Pazartesi, 27 Eylül 2010 (16 yıl 1 ay önce)
CHP‘nin yeni “kurtarıcısı” Kılıçdaroğlu önceleri Tayyip’in villası, yatı-katı ve Dolmabahçe görüşmelerine dair sansasyonel açıklamalarla sınırlı, sığ bir alanda top koşturuyordu. Referandum çalışmaları ilerledikçe daha geniş bir eksende esip gürlemeye başladı. Vücut dili, ses tonu ve vurguları da giderek farklılaşıyor. Söylemini işçi ve emekçilerin çeşitli sorunlarına, yoksulluğa, darbe karşıtlığından, genel olarak özgürlükler sorununa… kadar genişleyen bir eksene oturtmaya çalışıyor. Bu sıçramada burjuva siyasetin o bilindik sığ sularında yüzmenin giderek zorlaştığının görülmesinin payı büyük.
Kılıçdaroğlu, “sosyal devlet” jargonunu öne çıkarıyor. AKP’nin sosyal yardıma dayalı programını “makarnacı devlet” tanımıyla mahkum ederken, onun karşısına “sosyal devlet” söylemini çıkardı. İşi orada bırakmadı, geçtiğimiz günlerde Hürriyet Gazetesi‘nde neden “Hayır” dediklerine dair siyasal bir eksen sunan uzunca bir mektubu yayınlandı. Bu mektupla da sosyal demokrasinin özgürlükler sorununa yaklaşımına kuramsal bir çerçeve kazandırmaya çalıştı. Tabii bu iki ayağı kurmaya çalışırken, ikide bir özel mülkiyetin kutsallığına, dokunulmazlığına vurgu yaptığını da eklemek lazım. Bu haliyle Fransız İhtilali‘nden sonra oluşan Yurttaşlık Sözleşmesi’yle, 1945‘den-’70‘lere kadar süren “sosyal devlet” politikasının yeni duruma uyarlanmış sentezini oluşturmaya çalışıyor. Tabii Kürt halkının (ve bilumum liberal cenahın) gönlünü fethedecek “açılımlar”dan dem vurmayı da ihmal etmiyor: Genel aftan, Öcalan’la görüşülebileceğinden, Muğlalı Kışlası’nın isminin değiştirilmesinden… dem vuruyor.
Fakat sorun şu ki, günümüz koşullarında sadece Türkiye’de değil, tüm dünyada hayatta karşılığı olmayan bir sentez bu. Neoliberal birikim politikalarıyla hız kazanan emperyalist küreselleşme, işçi ve emekçilerin varolan ekonomik-sosyal kazanımlarının soğurulması üzerinden hız kazandı. Sınıf mücadelesinin çeşitli yöntemlerle bastırılması üzerinden yolunu açarak, koşulları dizginsiz sömürüye uygun hale getirdi. Toplumsal-sosyal yıkıma karşı bu yürüyüşünde yarattığı tek şiarı; “yönetilebilir yoksulluk” oldu! İşçi ve emekçilerin giderek derinleşen yoksulluk ve yoksunluklarına karşı onları devlet eliyle dilencileştirmek ya da kimi dernekler-cemaatler-ağlar üzerinden gıda-yakacak gibi en temel ihtiyaç paketlerinin dağıtılması yoluyla dilencileştirme!
Kılıçdaroğlu bu dilencileştirmenin devlet aracılığıyla, daha kurumsal biçimler içinde yapılmasından dem vurmakta: Kadınlara-çocuklara-yaşlılara komik rakamlarda parasal yardım, sağlık hizmetlerinden asgari de olsa yararlanabilecekleri düzenlemeler… vs. İşsizliğe/işten atmalara, güvencesizliğe, sağlık-eğitim gibi en temel ihtiyaçların piyasalaştırılmasına, metalaştırılmasına karşı tek bir söz söylemeyen -söylese de adet yerini bulsun kabilinde söyleyen- Kılıçdaroğlu’nun söyleminde, emeği daha fazla anmasının lafazanlık dışında bir anlamı yoktur. Keza CHP’nin programı ortadadır; neoliberal piyasa ekonomisini kutsayan bu program, Kılıçdaroğlu’nun da kıblesidir.
Nitekim kendisi de o program çerçevesinde “Denetlenebilir piyasa ekonomisi”nden bahsetmektedir. Çünkü bugün sermaye ve onun temsilcilerinin emekle-sermaye arasındaki ilişkileri belirli kırıntılarla dengeleme siyaseti izlemelerinin nesnel koşulları yoktur. Hele hele krizle birlikte bu daha bir olanaksızdır. Onlar asıl olarak sömürüyü daha fazla derinleştirecek yolların arayışındadırlar. “Sosyal devlet” söylemi ve bu söylemin içeriklendirilmesi de (dilencileştirmenin kurumsal ifadeye kavuşturulması) vahşi sömürünün ortaya çıkaracağı toplumsal patlamaları denetleme amacıyla ilişkilidir.
Aynı şey “özgürlükçü” söylemi açısından da geçerlidir. Sermayenin daha fazla sömürü ihtiyacıyla karşı karşıya olduğu bu koşullarda daha fazla hakimiyet, emek üzerinde daha dizginsiz bastırma yöntemleri dışında bir seçeneği de yoktur! Ve bugün bunun dünyadaki öncülüğünü sosyal demokrasi yapmaktadır.
Kaldı ki Kılıçdaroğlu’nun bugün için demagoji diye tabir edeceğimiz sosyal devlet ve liberal demokrasi söylemlerinin kapitalist düzende karşılığının olabilmesi ancak ve ancak güçlü bir sınıf hareketiyle mümkün olabilir. Nitekim bir dönem olmuştur da (1945-1970 arası). Bu dönemi koşullayan belirleyici faktörler, kapitalizmin uzunca bir süre krizsiz yaşamasını sağlayacak koşulların varlığıyla birlikte, güçlü sınıf hareketleri ve sosyalist kampın varlığı olmuştur. Günümüzde bu belirleyenlerin varlığından ya da ciddi bir tehdit olmalarından söz etmek mümkün değildir. Mümkün olsa bile bu kazanımların kapitalist sistemde süreklileşmesinin güvencesi yoktur. Bunun kalıcılaşması sermayenin doğasına aykırıdır.
[Alınteri'nin Eylül 2010 tarihli 8. sayısında yayınlanan Güncel Bakış köşesinden alınmıştır]