Çarşamba, 11 Ağustos 2010 (16 yıl 2 ay önce)
“Nasıl bir Anayasa istiyorsunuz?” diye bize sormadılar, sormazlar da! Kapitalist sistemde Anayasalar, yasalar sınıf mücadelesindeki güç dengelerinin oluşturduğu denklemler üzerinden yapılır. Her değişiklik ve düzenlemenin temel mantığı bu ilişkiler içerisinden şekillenir. Güç dengelerinin oluşturduğu denklem; hem sermaye sınıfının kendi içindeki ve hem de sermayenin kolektif gücü ile emek arasındaki çelişkilerin toplamını ifade eder. Sermaye sınıfı kendi içinde toplumsal artık değerin paylaşılmasında sürekli bir rekabet ve hegemonya savaşı yaşar. Bu savaş, sermayenin kolektif çıkarlarının bekçiliğini yapan devlet kurumunun, bir bütün olarak siyasetin yeniden yeniden düzenlenmesi biçimi ile siyasallaşarak, gün yüzüne çıkar kimi dönemler. Bu siyasallaşmanın arka planını emek-sermaye piyasası ve ilişkilerinin yeniden düzenlenmesi oluşturur. Sermaye içindeki bu savaş, emek karşısında sütliman olur. Ve emeğin sermaye karşısındaki savaşının güçlendiği dönemlerde, sermayenin kendi iç savaşı bitmese de, geri plana itilir. Tüm Anayasaların, Anayasa tartışma ve kapışmalarının ruhu bu bütünlükten beslenir. Fakat sermaye her defasında bu gerçeği perdeleyecek oyunlarla emek cephesini kendi büyük oyununun parçası haline getirmeye çalışır. Onu kendi gerçek gündeminden, çıkarlarından, sınıfsal konumundan koparacak bir siyaset kumkumasının parçası haline getirmeye çalışır! Emekçilerin siyasetle ilişkisini; kendi siyasetinin, kapışmalarının ve bir bütün olarak çıkarlarının şekillendirdiği sınırlara hapseder! Onları bu kapışmalara dahil ederek, toplumsal meşruiyet sağlamış olur! 12 Eylül’de yapılacak referandumda da yapılmak istenen budur. İşçi ve emekçilere dayatılanın onaylatılmasıdır!
Olan nedir?
12 Eylül 2010’da yapılacak Anayasa değişikliği referandumu, 12 Eylül ‘80 askeri faşist cuntasının gerçekleşme nedenleri ve sonrasında olup bitenlerin ulaştığı mantıki sonuçlara daha bütünlüklü bir ifade kazandırma çabasında yapılan önemli bir hamledir! Sermaye ve onun devleti 12 Eylül cuntasını; sınıf hareketini zor yolu ile bastırıp, aklımıza gelebilecek tüm alanları, neoliberal birikim politikalarına uygun bir şekilde, engelsizce yeniden yapılandırabilmek için yaptı. O günden sonra ekonomiden-siyasete ve bir bütün olarak toplumsal ilişkilerin bütününde katedilen bu yol, kendi içinde yeni çelişkiler biriktirerek yürütüldü.
Bu politikalar sadece emek sermaye çelişkisini keskinleştirmedi. Aynı zamanda, sermaye içinde de yeni dengeler, yeni çelişki ve sürtünmeler yarattı. Uluslararası sermaye ile içiçe gelişen bu süreçte, Türk Tekelci Burjuvazisi sermaye birikimi ve yoğunlaşmasında ciddi yollar katetti. Fakat, bu birikim politikalarının uygulandığı yıllarda katedilen yol yeni sermaye kesimlerinin oluşması ya da varolan, ama eski birikim politikaları içerisinde büyüyüp-palazlanamayan çeşitli sermaye öbeklerinin de palazlanıp, yoğunlaşmasına, merkezileşmede rol alır hale gelmerek ilerledi.
Bu süreç tabi ki sadece ekonominin belirleyiciliğinde ilerlemedi. Esas temeli o oluştursa da, yaşanan süreç dünya ve Türkiye düzlemindeki siyasal-toplumsal gelişmeler, aktörler ve enstrümanlarla birleşerek kendi içinde yeni giriftleşmeler, düğümlenmelerle karakterize olarak ilerledi. Gelinen noktada ise diğer pekçok sonuçla birlikte, bu yeni sermaye kesimleri ellerindeki siyasal olanakları da kullanarak kendi çıkarlarını daha dolaysızca ifade etmeye başladılar. Öncesi bir yana, özellikle AKP iktidarı ile birlikte kendi siyasal temsilcilerini, azımsanmayacak toplumsal gücünü de yaratarak bizzat iktidar içerisinde söz söyler hale geldiler. Yaygın deyimle “Anadolu Kaplanları” olan eskinin küçük ve orta ölçekli sermaye kesimi, bugün ekonomik-siyasal-toplumsal bir güç olarak daha fazla kar, daha fazla hegemonya, daha fazla belirleyicilik istemektedir.
Bunun somutlaştığı alan ise sermayenin çıkarlarının temsilcisi olan burjuva devletin yeniden yapılandırılmasında daha fazla söz sahibi olma çabasıdır.
Burjuva devletin yeniden yapılandırılması elbette ki sadece bu kesimlerin çıkarları ile sınırlı bir güdüklükte değildir, öyle okunamaz. Olup bitenler bir bütün olarak Türk Tekelci Burjuvazisinin ve içiçe geçtiği uluslararası sermayenin çıkarları ile uyumluluk arzediyor. Zaten sermaye içi çelişki de bu noktada yaşanan bir çelişki değil. Çünkü olup bitenler sermaye devletinin, emek gücü piyasasının, bir bütün olarak birikim politikalarının sermayenin kolektif çıkarları doğrultusunda daha bütünlüklü bir düzenleme ile (ekonomik-siyasal-örgütsel ve toplumsal) içeriklendirilmesinin ifadesidir. Sürtünme ve çelişki aslolarak devlet ve bir bütün olarak iktidar gücünün denetimi noktasındaki güç mücadelesinde somutlaşıyor. Bu sürecin sermaye içinde bir kesime yakın olan AKP eli ile yürütülürken, kendi temsil ettiği kesimlerin çıkarlarını öne çıkarıp-çıkarmamasında!
Bu noktada yürüyen paylaşım kavgası, Anayasa değişiklik paketindeki kimi maddelerin AKP’nin kendi konumunu sağlamlaştırmasının somut ifadesi olarak okunması üzerinden kopuyor. Çünkü AKP kendinde bir siyasal güç değil. Arkasındaki sermaye gücü ve dayandığı toplumsal tabanla anlam kazanan siyasal bir aktör. Kendi konumunu sağlamlaştırmayı esas aldığı her tutum (sermayenin kolektif çıkarları ile kesişse de!) sermayenin bütünü açısından en hafif ifade ile şüphe ile karşılanıyor.
Nitekim AKP referanduma sunulan paketin kimi maddeleri ile, devlet kurumları ve merkezi bürokrasisi içinde büyük ölçüde sağladığı siyasal kadrolaşmasını yargı organları üzerinden devam ettirmeyi hedefleyerek konumunu sağlamlaştırmaya çalışıyor.
Belirttiğimiz gibi sorun yapılmaya çalışılan değil, bu icraatı gerçekleştirenin siyasal-toplumsal-ekonomik gücü ile temsil ettiklerinde toplaşmaktadır. Yoksa devlet örgütlenmesinin neoliberal birikim politikaları doğrultusunda daha çevik bir merkezileşmeye kavuşturulup, kavuşturulmamasında değil! Eski merkezileşmedeki bürokratik hantallıkların, sermaye dolaşımının garantisi olan istikrar bozucu kurumsallaşma ve güç dağılımlarının, geleceğin sınıf mücadeleleri de gözetilerek yeniden düzenlenmesi, sermayenin kolektif muradıdır. Bu açıdan da yürütülen kavganın, koparılan gürültünün asli temeli güç mücadelesidir.
Emekçilerin demokrasi ve özgürlük özleminin rezilce sömürülmesi, bu kayıkçı dövüşüne ortak edilmeleri içindir! İşçi ve emekçiler bu dövüşün argümanları ile “politize” edilirken, cehennem yangınını aratmayan yaşam koşullarının daha bir ağırlaşması vites kesmeden ilerliyor! Anayasa paketi ise bu gerçeği daha bir derinleştirecek! Bu yolun sonu emekçiler açısından ücretli kölelikte daha katmerli bir derinleşme ve en önemlisi de yanılsama ve manüplasyonlarla kendi sınıfsal çıkarlarından daha fazla uzaklaşma dışında bir yere çıkmaz!
Kapitalist sistemde Anayasa ve yasaların işçi sınıfı ve emekçilerin talep ve beklentileri doğrultusunda yapılacağını beklemek ham hayal olur. Ancak sınıf mücadelesinin güçlü olduğu kesitlerde sermaye yine kendi sisteminin bekası için belli talep ve beklentileri dikkate alarak, sınıf lehine çeşitli düzenlemelerde bulunarak, emek-sermaye arasında denge kurmaya çalışır. Bu koşullar dışında böylesi beklentilere girmek sınıf dışı bir tutumu ifade eder. AKP Hükümeti eli ile yapılan son düzenlemeler en başta bu unsurun yaratacağı basınçtan yoksun olarak yapılmaktadır. Asli amacı da sermayenin kolektif çıkarları doğrultusunda bu basıncın oluşması önünde ciddi engeller oluşturmaktır. Bu en başta yaratılan bilinç bulanıklığı ile yapılmaktadır! İşçi sınıfı ve emekçileri kendi öz gündemlerinden uzaklaştırarak yapılmaktadır!
Bunda başarısız da değiller. Bırakalım bilinçsiz insanları, solun çeşitli bölükleri de sermaye kesimleri ve onların siyasal temsilcilerinin “Evet” “Hayır” kıskacının içine girebilmektedir. Oysa ki bugün sorun tüm bu düzenleme ve dalaşmaların da temel belirleyeni olan emek-sermaye çelişkisi düzleminde neler yapıldığının, ne yapılmaya çalışıldığının görülmesi ve sınıfın kendi çıkarları ile buluşacağı bir mücadele rotasına girmesinin sağlanmasıdır. Sınıfın esnekleştirmeye, güvencesizliğe, hayat koşullarının çekilmez hale gelmesine, işsizliğe, yoksulluk ve yoksunluğa, hayatın kendisinin metalaştırılmasına, özgürlüksüzlük ve her türlü baskıya karşı ücretli kölelik sistemini hedefleyen bir mücadele dışında yolu yoktur, olamaz. Bu yol sosyalizme çıkar. Sınıfın gerçek Anayasası işte o zaman yapılır! İşte o zaman toplum yararına bir anayasa, topluma sorularak ve toplumsal ihtiyaçlar gözetilerek yapılır!
Kapitalist sistemde en babayiğit anayasalar bile özünde sistemin kendi gelecek kaygısı ile yapılmış ve sınıfsal güç dengeleri değiştiği anda da delik deşik edilmişlerdir. Sosyalizmde ise işçi ve emekçiler sadece Anayasa’nın yapılma sürecinin bir parçası olmazlar. Asıl olarak iktidarın kendisi olurlar. Ücretli köleliğin olmadığı bir dünyada Anayasalar da toplumsal yararlılık ve gelişimi gözeten bir felsefe ve katılımla varedilirler. Her bir işçi ve emekçi işte o zaman özneleşir! Bugünkü gibi sermaye sınıfının kendi çıkarları ile şekillenen siyaset kıskacına sıkışan bir nesneleşme yaşamazlar. Kendi hayatlarını daha da bir boğuculaştırıp, yaşanmaz kılacak süreçlere yanılsama ve dalaverelerle ortak edilmezler! 12 Eylül’de yapılacak Anayasa referandumunda olduğu gibi.
Burjuvazi Diyor ki!
Kendi içindeki güç odaklarının üstünde, genel olarak egemen burjuvaziyi temsil eden bir burjuva siyaset sözcüsü hayal edelim. Sınıf çıkarlarını açıkça ve dürüstçe ifade ederek Anayasa referandurumu konusunda içinden geçenleri halka anlatmak isteseydi her halde şu cümleler dökülürdü ağzından:
“Sermayemizin gelişimi önünde ayak bağı haline gelmiş pekçok kurum, yapılanma ve anlayışı neoliberal birikim politikalarına yanıt verecek şekilde değiştirmek, bizim kolektif çıkarlarımızla uyumludur. Ama hükümet kanadımız bizi anlamadı. Bizim siyaset belgelerimizde yer alan siyasal strateji ve taktiklerimizi değişiklik paketine tam olarak yansıtamadı. İçimizdeki bir kesimin çıkarlarını, diğer kesimi hiçe sayarak esas aldı. Buna da şükredip evet diyenimiz de çok, hükümet kanadımızla son yıllarda çok çatışma yaşayıp sırf bu nedenle hayır diyenimiz de çok. Bizim sizden ortak ricamız şu: İster hayır deyin ister evet, ama sandığa gidin, bizi bu dertten kurtarın.
Evet derseniz sınıfımızı -şu anda alternatifi olmadığı için- temsil eden hükümetimizi güçlendirmiş olursunuz.
Hayır derseniz sonuçta hükümetimize hayır demiş olursunuz. Zaten bir kesimimiz bu hükümeti kontrollü bir yıpratma politikası izliyor ve yeni bir alternatif arıyor. Yıllardır alternatif attan mahrum olarak aynı hükümete mahkum kalmak bir kesimimizi çok bunalttı. Hükümet partisinin temsil ettiği kesimimiz çok palazlandı, çok güçlendi, iç dengelerimiz sarsıldı, değişti. Biliyoruz siz de bunaldınız, bir çoğunuz laiklik elden gidiyor korkusu içinde kabuslar görüyor. Hayır oylarınızla hükümet partisini biraz daha yıpratıp bizim yeni bir alternatf arayışımıza destek olabilirsiniz.
Kendi içimizdeki güç ve çıkar çatışması ordu üzerinden, yargı üzerinden ve başka kurumlar üzerinden devam ederken, şimdi de Anayasaya sıçradı. Silahla çözecek değiliz. Demokratik yoldan çözmek için size başvuruyoruz. Sizin hakemliğinize, meşruiyet onayınıza ihtiyacımız var.
Hükümetimiz sizi de düşünmüş, değişiklik paketine demokratik açılımlar koymuş. Değişiklik paketi sadece bizim iç sorunumuzla sınırlı değil.
12 Eylül Anayasasını hükümetimiz dahil hepimiz değiştirmek istiyoruz, ama neden tümden değiştirilmiyor diye sormayın. Herşey birden bire olmuyor işte. Yavaş yavaş ve bizim ekonomi politiğimizin ihtiyaçlarına göre olacak. Ama önce egemenler olarak bizim içimizdeki çatışmayı demokratik yollardan sizin oylarınızın sağlayacağı meşruiyet üzerinden çözelim.
Yapacağınız tercih ne olursa olsun Anayasa cephesine sıçrayan iç çatışmamız sizin oylarınızla şimdilik stabilize olacak ve bizi bir nebze de olsa rahatlatacaksınız. İster evet deyin ister hayır, ama sandığa gidin. Bu referandum her iki halde de vitrinimizde demokratik bir eylem olarak yerini alacak.”
" İşçi ve emekçiler işte bu yüzden boykot demeli. Her halukarda kendi sınıf düşmanının değirmenine su taşıyan değil, bizzat kendi gündemleri üzerinden açacakları mücadele cephesi ile bu oyunu bozan öznelere, güce dönüşmeliler! Sermayenin sömürdüğü özlem ve beklentilerin onun icazeti ile gerçekleşemeyeceğinin bilinci ile o sandığa gitmemeli, tarihin tekerrür etmesine izin vermemelidirler! Bizim 12 Eylül ‘80 Anayasası’nın ruhunu yeni koşullarda tazelemeye değil, kendi sınıfsal iktidarlarını kurmayı hedefleyen sınıf kavgasına ihtiyacımız var!
12 Eylül’de sokaklarda, işyerlerinde kendi sınıfsal taleplerimizi haykırdığımızda sermayenin bize yüklediği nesneleşme rolünü bozmuş olacağız! O gün ücretli köleliğin temellerini hedefleyen; “Kahrolsun ücretli kölelik düzeni!”, “Kürt ulusuna özgürlük!”, “Esnekleştirme, taşeronlaştırma, güvencesiz çalışma ve işsizliğe son!”, “Hayatın metalaşmasına, hücreleştirilmesine, geleceksizleştirilmesine karşı sosyalizm!”, “F Tipi hayatlara karşı özgürlük için mücadeleye!”, “Özgürlük ve demokrasi sosyalizmde!”, “12 Eylül Anayasasını sokaklarda yırtacağız!”, “Özgürlüğü burjuvazinin getirmeyeceğini bilmekle özgürleşeceğiz!” , “Yaşasın devrim ve sosyalizm!”, “Her şeyin emeğin olduğu bir dünya sosyalizmde!", … sloganları ile sokaklarda olduğumuzda bu oyunu bozacağız!