Pazar, 4 Nisan 2010 (16 yıl 7 ay önce)
Çağdaş Hukukçular Derneği, mesleklerdeki dönüşümü geniş bir yelpazede ele alan bir sempozyum düzenledi. "Mesleklerdedönüşüm ve avukatlık mesleği” başlığıyla dün Petrol-İş Sendikası’nda yapılan sempozyumda, büro, eğitim, sağlık emekçileri ile, mühendis ve mimarlar kendi alanlarındaki iç dönüşümü anlattılar.
Sempozyuma sendikaya üye olduğu için işten akılan bir avukatın yanı sıra TÜBİTAK direnişçisi Aynur Çamalan ile Tekel direnişçileri de katıldılar ve konuşma yaptılar.
Sempozyumda mesleklerdeki dönüşüm, Gaye Yılmaz gibi akademisyenler tarafından meta ilişkileri bağlamında değerlendirilirken, bir önceki dönem TMMOB yönetiminde bulunan Mustafa Şimşek tarafından da çözüm yolları bağlamında bir sunum yapıldı.
Gün boyunca süren sempozyumda bir dönemin beyaz yakalıları olarak bilinen avukatlık gibi mesleklerdeki proleterleşmenin tarihsel süreci, hala süren çözülmenin nereye doğru gittiği, nasıl değerlendirilmesi gerektiği, örgütlenme dinamiklerinin neler olduğu, sınıfın diğer kesimleriyle nasıl bir ortak hareket stratejisi yürütülmesi gerektiği tartışıldı.
Avukatlıktaki işçileşme sürecinin bir sendikal örgütlenmeyi gerektirdiğinin ana fikir olarak tartışıldığı sempozyumda, tarafsız gibi görünen baroların aslında gerek yasal düzenlemeler, gerek stajyer avukatlık emeği üzerindeki sömürü ilişkileriyle birer sermaye temsilcisi olduğu tespiti yapıldı.
Türkiye’ye yeni yeni giren avukatlık firmalarının da avukatlık mesleğinin işçileşme sürecini hızlandıran ve gözle iyice görülür hale getiren uygulamalarının, dünyadaki örneklerinin değerlendirildiği sempozyumda, sendikal örgütlenme ile sınıfın kolektif örgütlenme ve mücadele stratejisinin gerekliliğinin altı bir kez daha çizildi.
İlk konuşmacı olarak söz verilen Gaye Yılmaz, artı değer üretimi yapmayan, üretken emek olmayan avukatlık mesleğinin üretken olan emekle ilişkisini son derece açıklayıcı ve çarpıcı birşekilde dile getirdi. Gaye Yılmaz’ın mesleği artı değer üretimi bağlamında değerlendirdiği konuşmasından sonra “Neoliberal politikalar kıskacında meslekler” başlığıyla düzenlenen ikinc oturumda SES Genel Merkezi sendika uzmanı Cahide Sarı, “Sağlık alanında neoliberal dönüşüm ve mesleki deformasyon”, mühendis ve İvme dergisi yayın kurulu üyesi İsmail Ozan Demirel “Mühendislik ve mimarlık alanında neoliberaldönüşüm, yetkin mühendislik”, Eğitim Emekçileri Derneği üyesi Haluk Yücel “Eğitimci emeğinin parçalı yapısına karşı kolektif mücadele”, BES İstanbul 3 nolu şube üyesi Kazım Doğan da “Büro emekçilerindeki iç dönüşüm” başlıklı sunumlarını yaptılar.
Eğitim Emekçileri Derneği üyesi Haluk Yücel, mesleklerdeki çözülmeyi kapitalist üretim ilişkilerindeki değişim, farklılaşma ve bunun toplumsal ilişkileri boyutunda değerlendirdiği konuşmasında eğitim emekçilerinin vahşi piyasa koşullarında yaşadığı dönüşümü ele alan konuşmasında “Bugünün kapitalist üretim ilişkileri ve neoliberal toplumuna bakıldığında, özellikle son 20-30 yıllık süreç bu gerçekliği daha net gözler önüne seriyor. Ve o gerçeklik her mesleğin iki meslek olduğu, daha doğrusu aynı meslek içinde iki ayrı sınıf olgusunu ortaya çıkarmaktadır. Nasıl ki her ulus iki ulus ise, nasıl ki kadın meselesinde emekçi kadınla burjuva kadın ayrımı çok netse, bu meslekler açısından da böyledir. Burjuva mühendisler proleter mühendisler, burjuva avukatlar işçi avukatlar, sermaye sahibi patron öğretmenler, emek gücünü satmaktan başka çaresi olmayan emekçi öğretmenler. Kabul etsek de, etmesek de gerçek budur” vurgusunu yaptı. Yücel konuşmasında proleterleşme sürecindeki eğitim emekçilerinin örgütlenme dinamikleri önündeki sorunları (sendikaların bürokratik, yeniyi karşılamayan yapısı, eğitim emekçilerinin küçük burjuva bilinci, eğitimdeki aşırı parçalı yapı ve rekabet koşulları vb.) da ele alarak Eğitim Emekçileri Derneği’nin son birkaç yılda gerçekleştirdiği faaliyetlerine değinerek eğitim alanındaki mücadelede öğrencileri, öğretmenleri, velileri, diplomalı işsizleri, ücretli çalışanları da kapsayan bütünsel bir örgütlenme stratejisine ihtiyaç olduğunu, tüm eksikliklerine karşın EED’nin toplam toplumsal mücadeleyi yürütmeye aday olduğunu belirtti. .
Daha sonra söz alan BES üyesi Kazım Doğan da devletin yeniden yapılandırılması politikalarıyla kamunun tasfiye edildiğini, bu değişimin bir iş değişmesini aşan sınıfsal bir değişim olduğunu ve burjuvazinin kar hırsına dayandığını belirtti. Krizle burjuvazi ve proletarya arasındaki sınıfsal ayrışmayı daha net ortaya çıkardığını vurgulayan Doğan, neoliberal dönüşümü büro emekçileri nezdinde anlattı. Son yıllarda sözleşmeli çalışmanın, iş yükünün artırıldığını belirten Doğan, kamudakilerin yanı sıra plazalarda artan sayıda büro emekçisi çalıştığını, Yerel Yönetimler, Kamu Yönetimi, Personel Rejimi kanunlarıyla devletin kalan işini piyasa şartlarına göre şekillendirdiğini anlattı.
Proleterleşme dalgasının kamu emekçileri içerisinde iş güvencesinin yok olması, esnek çalıxma biçimlerini yaygınlaştırması, yoksullaşmayı dayattığını belirten Doğan, bu sürecin emek dünyasını birbirine daha yaklaştırdığını belirtti.
"Bir düşüm var"
Verilen aradan sonra TÜBİTAK direnişçisi Aynur Çamalan ile Tekel direnişçisi Metin Arslan’a söz verildi. Aynur Çamalan konuşmasında 27 gündür sürdürdüğü direnişini anlattıktan sonra bir düşü olduğunu belirterek şunları söyledi: ”Ben işçiyi emekçiyi bölüp parçalayan, mücadeleye zarar veren ırksal, mezhepsel, dinsel ayrımlar kadar mesleki ve sektörel ayrılığa karşı da birleşerek mücadele etmeyi düşlüyorum. Fabrikada üretimi planlayan mühendisle planı üreten işçinin, ameliyata giren doktor arkadaşla hemşirenin, sağlık memuruyla o hastanenin temizliğini yapan görevlisinin, kapıcılarının, mahkemede savunma yapan siz değerli avukat arkadaşlarımla, mahkemeye dosya taşıyan katiplerin ve bürolarda sekreter kardeşlerimin tek çatıda, tek sendikada birleşip ortak bir sınıf mücadelesi vermesi gerektiğini düşlüyorum. Çünkü bizim ortak kimliğimiz hangi işi yaparsak yapalım işçilik,emekçiliktir.Aynur Çamalan’dan sonra söz alan Tekel direnişçisi Metin Aslan da 78 günlük büyük direnişi ve sendikal ihaneti anlattıktan sonra direniş boyunca, gözaltılarda yanlarında gördükleri Çağdaş HukukçularDerneği avukatlarına teşekkür etti.
Sempozyumun “Avukatlık mesleğinde dönüşüm ve işçileşme” başlıklı 3. bölümünde Çağdaş Hukukçular Derneği 9. dönem genel başkanı Kazım Bayraktar “Avukatlık mesleğinde dönüşüm, meslek etiğive savunma hakkı” başlıklı konuşmasını, Sosyal-İş üyesi Av. Cem Gök “İşçi avukatların sosyal ve ekonomik koşulları” başlıklı sunumunu, İzmir Barosu’ndan Neslihan Özkerim “Stajyer avukatların sosyal ve ekonomik koşulları” başlıklı sunumunu, Çağdaş Hukukçular Derneği 8. dönem genel başkanı Av. Hüseyin Yüksel Biçen "Yargıda dönüşüm, tahkim, arabuluculuk, yargı reformu strateji taslağı” başlıklı sunumunu yaptı.
Kazım Bayraktar konuşmasında ilk olarak avukatlık mesleğinin tarihteki evrimini anlattı ve asıl olarak burjuvazinin eşitlik, özgürlük kavramıyla birlikte geliştiğini, avukatlık mesleğinin aslında kapitalizmin gelişimiyle birlikte geliştiğini, şu aşamada avukatlık mesleğinde tekelleşmenin başladığını, avukatlık şirketlerinin kapitalist devletle girdikleri bağımlılık ilişkilerinin klasik avukat-vekil ilişkisini yok ettiğini, gizlilik ilişkisinin şirkete tabi olduğunu, trilyonluk davalara girse bile sadece ücret alan avukatın, yalnızca ücretine bakacağını belirterek bu şirketleşme sürecini baroların çok hızlı fark ederek taslak hazırladıklarını ve ücretli avukatları üyeliğe kabul etmeyeceklerini belirtti. Bayraktar, avukatlıktaki işçileşmeyle birlikte sendikalaşma gerekliliğinin de ortaya çıktığını ve baroların bu gelişmeyle sermayeden yana tercihini yaptığını belirtti.
Daha sonra söz alan avukat Cem Gök de 140 kişilik bir avukatlık firmasında çalıştığını, çalışma koşullarının işçiden farklı olmadığı için Sosyal-İş Sendikası’na üye olduğunu ve bunun ardından işten atıldığını anlattı. Daha sonra sözalan Av. Neslihan Özkerim de stajyer avukatların sorunlarından söz etti. Stajyer avukatlıkla ücretli avukatlığın birbirinden farklı olmadığını, staj sömürüsünün had safhada olduğunu, stajyerlerden bazı baroların 600 tl’ye varan ücretler aldığın, adliyelerde aşağılandıklarını, üçte birinin ücret almadan çalıştığını anlattı.
Özkerim’den sonra söz alan ÇHD Ankara Yönetim Kurulu üyesi Gülşen Uzuner de Yunanistan, Fransa gibi ülkelerdeki avukatların çalışma,eğitim ve staj koşullarını sinevizyon eşliğinde anlattı.
Hüseyin Biçen ise tüm kurumlardan sonra yargının özelleşme sürecinin başladığını ve bunun da arabuluculuk, tahkim konuları üzerinden yapıldığını, bunun zemininin KİT’ler özelleştirilirken kullanılana benzer “Yargı hantal” argümanıyla sağlandığını ve yargıdaki özelleştirmeye karşı ciddi bir mücadele yapılması gerektiğini belirtti.
“Ne yapmalı” başlıklı 4. oturumda da 26. 27. dönem Makine Mühendisleri Odası yöneticisi Mustafa Şimşek “Meslek örgütlerinin işlevi, tasfiye edilen, yoksullaşan, işçileşen kesimlerin örgütlenmesi, diğer mesleklerle ortak mücadele zemini” başlıklı sunumu yaptı. Sunumunu TMMOB örneği üzerinden yapan Şimşek, sermaye sınıfının ortaya çıkmasından beri özlük haklarının gaspedilmeye çalışıldığını, bu nedenle özlük haklarını korumak için hep bir mücadele gerektiğini ve bu konuda tarihte sendikayı aşan bir örneğin olmadığını, özlük haklarını tamamen güvenceye alan ikinci seçeneğin ise tarihte Paris Komünü, 1917 Bolşevik Devrimi olduğunu söyledi. Şimşek, Türkiye’de sendikal hareketin tarihçesini kısaca anlatarak 70’lerde görülen TÜTEK gibi meslek sendikacılığı örnekleriyle özlük haklarını almanın mümkün olmadığını belirtti.
Meslek odalarının emeğe yakın durması gerektiğini anlatan Şimşek, bunun için TMMOB’da yürüttükleri ücretli ve işsiz mühendisler çalışmasını anlattı ve emeğin parçası olduğu sınıfla birlikte haklarını elde edebileceğini belirtti.
Mesleki sorunlar ve talepler
Şimşek’ten sonra ÇHD Mesleki Sorunlar Komisyonu adına yapılan konuşmada avukatlara asgari bir ücret tarifesi getirilmesi, sosyal güvence için devlet güvencesinin artırılması, çalışma şartlarının düzeltilmesi, CMUK ücretlerinin yükseltilmesi ve zamanında ödenmesi, CMUK avukatlarının istediği dosyaya bakma hakkının olması gerektiği belirterek PVSK gibi yasalardaki değişikliklerin avukatlar üzerindeki baskıları artırdığı, hatta avukatların gözaltına alındığı belirterek baskıların kaldırılması gerektiği belirtildi.
Tartışmalar
Sempozyumun tartışmalar bölümünde de sempozyumda geçen sendikalaşma, baroların konumu, dernek örgütlenmesinin şu anki durumu ve ortak örgütlenme ihtiyacı, Avrupa’da eylem sürecinin başlatıldığı Bologna süreci üzerine konuşmalar yapıldı.
Ardından sempozyum, tartışmalarda ortaya çıkan başlıkların derlenip daha sonra açıklanacağı bir sonuç bildirgesinin ana başlıklarının duyurulmasıyla sonlandırıldı.