Cumartesi, 31 Aralık 2011 (14 yıl 10 ay önce)
21 Aralık eylemi grev midir, değil midir tartışmasından önce 21 Aralık’ı doğuran gelişmeleri değerlendirmek ve ne kadar öngörüldüğü ve nasıl örgütlendiğine bakmak gerekmektedir. Şurası bir gerçek; başta sağlık emekçileri bu sürecin lokomotifi olmuşlardır.
Kamu hizmetlerinin, başta sağlık alanın tamamen piyasalaşması, ekonomik anlamda yaşanan çöküntü, güvencesiz, esnek, performansa dayalı çalışma koşularının hızla pratik olarak uygulanması, geleceksizlik korkusu, kamu emekçileri açısından gittikçe katmerleşen ve büyüyen sorunlar haline gelmiştir. Kamu emekçileri kendisinin dışında var olan bu sorunları birebir yaşamasının kaçınılmaz olduğunu görmeleri eyleme katılımı arttırmıştır. Sendikal taleplerin gündeme yönelik olması ise kamu emekçilerini sendikalarıyla bir kez daha buluşturmuştur.
21 Aralık eylemi başta öncü kamu emekçilerinin söylediği yıllarca sendikalar tarafından dillendirilen ama bir türlü emekçilerle buluşmayan taleplerin emekçiler nezdinde sahiplenmesine vesile olmuştur.
Kamu emekçileri, çalışma koşularındaki değişiklikle birlikte ayrıcalıklı konumunu gittikçe kaybettiği ve iş güvencesini artık yüksek sesle tartışır hale geldiği bir dönemde, sendikalara duyulan güvendeki erozyona rağmen, eyleme kitlesel katılım sağlamışlardır.
21 Aralık’ın örgütlenmesi…
Sağlık emekçilerinin bir bütün olarak bu gidişi durdurma istekleri ve grev kararını tüm sağlık sektöründe çalışanların ortaklaşa alarak hayata geçirme kararlılıkları, bununla beraber İstanbul’da yaptıkları iki günlük iş bırakma eylemleri, başta KESK olmak üzere diğer sendikaları da hareketlendiren etmen olmuştur. Sağlıkta yaşanan dönüşümün kitlelere anlatılması ve eylemlere diğer emekçi katmanların katılması çalışmanın hem işyeri ayaklarının örülmesinin önemini hem de diğer sınıf kardeşleriyle buluşmasının önemini ortaya koymaktadır.
21 Aralık eyleminin işyeri ayaklarını iyi ören sendikalar alanlara daha kitlesel katılmış, işyerlerindeki çalışanları büyük oranda sokağı çıkarmışlardır. Bu konudaki çalışmalarıyla dikkat çeken sendikalardan biri BES’ tir. Özelikle 21 Aralık öncesi İstanbul 3 nolu şube başta olmak üzere BES’in İstanbul şubelerinin işyeri eylemleri örgütlemesi önemlidir. Yıllardır “eşit işe eşit ücret!” talebini dilendiren ve bunun mücadelesini veren BES, 21 Aralık’ta bunun birazda olsa meyvesini toplamıştır. İşyerlerinde yapılan toplantılarla birlikte İstanbul 3 nolu şube 600 kişilik Kadıköy eylemi ile birlikte ve diğer şubelerle ortak yapılan 1200 kişilik taksim yürüyüşünün görkemliliğiyle bu alanda büyük moral etkisi yaratmıştır. Bu etki fiilen greve hazırlıkta ön açıcı olmuştur ve ardından yapılan sağlık emekçilerin büyük taksim yürüyüşü ile birlikte 21 Aralık’ın gündeme daha fazla girmesi sağlanmıştır.. Özellikle de düzenli işyeri toplantıları, kendi özgülünde çıkartılan materyallerle güçlendirilerek, süreç iyi örgütlenmiştir. Ve bu ön hazırlık, alana da yansımasını ve damgasını vurmuştur. Bununla birlikte diğer sendikalarda kendi çalışmalarını yürütmüşler, kimi kurumlarda iş bırakarak ya da alana gelerek eyleme katılım sağlamışlardır. 21 Aralık ısrarlı ve istikrarlı işyeri çalışmalarını alan eylemleriyle zenginleştirmenin önemini de orta koymuştur.
21 Aralık birleşik mücadele...
21 Aralık eylemi grev olarak 25 Kasım’ın gerisinde kalmıştır. Grev kimi alanlarda kısmen hayat geçirilmiş, kimi alanlarda hiç yapılamamıştır. Ancak; alan kitleselliği bakımından 25 Kasım eylemini yakalamıştır. Alanda öğrencisinden taşeronuna kadar oldukça çeşitli katmanlar bulunmasına rağmen ne yazık ki işçi sendikalarının katılımı zayıf olmuştu. Türk- iş içerisindeki platform bu süreci ve eylemi değerlendirememiştir.
Bu eylemin en büyük etkisi ; eski kadrolar üzerinde bir moral sağlaması, aynı zamanda yıllarca hiç bir eylem katılmayan seyirci durumundaki kamu emekçilerini de eylem katması olmuştur. Özellikle KHK’nın yarattığı hoşnutsuzluk, eşitsizlik, özellikle büro alanında kendilerini ayrıcalıklı konumda zanneden başta müdürler olmak üzere uzman ve uzman yardımcısı kadrolarındaki emekçileri de sokağa çıkartmıştır. Ayrıca kamu emekçileri içindeki diğer gerici devlet güdümlü sendikaların üye tabanları, eyleme katılım sağlamış ve kendi sendikalarına dönük tepkileride yükseltmişlerdir. 21 Aralık, iş yerlerinde fiili anlamda birlikteliği göreceli de olsa sağlamıştır; örneğin sağlık alanında taşeronu, işçiyi, doktoru, esnek çalışanı, öğrenciyi bir araya getirmiştir.21 aralık alan eylemi...
21 Aralık her ne kadar “grev”, “iş bırakma” olarak söylense de bu eylem, kitlesel alan eylemi ile birlikte ”uyarı grevi” eylemidir. Alan eylemini örgütlenişine bakıldığında KESK’ teki kafa karışıklığının yanında, kendi kitlesine güvenmemesi, tabanın nabzını tutamaması, işyerlerinden bağı kopmuş sendikaların peşin hükümlü olarak “biz bu grevi yapamayız” anlayışı, alan eyleminin yapılmasını güçlendirmiştir. Bu eylem daha çok sağlık ve büro alanında kısmı anlamda bir iş bırakma olarak hayata geçmiştir. Kimi işyerlerinde sendikalarından bağımsız olarak grev havasının etkisiyle iş bırakmalar olmuştur. Grev ise işyerlerinde tüm emekçilerin katılımı ile yapılan bir eylemdir. Eğer alana tüm kamu emekçileri işyerlerini boşaltılıp çıkmış olsaydı bu grev olurdu . 21 Aralık, genelde işyerlerinde katılan emekçilerin alana getirilmesi ve alan eyleminden sonra işyerlerine dönülerek çalışmasıyla gerçekleşmiştir. Bu yüzden de 21 Aralık grev değil kitlesel alan eylemi olmuştur.
Yine 21 Aralık göstermiştir ki; KESK üye tabanına, bir iş sendikasının tabanına hakim olduğu gibi hakim değildir. Yani üyeleri ile arasındaki bağ, çoğu durumda üye formunun imzalanmasının ötesine geçememiştir. Oysaki iş sendikalarında sendikanın bir açıklamasıyla genel grevler dahi yapılabilmektedir.
21 Aralık’ı aşmak ...
KESK öncülüğünde yapılan 21 Aralık eylemi ileri doğru değerlendirildiğinde kamu emekçilerinin sendikal mücadelesi açsından bir çok gelişmeyi de beraberinde getirmiştir. Bunun öncelikle doğru bir perspektifle ve doğru bir zeminde hazırlanmış programla birlikte değerlendirilmesi, yeni bir sendikal anlayışı zorunlu kılmaktadır. Böylesi bir eylemi, birilerinin gördüğü gibi, sistemin duvarlarını dövecek, burjuva sistemi ve onun sermaye kesimini zorlayacak bir eylem olarak görmek ve beklemek ham hayallerden başka bir şey değildir. Hele ki eylemi katılanların sayılarını çıkarmak için uğraşmak, “hangi birimden kaç kişi katıldı” gibi sayısal bir değerlendirme yapmak o derecede komiktir. Oysaki sayısal değerlendirme yapılacaksa 21 Aralık eyleminin taleplerinin yüz binlerce kamu emekçisi tarafından sahiplenilmiş olması bile önemlidir. İşyerlerinde kalıp iş yavaşlatanlar da hesaba katıldığında -belki de 25 Kasım eyleminden farklı olarak KESK’in sendikal anlamda tek başına hayata geçirmeye çalıştığı- 21 Aralık eylemi kamu emekçileri nezdinde moral bulma ve taleplerini buluşturma anlamında da sayısal anlamda başarılı olmuştur.
21 Aralık eylemi başta sağlık alanı olmak üzere bazı sektörlerde, parçalı, bölünmüş çalışma koşulları içinde debelen emekçileri de bir araya getirmiştir. Esas önemi de burada yatmaktadır. Bugüne kadar kılını kıpırdatmayan KESK, buna rağmen işyeri çalışmalarında eski ve yeni kuşak kamu emekçileri buluşmasını kısmen sağlanmıştır. İş bundan sonra birlikteliği sürdürmekte, bu alanda açığa çıkan örgütsüzlüğe karşı mücadele programları ve örgütlenme çalışmaları yapmaktadır. Bunun içinde, ister işyeri meclisleri olsun ister işyeri komiteleri olsun oluşturulan işyeri örgütlenmelerinin yanında, işyeri sendikal birlikleri de oluşturularak sendikaların öncülüğünde kurulacak olan esnek örgütlenmelerle, aradaki buzlar eritileceği gibi birleşik mücadelenin de önünü açılacaktır. Bu tür çalışma, aynı zamanda işyerindeki parçalı, dernek vari örgütlenmelerin de önüne geçilmesi açısından önemlidir. Kamu emekçileri içerisinde sendikaların yanında son moda haline gelen onlarca dernek, platform vs örgütlenmeler olduğu unutulmalıdır..
21 Aralık işyeri sendikacılığının işyeri çalışmasının da önemini bir kez daha ortay çıkarmıştır. Kim ne derse desin, kim alınan kararı eleştirirse eleştirsin, eylemin sonuç alıcılı olması açısından şurası bir gerçektir ki; işyeri çalışması yapılmayan hiçbir eylem hayat bulamaz. Bununda dışındakiler göstermelik sıradanlaşmış dar kadro eylemlerini aşamaz. 21 Aralık bunu aşıla bileceğini göstermiştir.
Başta devrimci sosyalist öncü kamu emekçilerinin ısrarlı işyeri çalışmalarının, işyeri toplantılarının, çeşitli materyaller çıkartılmasının sonuçlarına bakıldığında, öncü kamu emekçilerinin bulunduğu ve bu çalışmaların yapıldığı her yerde alana daha fazla katılım olduğu görülmektedir. 21 Aralık eski kadrolarda moral ve motivasyonu artırırken, öncü sosyalist devrimci kamu emekçilerini de kitlelerle buluşturmuştur.
Bu dönemde sendikaların yapması gereken yakalanan bu ivemenin kalıcı hale getirilerek çalışmaların hızlandırılması ve sistematik hale getirmelisidir. Özelikle her sendika kendi özgül talepleri için, işyeri çalışmalarının yanında işyeri eylemleri olmak üzere alan eylemlerini hayat geçirmelidir. Kamu emekçilerine saldırı dalgasının ardı arkası kesilmeden artarak devam edeceği bu süreçte, emekçilerin örgütlemesi, birleşik bir sendikal sınıf hareketi örgütleme görevi biz öncü ilerici kamu emekçilerinin görevidir.
Kamu emekçilerinin yaşadığı değişim dönüşüm ve bunun örgütlenmesinde, 21 Aralık izlenilecek yolu göstermiştir. Ya bu yolda ısrarlı, inatçı bir şekilde yürünecek ya da teslim olunacaktır, başka yolu yok.
Yeni kamu emekçileri kuşağını örgütlemek devrimci sınıf sendikacılığındaki ısrarla mümkün olacaktır.
Kazım Doğan
BES İstanbul 3 No'lu Yönetim Kurulu