Perşembe, 26 Ağustos 2010 (16 yıl 2 ay önce)
Birçok emekçi çocuğu gibi paralı eğitim kıskacında yaşanan yükü hafifletmek, har(a)ç parasını çıkartmak için yaz tatilini çalışarak geçiren Ömer Çetin, çalıştığı Ataşehir’deki Rotary Lisesi inşaatının 4. katından düşerek yaşamını kaybetti.
İşçi emekçi çocukları kendilerine bir gelecek yaratma uğraşında, bir bakıyorlarki yaşamları ellerinden çalınmış. Ölümün koynunda uykuya yatmışlar. Yaz tatilinde Ömer gibi har(a)ç paralarını biriktirmek için çalışan öğrencilerden Arif Algan, Ömer’in haberini duyunca “Kendimi gördüm sanki. Okumanın bedeli fakirler için ağır." diyor.
İşçi, emekçi ve onların çocukları için yaşamanın, okumanın bedeli gerçekten o kadar “ağır" ki, katlanılan birçok acı ve sıkıntının yanında ölüm neredeyse sıradan bir olay halini alıyor. Madenlere gömülür işçiler, tersanelerde ölür, inşaatlardan düşer, kendilerine ait olmayan savaşa gönderilir, askerde ölür…
Sermayenin ihtiyaçları işçi ve emekçilere, onların çocuklarına yaşamın her alanında kan kusturur.
Cebindeki paranın miktarı kadar eğitim, sağlık, barınma hakkı tanınır. Emekçilerin yaşamı cebindeki paranın miktarına endekslenir. Yaşamını varetmesinin koşulu emek-gücünü satabilmesine bağlı hale gelir.
Bu emek sömürüsü, emekçilerin yaşamlarının cehenneme çevrilmesi, hatta ölmesi birileri tarafından “kader" ilan edilir. Çünkü sermaye ve onun selametinin bekçiliğini yapan devlet erkanı bu “kader"den nemalanır. İşçi-emekçinin alınteri, yoksulluğu ve kanından beslenir.
Bu acıların son bulması için bu çarkı parçalamak gerek. Parasız eğitim, parasız sağlık, parasız barınma hakkını kazanarak vahşete sınır çekmek, kapitalizmin çarklarını parçalayacak insanca yaşamın serpilip gelişeceği sosyalizm mücadelesini büyütmek gerek.
Vatan gazetesi muhabirleri Bülent AYDOĞDU/ Burak BİLGE/ Öznur KARSLI'nın okula yatırmaları gereken "ha(a)ç" paraları için yaz tatilinde inşaatta çalışan üniversite öğrencileriyle konuşarak yaptığı haberi buraya alıyoruz.
Ömer'in yaşadıkları ve diğer üniversiteli ameleler
Ömer tek değil
Muğla Üniversitesi Edebiyat 2. sınıf öğrencisi 22 yaşındaki Ağrılı genç Ömer Çetin'in çalıştığı inşaattan düşerek ölmesi yürekleri dağladı. Ömer, İstanbul Ataşehir'deki bir inşaatta günlük 30 lira yevmiyeyle çalışıyordu. Tek hayali üniversite harç parasını biriktirip okulunu biritrebilmekti ama beton kalıplar sökerken 20 metre aşağıya düşerek can verdi. Hayalleri de kendisiyle birlikte uçtu gitti.
Peki Ömer gibi inşaatlarda güneşin altında çalışıp, alın teri döken ve aynı zamanda üniversitede okuyan gençler yok mu? ''Vardır elbette'' diyerek foto muhabiri arkadaşım Sedat Suna'yla birlikte yollara düştük, inşaat inşaat gezdik.
"Harcımı inşaatlarda çalışarak ödedim"
Bir, iki, üç derken dördüncü inşaatta aradığımız cevabı duyduk: ''Evet var abi, ben üniversite öğrencisiyim.'' Adı Abdullah'tı. Abdullah Işık. Nurtepe'deki 5 katlı inşaatta kendi deyimiyle 'amelelik' yapıyordu. 24 yaşındaydı. Van Erçişli, 9 çocuklu bir ailenin üniversitede okuyan tek çocukları, gurur kaynağıydı. ''Hangi üniversitede okuyorsun?'' deyince bir çırpıda sorumuzu yanıtladı: ''Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Hizmetler Bölümü ikinci sınıf öğrencisiyim. Bir yıl da ingilizce hazırlık okudum.''
Abdullah zehir gibiydi. Ortaokul sıralarından beri baba mesleği olan inşaatlarda amelelik yapıp, harçlığını çıkartıyordu. Üniversite sınavını ise 2008 yılında yaşıtları gibi dersanelere gidip, özel dersler almadan kazandı: ''ÖSS sonuçlarının açıklandığını duyduğumda internet kafeye koştum. Yüreğim hop hop ediyordu. Numaramı yazdım, Hacettepe'yi kazanmıştım. Hayatımdaki en mutlu anım o andı.''
Ama Abdullah için şartlar ağırdı, harç için, kitap için para lazımdı. O ise bu durumu, ''Hem çalıştım, hem de okudum'' diye özetleyiverdi: ''40 lira yevmiyem var. Yemek içmek de verilen ücrete dahil. Ama çalışmaya mecburum. Geçen yıl 485 lira tutan yarım dönem harcımı inşaatlarda çalışarak ödemiştim; bu sene de öyle ödeyeceğim.''
"Burs alamadım ağladım"
'Peki burs almıyor musun?' diye sorunca yüzü düşüyor: ''2008 yılında üniversiteyi kazandığım yıl TOKİ'nin Bursa'daki Zümrüt konaklarının inşaatlarında çalıştım. TOKİ sigortasız işçi çalıştırmaz. Benim de 26 gün sigortam yatmış. Aynı dönemde ben de burs için başvurdum ama sigortalıyım diye burs vermediler bana. Başbakanımız ise o günlerde 'Üniversitelerde burs almayan öğrenci yok' diyordu. Sesim çıksa 'Ben varım' demek istedim ama çıkmadı. Oturup ağladım. Başbakanlık'tan geri ödemeli kredi çıktı. Ayda 200 lira. Amcamın oğlu da 50 lira gönderiyor her ay. Biz de 4 arkadaş Ankara'da 510 lira kirayla bir öğrenci evi tuttuk."
"En büyük dileğim ABD'ye gitmek"
22 Haziran'dan beri Nurtepe'deki inşaatta amelelik yaptığını anlatan Abdullah, bugüne kadar sadece 1,5 gün izin yapmış: ''O izinde de denize gittik. Çok güzeldi. Ama en çok neye gıpta ediyorum biliyor musun abi? Sabahları inşaattan bakkala giderken yolda gazete okuyan insanlar görüyorum. Benim öyle bir lüksüm de zamanım da yok.''
Ama Abdullah tam bir kitap kurdu. Heyecan içinde okuduğu kitapları anlattı: ''Akşam 18.30 da paydos ediyoruz. Yıkanıp, yemek yedikten sonra kitaplarımı okumaya başlıyorum. Doğan Avcıoğlu'nun Türkiye Düzeni 1 ve 2. ciltlerini okudum. Felsefe üzerine düşünceler ile Christine Bingaman'ın 'Etkili Sunuş' ve Cahit Talas'ın 'Toplumsal Politikalar' adlı kitapları da. İngilizce gramer çalışıyorum. İngilizce kitaplar aldım Sahaflar'dan, onları okuyorum. Bazı kitaplara para yetmiyor, ben de fotokopisini almıştım fakülteden, her gece onları okuyorum. Abilerim 'Gözlerine yazık o kadar okuma'' diyorlar ama sonra da anlattıklarımı ilgiyle dinliyorlar.En büyük dileğim Erasmus programıyla ABD'ye gitmek...''
Abdullah, inşaatta 9 kişiyle aynı odada yatıyor. Kitaplarını görmek için odaya giriyoruz, kitapların hepsi gazete kağıtlarına sarılı. ''Neden kitapları böyle sardın?'' deyince de Abdullah'ın cevabı yüzümüze tokat gibi çarpıyor: ''Kitaplar tozlanmasın, sayfaları kırışmasın diye sarıyorum abi. Hepsi çok değerli benim için.''
"Böyle okumak daha değerli"
Bu kez Kağıthane'deki inşaatları geziyoruz. Ve alın terini inşaat harçlarına karıştırıp üniversitede okuyan bir başka öğrenciyi daha buluyoruz. Adı Arif Algan. 19 yaşında. Samsunlu. İstanbul Üniversitesi Makine Bölümü Teknik Bilimler Fakültesi 2. sınıfta okuyor. O da Abdullah gibi harç parasını, kitap parasını çıkartmak için yaz boyunca inşaatlarda çalışıyor: ''Ben sıvacıyım. Yevmiyem 50 lira. Geçen yıl yarı dönem harç param 385 liraydı. Bu yıl da buna yakın bir rakam olur. Kazandığım parayı biriktirdim. Harç parasını çıkarttım. Bazılarımız için hayat çok daha zor. Ama bu şekilde okuduğunda okumanın değerini daha iyi anlıyor insan. O yüzden şikayetçi değilim.''
"Ömer'in haberini okuyunca kendimi gördüm"
Arif de Abdullah gibi burs almadan okuyor: ''Keşke alabilsem, ama olmadı" diyor ve şöyle devam ediyor:
"Başvuru tarihini kaçırmıştım geçen yıl, bu yıl başvuracağım. Ağrılı Ömer'in ölüm haberini dün duydum haberlerde. Ne yalan söyleyeyim çok dokundu bana. Kendimi gördüm sanki. Ben de inşaatlarda iskelelere çıkıyorum. Zaman zaman tehlike de atlatıyoruz. Hiçbir şey olmasa mala kesiyor elimi. Ama ne yapabilirim ki? Okumanın bedeli fakirler için ağır. Ben de yaz boyu inşaatta çalışıp para biriktiriyorum ki, kaydımı yaptırabileyim.''
Ömer Çetin'in babası konuştu
Muğla Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Çağdaş Türk Edebiyatı Bölümü 2. Sınıf öğrencisi olan Ömer Çetin’in kendisi gibi inşaatlarda çalışan babası Fahrettin Çetin de oğlunun inşaattan düşerek kaza geçirdiği haberini alır almaz Aydın’dan İstanbul’a geldi. Tek erkek evladını yitiren 5 çocuk babası acılı baba, “Bir akrabamız beni arayarak Ömer’in inşaattan düştüğünü söyledi. Hemen apar topar yola çıktım. Yolda gelirken bir akrabam Ömer’in ölüm haberini verdi. O an dünyam başıma yıkıldı. Okul bittikten sonra memlekete annesinin kardeşlerinin yanına gitmişti. Ben Aydın’da çalışıyordum. Üç kez telefonla konuştuk. Bana ‘İstanbul’a gideceğim. Okul harçlığımı çıkarmam gerek ayrıca kardeşlerime yardım edeceğim’ diyordu. Ben ona ‘İstanbul’a gitme’ dedim. O hiç bu seneye kadar çalışmamıştı.” dedi.
"Aynı şeyleri giymekten utanıyorum"
Ömer ile ilgili aynı barakada kaldığını söyleyen Engin Kimdil, “İkimiz birlikte kalıyorduk. Kazandığı parayla elbise ayakkabı alacağını söylüyordu. Bana, ‘Arkadaşlarımın ikişer elbisesi, ayakkabıları var. Benim tek birer tane giyebileceğim kıyafetim var. Her gün aynı şeyleri giyinmekten utanıyorum’ derdi. Boş vakitlerinde sürekli gazete okurdu” dedi.
Sevdiği kıza mesaj çekmiş
Kimdil “Bana okulda sevdiği bir kız olduğundan bahsetmişti. Ölümünden 3 gün önce de o kıza SMS atmıştı. Attıktan sonra da bana gelerek ‘Ya arkadaşıma mesaj attım ama çok pişman oldum. Ben ‘Muğla’ya dönünce onun yüzüne nasıl bakacağım’ diyerek ondan çekindiğini anlatmıştı” dedi. Yaklaşık 1 aydır Ömer’i tanıdığını söyleyen Hayri Akaya ise “Okumak için çalışmasının gerektiğinden bahsederdi. Babasınıa yük olmak istemediğinden söz ederdi” ifadesini kullandı.