Pazartesi, 18 Ekim 2010 (16 yıl 3 hafta önce)
2007’de uç verip, 2008’de belirginleşerek, tüm dünyayı sarsan küresel krizin artık aşıldığı söyleniyor. Bu konuda en cesur cümleleri geçtiğimiz günlerde BM’lerde yaptığı konuşmada Obama kurdu. Krizin aşıldığını, dünya ekonomisinin büyük bir depresyonun eşiğinden geri döndüğünü söyledi. Fakat Obama bunları söylerken, burjuva ekonomistlerinden en piyasacı olanlar bile (hatta IMFyöneticileri) aynı cümleleri aynı cesaretle kuramıyorlar henüz. Borsaların şahlanmasına, döviz kurlarındaki grafiklerin belli bir istikrar kazanmasına rağmen halen temkinli ya da karamsar cümlelerle konuşabiliyorlar. Hatta kimisi “Tamam da, ekonomilerdeki büyüme oranları halen yavaş, işsizlik oranları halen çok yüksek” gibi sorularla aşıldığı iddia edilen krizin aslında henüz aşılamadığını, yeni bir çöküşün söz konusu olabileceğini ima ediyorlar.
“Kriz bitti” yorumlarının dayandığı zemin, gerek ABD, gerekse tüm dünyada devletlerin piyasalara trilyonlarca dolar aktarmış olmalarının yarattığı nispi rahatlama. Sadece ABD’de bankalara ve diğer finansal alanlara 12 trilyonluk parasal destek sunuldu. Borçlanmaya dayanan dev spekülasyon balonlarının patlamasıyla oluşan dev çukurlar, akıtılan trilyonlarla kapatılmaya çalışıldı. Fakat bu devasa rakamlar bile mali piyasaların yamanması için yeterli ol(a)madı. Yüksek borçlanmalarla oluşan spekülasyon balonlarının bir yıkımla temizlenmesi yerine, onların yamanması için girişilen yeni borçlanmalarla bu balonların daha da büyümesi dışında bir sonuç yaratıl(a)madı.
Kapitalist ekonominin krizlerde hayat bulan temel bir kuralı henüz işlemedi. O da batıkların yeni borçlarla yamanamayacağı gerçeğinin mantıki sonuçlarına ulaşılmamış olmasıdır. Mantıki sonuç; çöküş, imha ve bu yıkım içerisinden sermayenin yeniden merkezileşmesidir! Şu ana kadar krizin asıl mantıki sonuçları işçi ve emekçiler cephesinde yaşanan ekonomik-sosyal yıkımda görüldü/görülüyor. Fakat gerek ABD ve AB’nin emperyalist merkezlerinde, gerekse diğer bağımlı ülkelerde kriz, devletlerin yastıklamalarıyla aşılmış gibi görünse de bu yasanın sermayenin kendi iç ilişkilerinde de işlemesi kaçınılmaz; sermaye daha az elde toplanırken, yoksulluğun mülk sahibi sınıfları da içine alarak genişlemesi yasası hükmünü yürütecek… Burjuva ekonomistler tam da bu nedenle, “Seçeneklerimiz iyi ile kötü arasında değil, kötüyle çok kötü arasında” diyor.
Neye göre aşmışlar?
Krizin aşıldığı şarkıları en yüksek sesle Türkiye’de söyleniyor. Bu, her gün yayınlanan ekonomik verilerle de desteklenmeye çalışılıyor. Tüm verilerde yapılan bilinçli çarpıtmalara rağmen halen kriz öncesinin rakamlarına ulaşılmadığı açıkça görülüyor.
“Krizi aştık” söylemlerinin ardında, 2009 yılında piyasadan sert bir şekilde çekilen sıcak paranın yüksek faiz oranları ve düşük kur uygulamasıyla geriye dönmeye başlamasının yarattığı nispi canlanmanın rolü var. Fakat asıl olarak, krizin de etkisiyle emek gücü piyasasının ekonomik-sosyal haklar itibariyle en alt sınıra çekilmiş olması ve bu sürecin daha vahşi biçimler alarak devam edeceğine olan güvendir. Ardı ardına yapılan özelleştirmeler, parsellenip satılan araziler, tüm sosyal hakların gaspına dönük saldırıların hız kazanmış olması da bu güveni perçinlemektedir. En önemlisi de, krizle birlikte gerçek sayıları 6 milyonu bulan işsizler ordusunun Ulusal İstihdam Planı’nın uygulanması için son derece güçlü bir zemin sunuyor olmasıdır. Ulusal İstihdam Planı, emek gücü piyasasının tamamen kuralsızlaşması, vahşileşmesi ile eşanlamlıdır.
Demek ki, daha fazla köleleşmek istemiyorsak, “kriz bitti” demagojisinin bizim hayatımızdaki karşılığının ne olduğunun bilincine varıp, ona uygun bir duruş içerisinde olmalıyız!