Cumartesi, 4 Temmuz 2009 (17 yıl 4 ay önce)
Bugün saat 13.00'da Adana İHD binasında yapılan bir basın açıklamasıyla Çukurova bölgesindeki cezaevlerine ilişkin Ocak-Haziran Cezaevleri Hak İhlalleri Raporu kamuoyuna sunuldu.
Basın açıklamasını İHD adına şube sekreteri Osman KARA okudu.
İHD'nin düzenli olarak hazırladığı hak ihlalleri raporunu aşağıda yayınlıyoruz:
İHD Adana Şubesi Ocak-Haziran 2009 Cezaevi Raporu
İHD, hükümlü, tutuklu ve gözetim altında bulunanların ırk, renk, cins, dil, din, siyasal görüş ve inanç ayrımı gözetmeksizin, yaşamlarının insan onuruna yaraşır koşullar içinde geçmesi doğrultusunda araştırmalar ve saptamalar yapmak ve bu konularda kamuoyunu aydınlatmak amacıyla çalışmalar yapar.
(...)
2009 yılı Ocak, Şubat, Mart, Mayıs ve Haziran aylarında 14 tutuklu ve hükümlü derneğimize mektup göndererek baş vuruda bulunmuş, 3 kişi ise faks göndermiştir. Cezaevinden çıkan tutuklu ve hükümlüler ile ailelerin yaptığı başvuru sayısı ise 38’dir. Bu başvuruları değerlendirdiğimizde, cezaevlerinde çok ciddi hak ihlallerin yaşandığı tarafımızdan tespit edilmiştir.
2009 yılı Ocak, Haziran ayları içerisinde mahpuslar cezaevlerinden derneğimize 1 telefon başvurusu, 14 mektup ve 3 faks yollayarak başvuru yapmışlardır. Ailelerin ve cezaevinden çıkan tutukluların ise derneğimize gelerek yapmış oldukları başvuru sayısı ise 38 dir. Son 6 ay içerisinde toplam 56 başvuru yapılmıştır. 2008 yılının ilk 6 ayı ile karşılaştırdığımızda, bu yıl yapılan başvurular 5 kat artmıştır.
Karataş Kadın Kapalı Cezaevinde yaşanan hak ihlalleri
-Cezaevinden gönderilen ve alınan mektuplar keyfi bir biçimde geciktirilip verilmemekte özellikle İHD'ye gönderilen mektupların doğruyu yansıtmadığı gerekçesi ile el konulmaktadır.
-Cezaevinde suların yaz, kış sıkça kesilmesi ve yeterince sıcak suyun verilmemesinden dolayı bulaşık ve çamaşırlar yeterince temizlenememektedir. Bu nedenle cezaevinde oluşan hijyenik problemlerden dolayı tutukluların sağlıkları bozulmaktadır.
-Ayda bir yapılan olağan aramaların Karataş Kadın Cezaevinde, kadın memurlar tarafından yapılması gerekirken sayıca kadın gardiyanlardan çok daha fazla dış güvenlikten sorumlu askerler de katılarak arama yapmaktadırlar, aramalarda tutukluların elbiseleri, yatakları ve yiyecekleri askerlerce keyfi bir biçimde yerlere atılarak dağıtılmaktadır.
-Kürtçe dergi ve gazeteler yasaklanarak içeriye alınmamakta günlük gazeteler ise birkaç gün beklettikten sonra verilmektedir.
-Telefonla Kürtçe konuşmanın önündeki yasakların devam etmesinden kaynaklı Kürtçe telefon görüşmeleri yaptırılmıyor.
-Yemekler çok kötü çıkıyor, yemeklerin içerisinde kurt, taş, ekmekler içerisinde iplik ve sinek çıkmaktadır.
-Mahkûmların birlikte spor yapmaları engellenmektedir.
-Tutuklular terör yazılı kimlikleri almadıkları için açık görüş hakları ellerinden alınmaktadır.
-Jandarma ve cezaevi idaresi yeni gelen siyasi mahpuslara siyasi koğuşlara gitmemesi için baskı yapmaktadır.
-Kantin fiyatlarının fahiş derecede pahalı olmasından kaynaklanan sıkıntılar yaşanmaktadır.
-Hiçbir disiplin suçu almadıkları halde güvenlik gerekçesi ile keyfi bir tutumla görüş yasağı uygulanmıştır.
-Doktor revire çıkan hastaya hapishane şartlarında kullanacağı ilaçların çok ağır olduğunu ve yan etki yapacağı için ilaçların kullanılması halinde çok tehlikeli olacağını söylemiş, bu nedenle cezaevi ortamında tedavi olamayan ve ilaç kullanamayan mahpusun sağlığı hızla bozulmaktadır.
-Hastaneye, mahkemeye, götürülme esnasında ve açık görüşlerde ayakkabıların aranması dayatmalarına karşı mahpuslar görüşe ve hastaneye ayakkabısız çıkmaktadırlar.
-Cezaevine girişte onur kırıcı aramalar dayatılmaktadır. Özellikle Karataş Kadın Kapalı Cezaevi girişinde mahkûmlar soyularak mahrem yerlerine bakılmakta; çırıl çıplak bir şekilde 3 defa oturup kalkmaları dayatılmaktadır. Görüşe gelen ailelerin aranmasında da onur kırıcı aramalar yapılmaktadır.
-Saz, okuma, yazma ve birçok kurslar düzenli bir şekilde verilmemektedir.
-Cezaevlerinde sağlık sorunları bulunan ağır hastaların tedavi görmesi gereken hastanelere sevkleri yapılmamaktadır.
-Cezaevlerinde oda değişimi talebi idarenin keyfi tutumu nedeniyle yapılamamaktadır.
-Ağır hasta mahpusların cezaevi yatamaz raporu olmasına rağmen cezaevinde tutulmaktadırlar.
-Mahpuslar mahkemeye ve hastaneye götürüldüklerinde araç içerisinde, hastane ve adliye içerisindeki mahkûmlar için yapılan demir parmaklıklı, güvenlikli koğuşta ve tedavi sırasında tüm gün kelepçeli tutulmaktadırlar.
-TEM ekiplerinin bir mahkûmla görüşme isteği doğrultusunda idare mahkûma polislerle görüşmesini dayatmıştır; yapılan görüşme sonrası polisler mahpusu rahatsız etmiştir.
Kürkçüler Cezaevinde yaşanan hak ihlalleri
-Asker gardiyan ve cezaevi doktoru işkence yapıyor.
-Hastanede, adliyede mahkûmlar için yapılan koğuşun demir parmaklıklı, güvenlikli, lavabolu mahkûm koğuşu olmasına rağmen mahkûmlar gün boyu koğuş içerisinde demir parmaklıklara kelepçelenerek bekletmekteler ve temel ihtiyaçları olan tuvalete çıkma istekleri askerlerce keyfi bir biçimde geciktirilmekte, tuvalet koğuş içerisinde bulunmasına rağmen kelepçeler sökülmemekte, hasta mahkûmlar temel ihtiyaçlarını dahi kelepçeli halde görmektedirler.
-Mahpusların tedavi esnasında kelepçeleri sökülmemektedir. (Mahkûmlara çifte kelepçe takılmaktadır)
-Mahpuslara sudan bahanelerle disiplin cezaları verilmektedir. (Açlık grevi, protesto, hak aramalar vs)
-Çoğu zaman revirde doktor bulunmuyor.
-Yaralı, hasta mahpuslar tekli odada tutuluyor ve tedavisi yapılmıyor.
-Arıza var denilip sıcak su verilmiyor.(Arıza bir türlü yaptırılmıyor!)
-Yeni tutuklanıp cezaevine getirilen siyasi mahpuslar siyasilerden uzaklaştırılmak isteniyor.
-Gardiyanlar mahpusları tahrik edip provokasyon yaratmak istiyorlar.
-Kantin fiyatları dışarıya göre çok daha pahalı.
-Mahkûmlara işkence yapılıp ardından disiplin cezaları veriliyor.
-Mahpusların yolladıkları mektuplar gönderilmiyor.
Ortak sohbet genelgesi bir hafta uygulanıyor bir ay uygulanmıyor.
-Görüşçülerin getirdikleri eşyalar kullanılmış olduğu gerekçesi ile içeri alınmıyor.
-Hafızasını kaybeden ve ağır hasta olan mahkûmun 10 tane cezaevi yatamaz raporu olmasına rağmen cezaevinde tutulmaktadır.
-Polise taş attıkları gerekçesi ile tutuklanıp cezaevine gönderilen 15 – 17 yaşları arasındaki tüm çocuklar Kürkçüler Cezaevine götürüldüklerinde ilk girişte askerlerce çırılçıplak soyulup üzerilerine soğuk su dökülerek bayıltıncaya kadar dövülmektedirler ve askerler çocukların sırtına binip koridorda tur atmakta. Bu uygulamaya askerler arasında hoş geldin merasimi denilmektedir.
-Gardiyanlar her saat başı çocukları uykudan uyandırarak dövüp ölümle tehdit etmektedir, dayak yiyen bir mahpusun apandisti patlamış ve kaldırıldığı Numune Hastanesinde ameliyata alınmıştır.
-Cezaevinden çıktıktan sonra derneğimize başvuruda bulunarak ruh ve beden yapılarının bozulduğunu söyleyen çocuklar bizlerden tedavi olmaları için destek istemektedirler.
-Revire çıkan çocuklar revir doktoru tarafından dövülmektedir.
-Asker kulübesinden havalandırmanın içerisine silahla ateş açılmış, havalandırmanın içerisine MP5 mermisi düşmüştür. (Bunun üzerine mahpuslar idareyle görüşmüşler idare kendilerine düğünde sıkılmış bir kurşun olabileceğini söylemiş!)
-Tutuklular mahkemeye götürülme esnasında askerlerce ağızlarının içine zorla bakılmak istendiğini ve tutukluların buna itiraz etmesi sonucunda askerlerce zor kullanılmakta.
-Kürtçe dergi ve gazeteler yasaklanarak içeriye alınmıyor, Günlük gazeteler ise 10–15 gün beklettikten sonra verilmektedir.
-Cezaevine ilk kabulde ince arama adı altında onur kırıcı aramalar yapılmaktadır.
-Bazı ırkçı gardiyanlar siyasi mahpusları ölümle tehdit etmektedir.
-Belden aşağısı tutmayan ve tek başına hiçbir ihtiyacını karşılayamayan E. A adlı felçli mahpus ile ilgili ailesinin ve bizlerin tüm girişimlerine rağmen 21 aydır yatalak bir şekilde cezaevinde yaralar içinde yatmaktadır. (E. A ile ilgili bugüne kadar derneğimize toplam 4 başvuru yapıldı.)
Pozantı Cezaevinde yaşanan hak ihlalleri
-Gardiyanlar çocuk mahpuslara zorla İstiklal Marşı söyletip rahat, hazır ol yaptırmakta ve kıpırdayanları dövmektedir.
-Çocuklara gardiyanlar tarafından psikolojik baskı uygulanmaktadır.
-Siyasi tutuklulara kendi aralarında koğuş ağası seçmeleri için baskı yapmakta.
-Cezaevinde 6 kişilik yatakta toplam 13 kişi yatmak zorunda bırakılmıştır.
-Pozantı Cezaevinde yatmakta olan tutuklu (A.T.)18 yaşını doldurduğu için çocuk koğuşundan alınıp tek kişilik hücre tipi koğuşta tutulmaktadır; tüm girişimlere rağmen yaklaşık 75 gündür başka bir cezaevine sevki yapılamamakta, bu nedenle tek başına kalan mahpusun psikolojisi bozulmuş. (Halen Adalet Bakalığından gelecek olan sevk beklenmektedir.)
-Mahpusların adliyeye ve hastaneye götürüldüklerinde araç içerisinde, adliye ve hastane koğuşunda ve muayene esnasında kelepçeleri gün boyu sökülmemektedir; bu nedenle çocuk mahpusların bileklerinde yaralar oluşmuş. (çift kelepçe takılmakta)
-Dişi ağrıyan ve revire çıkan mahpus çocuğa revir doktoru yumruk vurarak "tedavi" uygulamış.
-Mahpusların revire çıkma istekleri keyfi bir biçimde geciktirilmektedir.
-Askerler koğuşlarda yapmış olduğu aramalar esnasında mahpusların eşyalarını keyfi bir biçimde dağıtıp yerlere atmaktadırlar.
-5 TL elektrik borcu nedeniyle mahpusların işledikleri boncuklar ellerinden alınmıştır.
(Kürt Türk ayrımı yapılmaktadır. Şehir dışına cezaevine görüşe giden mahpus yakınına askerler geç kaldın deyip geri göndermektedir. Ödenek yokluğu gerekçe edilerek mahkemeye getirilmedikleri, getirilenler ise yol ücretlerinin kendilerinin yatırdığını, yatırılan bu para makbuzlarını derneğimize getirmişlerdir. Cezaevinde zehirlenen mahpuslara neden zehirlendikleri söylenmeyip uzun bir zaman hastaneye sevkleri yapılamamaktadır. Revir doktoru hastaları muayene etmeden hastalıklarının psikolojik olduğunu söylemektedir. Revir doktorunun yanlış teşhis ettiği mahpusların sağlığı tehlikeye girmiştir. )
Cezaevlerine ilişkin İHD olarak önerilerimiz
-Tek kişilik izolasyon ya da üç kişilik küçük grup tecridine ilişkin rejimler mahpusların fiziksel psikolojik sosyal bütünlüklerini bozmaktadır. Bu nedenle tecride dayalı infaz rejimi, uygulayanların inisiyatifine bırakılamaz derhal kaldırılmalıdır.
-Cezaevinin fiziki yapısı maddi koşulları ve uygulanan muameleler bir bütün olarak insan onuruna yakışır nitelikte olmalıdır.
-Cezaevindeki yasam koşullarının, cezaevi dışındaki yaşam koşulları ile mümkün olduğunca uyumlu olmasına özen gösterilmelidir.
-Adalet Bakanlığı 45/1 sayılı genelgesinin özellikle F tipi cezaevlerinde hayata geçirilmesi sağlanmalıdır. Ayrıca, tecridin insan üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılabilmesi için mevzuatta belirtilen programların dışında da mahpusların bir araya gelmeleri sağlanmalı ve faaliyetler konusunda kendilerine farklı seçenekler sunulmalıdır.
-Mahpusların, cezaevinden çıktıktan sonra toplumla uyumlu bir yaşam sürdürebilmesi için mesleki hüner ve yeteneklerini geliştirmesine yönelik uygun ortamlar oluşturulmalıdır.
-Mahpuslar spor sırasında ve eğlence dinlence faaliyetlerine katılmak amacıyla birbirileri ile ilişki kurmalarına izin verilmelidir.
-Mahpusların muayeneleri mahremiyete uygun şekilde, kelepçesiz ve yalnız ya da en azından kimsenin duyamayacağı bir ortamda yapılmalıdır. Bu ortamın sağlanamadığı durumlarda, muayene sırasında bulunan kişilerin kimlik bilgileri rapora mutlaka yazılmalıdır.
-Cezaevinde sağlanan tıbbi bakım hizmeti, cezaevi dışındaki olanaklarla eşit hale getirilmelidir.
-Mahpusların yeterli düzeyde sağlıklı yaşam koşullarına ve tıbbi bakıma erişimi sağlanmalı; sağlık hizmetleri ve mahpusların hekimle görüşme talepleri gereksiz gecikme olmaksızın karşılanmalıdır.
-Hastaların gereken uygun hastane ve uzman doktorlara sevki yapılmalıdır.
-Disiplin suç ve cezalarında, yasal düzenlemeler ve pratikten kaynaklanan açık hukuka aykırılıklar giderilmelidir.
-Başvuru ve şikâyetlerin herhangi bir kısıtlama olmaksızın ve derhal gerekli mercilere ulaştırılması sağlanmalıdır.
-Adli ve idari mekanizmalar, yapılan başvuru ve şikayetlerle ilgili etkin soruşturma yürütmelidirler ve mahkumlara kötü muamelede bulunan personel hakkında idari ve yargısal süreçler başlatmalıdırlar.
-Resmi kurumlar ve avukatlarla yapılan yazışmaların denetime tabi tutulması engellenmelidir.
-Aile ve dünya ile herhangi bir dilde konuşma ve temas hakkı engellenmemeli, mahpusun yararı gözetilerek dışarı ile ilişkilerinin güçlendirilmesi sağlanmalıdır.
-Mahpusların anadilde görüşme ve yazışma hakları güvence altına alınmalı, mevzuat ve uygulamasından kaynaklanan engellemeler kaldırılmalıdır.
-Mekan ve üst aramaları sırasında, aramaya maruz kalan kişilere onur kırıcı muamelede bulunulmamasına özen gösterilmelidir. Arama prosedürünün bizzat kendisi de aşağılayıcı olmamalıdır.
-Yemekler, yeterli ölçüde besin değerine sahip ve makul çeşitlilikte olmalıdır. Sağlık sorunu olan mahpuslara hekim kontrolünde özel diyet yemeği verilmelidir.
-Kantinde satılan ürünler yeterli çeşitlilikte ve fiyatlar cezaevi dışındaki ürünlerle eşit düzeyde olmalıdır.
-Cezaevi rejimi, fiziki koşullar ve uygulanan muameleler hakkında etkili bir idari ve yargısal denetim sağlanmalıdır.
-İşkence ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı ya da Onur Kırıcı Muamele ya da Cezanın Önlenmesi Sözleşmesi Seçmeli Protokolü’ne uygun şekilde,
“bağımsız” ulusal denetim mekanizmalarının oluşturulması sağlanmalıdır.
-Her kurumda her kategoride mahpusların kendilerini geliştirici, eğitici yeterli sayıda kitaplık bulunması ve bu kitaplıktan tam olarak yararlanması için mahpuslar teşvik edilmelidir.
İNSAN HAKLARI DERNEĞİ ADANA ŞUBESİ
CEZAEVİ KOMİSYONU ADINA ŞUBE SEKRETERİ OSMAN KARA