Nujiyan 1 TL için öldü
İdil’in Kovak mezrasında kardeşiyle bulduğu el bombası Nujiyan’ın hayatını bitirdi, kardeşi Beşir’in ise iki elini aldı. Beşir, şimdi Diyarbakır’da hastanede, belki gözlerini de kaybedebilir. Buldukları hurdaları kiloyla satarak kazandıkları 1 TL’yle defter ve kalem alacaklardı. Ancak Beşir’in kalem tutacak elleri yok artık. Nujiyan ise giymek istediği, ancak babasının yeni alabildiği kırmızı renkli bayram ayakkabıları göremedi. Peki bir el bombası kaç lira eder?
Epik tiyatrosunun kurucusu Bertolt Brecht, 1939 yılında “Demirin kilosu ne kadar?” adlı bir oyun kaleme aldı. Brecht’in yüzlerce şiiri ve oyunu arasında kaybolup gitmiştir bu oyun, pek de bilinmez. İkinci Dünya Savaşı’nın patlak verdiği yılda yazılan oyunda Hitler Almanya’sının dünyayı sürükleyeceği felaketler bir demir tüccarının etrafında anlatılır.
Tüccar, demir almak için türlü türlü yollara başvurur. Her gün komşularının kapısın çalar ve kendisine demir satılması için ısrar eder. Her kapı çaldığında ise “demirin kilosu ne kadar?” diye bağırır. Ancak kimse ona demir satmak niyetinde değildir. Sonunda müşteri kılığındaki silah tüccarı komşularını döver, onlardan zorla demirleri alır, üstelik evlerinden, yurtlarından eder.
Aslında Brecht, bu oyunda Almanya’nın savaştan önce silahlanma çılgınlığını, Avrupa’yı ele geçirme politikalarını anlatır.
Brecht yaşasaydı ve Kovak’lı Nujiyan’ın topladığı bombaları 1 TL’ye sattığını duysaydı, acaba oyunun adını ne koyardı?
Kalem tutacak elleri yok!
Şırnak’ın İdil ilçesine bağlı Kovak mezrasında dünyaya gelen 4 yaşındaki Nujiyan ve 6 yaşındaki kardeşi Beşir, her gün köyde buldukları hurdaları toplar sonra da onları 1 TL’ye satıyorlardı. Eskiciden aldıkları parayla kalem, defter alıyorlardı. Çünkü baba Abdulgafur İdem’in omuzlarında 7 çocuğun yükü vardı ve ekmeğinin peşine düşmüştü. Güney Kürdistan’da çalışmak zorunda kalan baba Abdulgafur’un tek derdi zaten; çocuklarını geçindirmekti.
Nujiyan ve Beşir kardeşler o gün, evlerinin 3 kilometre ötesinde bulunan askeriyenin yakınına kadar gitmişlerdi. Ağır bir cisim bulmuşlardı, küçük o bedenleri o ağır metalı taşımaya bile yetmemişti. “Çok para getirir” diye zar zor, düşe-kalka eve kadar getirmeyi başarmışlardı.
İsmini bile bilmedikleri o cisim onlar için o kadar ilginçti ki, oyuncaklarının olmadığı evde onlara oyuncak olmuştu. Başındaki demir parçasını çekmeye karar verdiler, onları neyin beklediğini bilmeden. Sonunda çektiler de zaten ve 4 saniye sonra Nujiyan’ın cansız bedeni yere düştü, Beşir ise ağır yaralandı.
Diyarbakır’a kaldırılan Beşir’in iki eli parçalandı. Doktorlar, her iki elini de kesmek zorunda kaldılar. Bir kalem parası uğruna o küçük yaşta ellerinden oldu.
)
Patlamanın ardından hemen Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'ne kaldırılan 6 yaşındaki Beşir, iki kez ameliyata alınmıştı, ama yapılacak bir şey yoktu. Doktorlar şimdi Beşir’in parçalanmış göz ve bacağını kurtarmaya çalışıyor.
Her ikisi de seneye okula gideceklerdi ve hurdalardan kazandıkları 1 TL’leri toplayıp defter, kalem alacakları. Şimdi baba Abdulgafur İdem de bunu düşünüyor: “Nasıl oluyor 1 TL için Nujiyan’ı mı ve Beşir’imin ellerini kaybettim?”
Zaten çocukları da babalarının maddi durumlarının kötü olduğunu biliyorlardı. Kendisinden ne oyuncak ve ne de defter istemediklerini söyleyen baba İdem, “Her gün 2 kiloya yakın topluyorlardı, eve de çok yorgun geliyorlardı. Ben çocuklarımın ellerinin hurda değil, kalem tutmasını istedim hep ama buna mecburduk. Bir hafta önce rüyamda evimde patlama olduğunu gördüm. Annemi aradım ‘Evde, çocuklarda bir şey varma, kötü rüya gördüm’ dedim, sanki içime doğdu” diyor.
Çocuklarının başına gelenleri duyan baba Güney Kürdistan’dan döndüğünde çantasında kırmızı bir ayakkabı vardı. Nujiyan hurda toplarken, ayağındaki eski ayakkabısı yırtılmıştı. Arkadaşının ayağında da kırmızı bir ayakkabı görmüştü, ancak babasının alacak parası yoktu. Abdulgafur’un o kırmızı ayakkabıyı unutamamıştı ve Güney’de ucuz olduğu için de Nujiyan’a bayram hediyesi olarak almıştı.
Nujiyan yada Türkçe adıyla “yeni hayat” artık yok, askerlerin taliminde kullandığı patlamamış o el bombası elinde hayatını bitirdi.
Bir el bombası kaç lira eder? Nujiyan el bombasının içindeki demiri satsaydı, 1 TL kazanacaktı.