GÜNCEL
Cumartesi, 1 Ocak 2011 (15 yıl 10 ay önce)
İHD İstanbul Şubesi'nin hazırladığı 2010 yılı insan hakları karnesini yayınlıyoruz;
2010 İNSAN HAKLARI AÇISINDAN BİR KAYIP YILDIR
Bir yılı daha geride bırakıp, yeni bir yıla girerken, Türkiye’de barış, adalet, demokrasi ve insan hakları açısından geleceğe umutla bakmamıza yol açacak bir gelişme sağlanamadığını görüyoruz.
2010’da Kürt halkının kolektif hak talepleri yine diyalog yerine saldırıyla karşılaştı. KCK davası başta olmak üzere toplu davalardaki hukuksuzluklar, adil yargılanma hakkı ihlalleri, ceza ve tutukevlerinde sağlığa erişim hakkının gaspı, anadilde eğitim hakkının reddedilmesi, kadına karşı şiddetin, cinsel yönelim temelinde ayrımcılık ve nefret cinayetlerinin cezasız kalması, vicdani red hakkının tanınmaması, Alevilerin taleplerinin görmezden gelinmesi, çevrenin tahribi ve Hidro Elektrik Santralleri yapımındaki ısrar Kürt coğrafyasındaki ormanların yakılması, ekonomik ve sosyal haklardaki kayıplar, toplanma ve gösteri hakkına yönelik müdahaleler, insan hakları alanındaki olumsuzluklardan sadece ilk akla gelenlerdir.
İHD İstanbul şubesine 2010 yılı içinde ulaşan veriler ışığında çeşitli hak kategorilerinde yaşanan 480 ihlal başvurusu yapılmıştır. Başvurulara baktığımızda şöyle bir tablo ile karşı karşıya kalıyoruz:
2010 yılı içerisinde 98’i kadın 632’sı erkek olmak üzere toplam 730 kişinin gözaltına alındığı raporlanmıştır. Polis ve jandarma bölgelerinde gözaltına alınanların büyük bölümü 1 ile 2 gün arasında, Terörle Mücadele şubesince yapılan gözaltılarda 4 gün gözaltı kararı verilmiş, Avukat ve dosyaya erişim kısıtlama kararları tüm TMŞ gözaltılarında verilmiştir
* İnsan Hakları savunucularına yönelik baskı ve tutuklamalar devam etti. Başta İHD Genel Başkan yardımcısı ve Diyarbakır Şube Başkanı Muharrem Erbey ve Siirt Şube Başkanı Vetha Aydın olmak üzere 5 İHD yöneticisi halen tutuklu durumda. Birçok İHD yöneticisi hakkında, insan hakları alanındaki çalışmaları nedeniyle yüzyıllara varan ceza taleplerini içeren onlarca dava açıldı.
* Devlet, Kürt sorununa hiçbir somut çözüm önerisi geliştirmedi. Zaman zaman diyaloga dair umutlu sözler söylenmiş olsa da, somut çözüm önerileri üzerinde demokratik tartışmaya bile tahammül edilmedi.
* KCK tarafından Haziran 2011’e kadar ilan edilen eylemsizliğin ateşkese dönüştürülmesini sağlayacak, kalıcı barışın yolunu açacak bir müzakere süreci başlatılmadı ve devlet, siyasi, askeri ve yargısal operasyonlara devam ederek çözümsüzlük üretmeye devam etti.
* Tekçi, otoriter, baskıcı merkeziyetçi yapıya alternatif olarak tartışmaya sunulan “Demokratik Özerklik” başlığı altındaki çözüm önerilerine Başbakan, Hükümet, AKP, CHP ve MHP’nin barışı dışlayan, şiddeti seçen bir dille saldırdı. Genel Kurmay Kürtçenin özgürce kullanılması talebine tehditler savurdu.
* Barış 2010 yılında da gelmedi. Savaşan tarafların verdiği kayıplar, hepimizin kaybıdır. Ama bunun yanı sıra, 2010’da savaş koşulları yüzünden, savaşta hiçbir payı olmayan 14 çocuk can verdi. Başından bu yana savaş bölgesinde açılan ateş, patlayan mühimmat, gözaltında işkence, köylerin bombalanması, panzer altında kalma sonucu kaybettiğimiz çocuk sayısı 376’ya ulaştı.
* En saldırgan örneklerini Hatay-Dörtyol ve Bursa-İnegöl’de yaşadığımız, daha birçok yerde tekrarlanan Kürtlere yönelik linç girişimleri, devletin hoşgörüsü, yetkililerin adeta teşvik eden yetersiz önlemleri ve ırkçı nefret söyleminin yaygınlığı sonucunda 2010 yılında karanlık yüzünü bir kez daha gösterdi. Aynı ırkçı saldırganlık Manisa-Selendi’de Roman mahallelerine karşı da sahnelendi.
* Siyasi partiler yasasındaki yüzde onluk ülke barajı korunuyor, böylece örgütlenme özgürlüğü ve adil, demokratik temsiliyet ilkesi çiğnenmeye devam ediyor.
* Polis Vazife ve Salahiyetler Kanunu’nda (PVSK) 2007 yılında yapılan ve polisin fütursuzca silah kullanımını sağlayan yasal değişiklikler neticesinde polis şiddeti kurumsallaşmış durumda
* Kuşkulu asker ölümleri 2010 yılında da devam etti. 2009’da “şüpheli şekilde” ölen 35 askerin ardından, eldeki verilere göre 2010 yılında büyük bir bölümü Kürt, Alevi ve sosyalist olmak üzere 28 askerin TSK’da askerlik görevini yerine getirirken kuşkulu bir şekilde hayatını kaybettiği kayıtlara geçti. Kayıtların çoğunda askerlerin “intihar ettiği” iddia edildi.
* 2010 yılında da “işkenceye sıfır tolerans” söylemi “işkencecilerin yargılanmaması” olarak algılandı ve 305 işkence başvurusu ve onlarca davaya rağmen İçişleri Bakanı’nın 2010 yılında işkence davası açılmadığına ilişkin sözleri, sistematik olarak devam eden işkenceyi sürdürme ve işkencecileri koruma anlamını taşıyor.
* Cezaevlerinde F Tipi işkence uygulaması devam ediyor. Ceza İnfaz Yasası’nın mahpusu onursuzlaştırmaya, kimliksizleştirmeye dönük, keyfi ve soyut suçlamalara açık maddelerinin sunduğu olanaklar sonuna kadar kullanılıyor, cezaevlerinde işkenceler sıradanlaştı, insanlık dışı uygulamalar norm haline geldi. 103 tane ağır hasta halen serbest bırakılmayı bekliyor. Güler Zere’den sonra 2010 yılında Abdullah Akçay cezaevinde yaşamını yitirdi. 2010 yılında, 182 tutuklu ve hükümlü derneğimize mektupla başvuruda bulunmuş; İletişim, haberleşme ve sohbet hakkının engellendiğini, tedavilerinin yapılmadığını ve keyfi gerekçelerle engellendiğini, cezaevinde fiziki ve kötü muameleye maruz kaldığını, zorla sürgüne sevk edildiğini, ajanlık dayatmalarına maruz kaldığını belirtmiştir.
* 2010 yılında Basın Özgürlüğü alanında da ihlaller artarak devam etti. Şu anda tutukluluk hali devam eden gazeteci sayısı 38. Azadiya Welat Gazetesi eski Yazı İşleri Müdürü ve İmtiyaz Sahibi Vedat Kurşun’a verilen 166 yıl hapis cezası ve yine Azadiya Welat Gazetesi eski Yazı İşleri Müdürü ve İmtiyaz Sahibi Emine Demir'e, yayınlanan haberlerde "örgüt propagandası" yaptığı iddiasıyla 138 yıl ağır hapis cezası verilmesi Türkiye’de basın özgürlüğünün, düşünce ve ifade özgürlüğünün ne durumda olduğunun göstergesidir.
* Özel Görevli Ağır Ceza mahkemeleri ve askeri yargı adil yargılamanın önündeki en önemli engellerdendir. Ayrıca, Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki katalog suçla suçlama nedenlerinin tutuklama sebebi sayılması, gizli tanıklıkla ilgili hükümler, telefon dinleme ve teknik takip uygulamaları, anadilde savunma hakkının tanınmaması, tutuklamayı tedbir değil cezaya dönüştüren uzun tutukluluk halinin olağan sayılması ve adli kolluğun bulunmayışı aynı şekilde adil yargılanma hakkının ihlaline yol açan etmenlerdendir.
* Kadına karşı şiddet, kadın cinayetleri, taciz ve tecavüz 2010 yılında da bütün hızıyla devam etti. Militarist, cinsiyetçi, erkek egemen, ayrımcı anlayış kendini hayatın her alanında gösterdi. 8 kadın tecavüz ve aile içi şiddet yaşadığını belirterek derneğimize başvuruda bulunmuştur.
* AİHM kararına rağmen zorunlu din dersleri hâlâ sürüyor. Cemevleri ibadethane statüsüne alınmadı. Alevilerin talepleri görmezden geliniyor.
* Gayrimüslimlere yasalarda ve uygulamalardaki ayrımcılık devam etti. El konulan azınlık vakıf mallarının büyük bir bölümü sözde reformlara rağmen iade edilmiyor. İçişleri Bakanlığı, Ermeni toplumunun iradesini hiçe sayarak yeni Patrik seçimine izin vermedi. Bu alanda uluslararası kamuoyunun gözünü boyamak için atılan kimi adımlar göstermelik niteliğini korudu.
* Yaklaşık 2000 Hidro Elektrik Santralleri yapımındaki ısrar devam etmiş ve birçok bölge tehlike altına alınmıştır.
*Bu yıl, sosyalist parti ve yayın kuruluşlarına dönük kapatma, tutuklama yoluyla baskılar devam etti, içlerinde SDP Genel Başkanı da olmak üzere birçok siyasi parti yöneticisi tutuklandı. BDP’ nin 2000 civarında üye ve yöneticisi halen tutuklu bulunuyor
Bu karanlık tabloda bir iyileşme için 2011 yılında:
* Öncelikle devlet, şiddet, yok sayma, imha yolundan dönmeli, barışın yolunu seçmelidir. Kürtlerin dil talebi en doğal hak olup hayatın her alanında kullanma hakkı önündeki engeller kaldırılmalıdır. Kürt halkının kendi kaderini tayin etme hakkına saygı gösterilmelidir.
* Temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alacak, insan haklarına dayalı yeni bir Anayasa yapılması için, devleti değil insanın kutsanması gerektiğine inanan herkes el ele vermeli ve aktif çalışma yürütmelidir.
* Yaşam hakkından en küçük taviz verilemez. Aleni işkenceye dönüşen polis müdahalelerine hiçbir koşulda izin verilmemeli, bu amaçla, 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu derhal değiştirilmeli, polis eli ile gerçekleşen yargısız infazlara son verilmelidir.
* Kadın cinayetlerine, kadına karşı şiddete, eşcinsel ve trans cinayetlerine uygulanan cezalar ağırlaştırılmalıdır.
* Alevi toplumunun taleplerine kulak verilmelidir. Zorunlu din dersi kaldırılmalı cemevleri ibadethane statüsüne alınmalıdır.
* Irkçılığa, ayrımcılığa, nefret söylemi ve nefret suçlarına karşı yasa çıkarılmalıdır.
Ancak biliyoruz ki, BARIŞ gelmeden, ne demokrasi, ne insan hakları, ne adalet mümkündür. 2011 yılında insan haklarından yana herkesi barış için birlikte mücadeleye çağırıyoruz.
İNSAN HAKLARI DERNEĞİ
İSTANBUL ŞUBESİ