Çarşamba, 3 Kasım 2010 (16 yıl 1 hafta önce)
Dur durak bilmeyen, bir mahkemeden öbürüne, bir hapishaneden diğerine koşan ayaklar Ankara Merkez Kapalı Cezaevi'nin avlusunu arşınlıyor şimdi. Onu ak yeleli bir aslana benzeten saçları kesilmiş fakat aslan yüreğine bir çizik bile atamamışlar... Onurlu eyleminin kıvancıyla dimdik ayakta. Sırtını cuntacılara dayamış, şubede işkencelere katılmakla ünlü DGM Savcısı Ülkü Coşkun'un küstahlıklarına gerekli cevapları vermiş olmanın iç huzuruyla dopdolu. Cezaevine girerken kimi revizyonistler gibi kendisine sunulan ayrıcalıkları da kabul etmedi; diğer devrimci tutuklularla birlikte kalıyor. Onu yanı başında torunu yaşında gençlerle volta atarken ya da koyulaştırılmış bir sohbetin ortasında görebilirsiniz. Ya da eline bir kağıt kalem almış onlardan birisi için bir tahliye dilekçesi yazarken.
İbrahim AÇAN, derleyeni olduğu “Yargılayan savunma” isimli kitabımızdan dolayı tutuklandı. Yaklaşık iki aydır Ankara Merkez Kapalı Cezaevi'nde. Komünist, devrimci-demokrat basına karşı açtığı cihatla “demokratlığını” kanıtlayan faşizmin son saldırılarından birisidir bu. Kitabımızın toplatılıp avukatımızın tutuklanması, 12 Eylül faşizminin mahkeme odalarında boğmak isteyip başaramadığı sesimizin, tüm ilerici ve demokratlara, emekçilere ulaşmasını engellemek için giriştiği bir çabadır, ama boşunadır. Kitabımızı toplatmaları bizi şaşırtmamaktadır. O, onların yüreğine sıkılmış bir mermidir. Avukatımız İbrahim AÇAN'ın tutuklanması ise faşizmin siyasi karakterini olduğu gibi hukuk anlayışını ve ahlaki karakterini de ortaya koymaktadır.
12 Eylül faşizmi ve cezaevlerindeki direniş, ailelerimizin bilincinde de derin sıçrama ve dönüşümler yarattı. Tüm yaşamını oturma odası ile mutfak arasında geçiren, mahallesinden öteye geçmemiş pekçok ana, sıkıyönetim kapılarında haklarımız, insanca yaşam koşullarının sağlanması için mücadele etmeye başladılar. Baskıyı yüreklerinde hissettiler, hep cepheden duyarsızlığın en koyusuyla karşılaştılar, aşağılandılar, iteklendiler, gözaltına alınıp tutuklandılar, giderek direniş onların da ruhu oldu. Sıkıyönetim Komutanlığı kapısı önünde horlanıp iteklenen yaşı kırkları aşmış bir ananın Adli Müşavir'in bizleri suçlayıp hakaret etmesi karşısında, “Doğuracağım! Bir tane daha doğuracağım, sizin başınıza bela olması için...” diye bağırması bugün gibi hatırımızdadır. Herbirinin tek tek oğulları-kızları vardı, giderek yüzlerce oğulları-kızları oldu ve bu süreç insan hakları savaşçısı niteliği kazanmaları yönünde derinleşti. İçlerinden birini, Didar ŞENSOY'u bir eylem esnasında şehit bıraktılar. Yakınlarımız ve avukatlarımız, 12 Eylül faşizminin en koyu, en karanlık günlerinde kısıtlanmış ve tümüyle yok edilmek istenen özgürlüğümüz için yürüttüğümüz savaşta en yakın desteklerimiz, güç ve moral kaynaklarımız olmuşlardır. İbrahim AÇAN'ın onlar arasında seçkin bir yeri vardır. 1971'den bu yana avukatımızdır. Davalarımızda büyük bir özveriyle ve her şart altında tutarlı demokrat karakterinden hiçbir taviz vermeden bizleri savunmuştur. 12 Eylül sürecinde bu nitelikleri daha da gelişmiş; sadece bizlerin avukatı olarak ve sadece mahkemeler ve cezaevleri gibi sınırlı bir alanda değil, cepheden, dişediş mücadele yürüten bir insan hakları savunucusu olarak yetkinleşmiş, sivrilmiştir. İnsan Hakları Derneği'nin kurucularından ve ilk genel merkez yöneticilerindendir.
İbrahim AÇAN zor günlerin adamıdır. Karşıdevrim rüzgarı biraz kuvvetlice estiğinde sinip silikleşen tiplerden değildir. Mahkeme salonlarında, cezaevlerinin giriş bölümlerinde sürekli bir baskı havası vardır. Dışarıdan gelen birisi daha girişte psikolojik bir ürküntüye sokulmak istenir. Çok sayıda gardiyan, subay, asker, emredici tavırlarla aşağılayıp itekleyerek yakınlarımız ve avukatlarımız üzerinde baskı kurmaya çalışırlar. İbrahim AÇAN onlar karşısında ak yeleli bir aslandır. Küstah mahkeme başkanları, duruşma yargıçları, savcılar, cezaevi yöneticilerinin karşısında sözünü sakınmaz, gereken neyse söylemekten kaçınmaz. Antidemokratik yargılama koşullarına karşı yasa ve usul hükümlerindeki en küçük “ayrıntı” maddeleri bulup ustalıkla yorumlayarak savunma zeminimizi genişlettiği gibi fiili etkinliğiyle bunu daha da güçlendirir. Mahkeme heyeti üzerinde, salonda hakimiyet kurup otoritesini hissesettirme becerisine sahip ender avukatlardan biridir. Mahkeme söz hakkımızı kısıtlayıcı bir tutum içinde mi, tutanaklara çoğu zaman yaptıkları gibi lehimize olan şeyi mi geçirmediler, duruşma yargıcı tanıklara baskı yaparak ya da yönlendirici sorularla aleyhimize ifade mi almaya çalışıyor, bu ak yeleli aslan ayağa fırlar, yasal dayanaklarını bir bir sıralayarak savunma hakkımızı savunur. Duruşma yargıcının küstahlıklarını; geçiştirmeye, susturmaya çalışmasını tınmaz, son cümlesinin son kelimesini söylemeden yerine oturmaz. Keskin ve pratik zekasıyla mahkeme heyetlerini zor durumda bırakır, ikiyüzlülüklerini ortaya koyar, egemen sınıfların siyasi demagojilerini teşhir eder. Savcının “yabancı kaynaklı ideolojiler” demagojisiyle alay ederek hükümetin “ideolojisinin” Friedmancılık olduğunu, izlenen ekonomik politikanın buna dayandığını suratlarına çarpmıştır. Yine bir keresinde, cezaevinde üzerimizdeki giysiler zorla çıkarılıp don-atlet mahkemeye gönderilmemiz, mahkeme heyetinin de bunu gerekçe yaparak bizleri duruşmalardan atmasının arkasındaki ikiyüzlülüğü açığa çıkarmak için bir takım elbise getirerek bunun bizlere veilmesini istemişti. Şaşkınlığa düşen duruşma yargıcı önce kabul etmiş, mahkeme başkanının müdahalesi ve daha sonra alınan ara kararla reddetmişlerdi. Bu olay bizlerin mahkemede bulunmasını ve savunma hakkımızı kullanmamızı engellemek amacını taşıdığını çok açık bir şekilde ortaya koymuştu.
Cezaevlerinde dışarısı ile bağ, özellikle olaylar boyutlanıp çatışma keskinleştiği zaman özel bir önem kazanır. Cezaevi yöneticileri dış dünya ile bağlarımızı keserek operasyonların izlerini göstermemizi, gelişmeleri kamuoyuna aktararak destek sağlamamızı engellemeye çalışırlar. Ziyaret ve avukat görüşleri yasaklanır. İbrahim Amca'nın geldiği haberi kendisinden önce bize ulaştığında tüm cezaevinde bir sevinç dalgası yayılır. Bilinir ki, biraz sonra yasak delinecek, açılmaz kapılar açılacak, küstah cezaevi yöneticileri, üzerlerine üzerlerine yürüyen bu ak yeleli aslan karşısında kem küm etmeye başlayacaklardır. Sanki tüm devrimci-demokrat kamuoyu yanındaymışcasına ve yaptığının doğruluğuna inancın verdiği güçle haklarımızı cesaret ve kararlılıkla savunurken karşısındakiler suçlarını gizleme, örtbas edebilme telaşına kapılacaklardır. Cezaevlerinde çeşitli davalardan tutsak bulunan antifaşist, devrimci ve yurtseverler onu bu nitelikleriyle yakından tanır ve derin bir saygı duyarlar. İçerdekiler ailesinin bir parçası, dışarıda vuran yüreklerimizden biridir o.
İbrahim AÇAN, Türkiye'deki genel aydın tipolojisinden farklı niteliklere sahiptir. Özgüven eksikliği, eylemsizlik, genellikle revizyonist karakterli olup devrimci hareketlerden uzak durmaları, tutarlı bir demokrat tavır takınmanın dahi risklerinden kaçınmaları gibi birçok zaafı bağrında barındıran aydınlardan farklı olarak İbrahim AÇAN tüm bu noktalarda olumlu nitelikleriyle sivrilmiştir. Kitabımızın derleyeni olmasını önerdiğimizde bir an bile düşünme gereği duymadı. Kitabın toplatılıp dava açılabileceğini, avukatlık mesleğini sürdürmesine engel olacakları bir mahkumiyet kararının çıkabileceğini anlattığmızda ancak bilinç açıklığı olan insanlarda görülen bir davranış kesinliğiyle tereddütsüz kabul etmişti. O, ülkemizde henüz sayıları çok az olan; koşullara boyun eğmeyen, onurlu, yılmaz, devrimcilere omuz veren demokrat aydın tipinin seçkin bir örneğidir. Hem de Eylül vurgunu yemiş pekçok “genç” aydına inat, ihtiyar bir delikanlı olarak!
Yazarları bilinen bir yazının derleyeninin yasal yönden sorumlu tutulamayacağına ilişkin Yargıtay kararları bulunmasına karşın İbrahim AÇAN'ın tutuklanmasının mantığı gözdağı ve intikamcılık olarak sırıtmaktadır. Düşünce, söz ve eylem özgürlüğünü savunan her aydın, bu saldırıyı kendisine yapılmış olarak kabul etmelidir. Faşizm sadece susma ve düşünmeme hakkı tanımaktadır. Tüm devrimci ve demokratları, 28 Şubat'taki duruşmada bulunmaya, davayı sahiplenmeye, destek mesajları göndermeye, İbrahim AÇAN'ın tutuklanmasına Başbakanlık, Adalet Bakanlığı ve DGM nezdinde protestoda bulunmaya çağırıyoruz.
13 Mart 1989
“(...)
12 Eylül‘de Behçet ilk Devrimci Yol operasyonda yakalandı. "Yakalandı" haberini götürüldüğü Ankara Numune Hastanesi‘ndeki doktorlar verdi. Ancak başhekimin emriyle ölüme terkedilmişti. Zaten çok uzun süre kara gömdükleri için böbrekleri çalışmıyordu... Kimliğimi bıraktım, annesiyle birlikte gittik, kendimi kardeşi olarak tanıttım ve onu attıkları odadan çıkarıp servise götürülmesini sağladım. Galiba artık yapacak pek fazla bir şey yoktu. Hastanede çok az konuşma fırsatımız oldu. Bana "Seni özledim" dedi, ona "Konuştun mu" diye sordum. O koşullarda önemli olan oydu ama o yaşadığı korkunç işkenceye rağmen bunu diyecek gücü kendinde bulmuştu. Kendimi hiç affetmeyeceğim herhalde.
Bana Kemal Yazıcıoğlu‘nun kendisine işkence yaptığını söyledi. Polis gözaltına almak isteyince kaçtım. Bir daha Behçet‘i görmedim. İki dava açıldı. İkinci davada Kemal Yazıcıoğlu‘nun adını geçirebildik, ancak zaman aşımından beraat etti. Zaten süreç emniyet müdüründen, işkencecisine kadar polis tarafından engellendi. Davanın 30 kadar avukatı vardı ama ilk duruşmadan sonra hiçbiri gelmedi. Tek başına avukat İbrahim Açan sürdürdü. Duruşmalarda genelde ikimiz oluyorduk. İşkenceci polisler ise tam ekip, dinleyici olarak hazır bulunuyor, bizi tehdit ediyorlardı. Arkadaşlarımızın çoğu hapishanedeydi. Oradan ifade vermeye çalışıyorlardı. Dışarıdaki arkadaşların pek azı davayla ilgilendi. Herkes biraz da hayat gailesine düşmüştü. Belki ilk kez o mahkemelerdeki yalnızlıkla kara günleri bu denli açık hissetmiştim.”
Ayşegül DEVECİOĞLU, Küreselleşme çağında YENİDEN DEVRİM, 29 Mayıs 2008