Çarşamba, 10 Nisan 2013 (13 yıl 6 ay önce)
Burjuva hükümet, epey zamandır özellikle her iş cinayetinin ardından, “taşeronluk sisteminde iyileştirmeler yapacağız” deyip duruyordu. Geçtiğimiz günlerde Bakanlar Kurulu’na sunulan ve Nisan ayında Meclis’e gelmesi beklenen yasayla hangi düzenlemeleri yapacağını öğrenmiş olduk. Burjuva medya bu düzenlemeleri “müjde, müjde” çığırtkanlığıyla günlerce işledi. Oysa ki ortada yeni bir düzenleme filan yok! Yeni diye sunularak günlerce propagandası yapılan tüm maddeler, şu anki 4857 sayılı iş yasasında zaten var!
Burjuva medya, taşeronluk sisteminin ayyuka çıkmış özelliklerinin başında gelen ücret ve iş güvencesinin olmaması sorunlarının yeni düzenlemeyle aşılacağını yazıp çizdi. Taşeron işçilerin ücret alacaklarından asıl işveren sorumlu olacak, sözleşmeler de 1 yıllık değil 3 ile 5 yıllık olacakmış! Ha bir de taşeron işçiler 8 saatten fazla çalıştırılmayacak, çalışırsa fazla mesai alacakmış! Yıllık izin hakları da olacakmış!
Oysa ki yeni diye sunulan bu hakların hepsi sözünü ettiğimiz 4857 sayılı iş kanununda zaten var! Tüm taşeron işçiler de sözümona bu kanuna tabi olarak çalışıyor! Kısacası yeni haklar diye çığıtkanlığı yapılan pek çok şey zaten kağıt üzerinde mevcut! Mesela şu ki buna rağmen yıllardır uygulanmıyor.
Şimdi bunları fiilen uygulanır kılacak olan ne ola ki? Taşeron işçinin örgütlenme ve grev hakkından bir satır da olsa bahsediliyor mu? Bu olmadıktan sonra en iyi düzenlemelerin bile kağıt üzerinde kalacağı açık değil mi? Hem bu haklar kağıt üzerinde tanınmış olsa bile uygulamada nelerle karşılaşıldığını en iyi işçi sınıfı bilmiyor mu? Grev hakkı da sendikalaşma hakkı da işçi kıyımı, polis saldırısı ve bilmem nelerle karşılanmıyor mu?
Kaldı ki burjuvazinin şu uluslararası kriz koşullarında yeni bir sıçrama yapmak için daha fazla nasıl sömürürüm diye kafa patlattığı böylesi bir dönemde, taşeronluk sisteminin o vahşi sömürgenliğinden vazgeçebileceği akıl kar işi mi?! Bizce değil!
O halde neden?
Bütün bunlara rağmen taşeronluk sisteminin Meclis gündemine gelmesinin asıl anlamı/anlamları üzerinde düşünmek lazım. Bunda elbette ki bu vahşi sistemin son yıllarda irili ufaklı pek çok direnişi tetiklemesinin, özellikle iş cinayetleriyle toplumsal vicdanda önemli bir yere oturmasının payı hafife alınamaz.
Ama mevzu bu sınırlarla ele alınmayacak karanlık bir arka plana sahip. Bir kere bu düzenlemeyle taşeronluk sistemi toplumsal onaya sunulmuş oluyor. Bütün teşhir olmuşluğu, yıpranmışlığı giderilerek, taze bir yasal statüye kavuşturuluyor! “Gerçekten düzelecek, güvenceli çalışmadan farkı kalmayacak” yanılsamasına taze bir soluk kazandırılıyor.
Kiralık işçilik çığlaşacak!
Taşeronluk sisteminin iyileştirileceği yanılsamasıyla toplumsal onaya sunulduğu, daha sağlam yasal zırhlara kavuşturulduğu aynı günlerde; kiralık işçi bürolarıyla ilgi yönetmelik de Resmi Gazete’de yayınlandı. Bu yönetmelik, UİP ile yaratılmak istenen emek cehenneminin sacayaklarından birinde atılmış önemli bir adımdır. Daha doğrusu modern kölelik olan kiralık işçiliğin çığ gibi büyümesinin yasal dayanaklarının oluşturulmasında önemli bir eşik aşılmış oldu! Bundan sonra, 28592 sayılı yönetmeliğin yasal dayanağı olan 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu’nun 32′nci maddesi’ne göre, özel istihdam büroları işçilere iş, işverenlere de işçi bulup, karşılığında işverenden komisyon alacak!
Kiralık işçiliğe ve bunun rantını yiyecek kiralık işçi bürolarına “yürü ya kulum” denildikte sonra, taşeronluk sisteminde iyileştirme yapılsa ne olur yapılmasa ne olur?! Zaten bu iyileştirme oyunu da arkadan gelen heyulanın görülmesini perdelemek için değil mi?
Kiralık işçi bürolarının temel amacı, işçi istihdam etmek ve istihdam ettikleri işçileri başka patronlara kiralamak. Yönetmelik yıllardır aşılamayan bu eşiği aşıyor ve yasal statü kazandırıyor. Bu bürolar artık gerçek anlamlarıyla piyasada salınacaklar. İş, işyeri ve sektör kısıtlaması olmaksızın işçi kiralayabilecekler! Önemli olan da bu. O nedenle de mevzuatın ayrıntısına girmek teferruattır!
Taşeronluk da kiralık işçilik de yasaklanmalıdır!
Bu tablo içinde net olan tek şey esnek ve güvencesiz çalışmanın ipliği pazara çıkmış biçimlerine karşı iyileştirme gibi taleplerle mücadele edilemeyeceğidir. İşçi sınıfının ufku asıl olarak bu biçimlerin yasaklanmasına odaklanmalıdır. Ücretli kölelik sistemi olan kapitalist barbarlığa meydan okuyacak toplumsal bir mücadele hattı örmektir!
1 Mayıs'ta işçi sınıfı açısından bunun itici gücünü oluşturacak şekilde; esnek, güvencesiz çalışmaya karşı güvenceli iş, güvenceli gelecek ve insanca yaşam talepleriyle alanlara çıkılmalıdır!
