Cumartesi, 15 Ocak 2011 (15 yıl 9 ay önce)
Cumhurbaşkanı Gül’ün Diyarbekir çıkarmasının ekonomik-siyasal kodları, sermayenin Kürdistan’a dönük stratejik hedefleriyle uyumluydu: Kürdistan hızla kapitalist üretime eklemlenmeliydi! Gezide öyle büyük sözler edilmedi; fakat kimi sözler-davranışlar-girişimler, gezinin içeriğine dair son derece bütünlüklü anlamlar taşıyordu. Mesela, Kürt diline “tarihi miras” muamelesi çeken sözler, Kürt sorununa dönük siyasal yaklaşımın bütününün özü/özetiydi adeta. Gül’ün tarihi surları “himayesi”ne alması ya da geziden hemen sonra TOKİ’nin kente sökün edivermesiyse, kapitalist yağma planlarının nasıl bir içerik ve hızda seyredeceğinin göstergesiydi…
TOKİ, Gül’ün “himayesine aldığı” Sur bölgesini, kapitalist birikim politikalarına uygun olarak hızlı bir dönüşüme uğratacak! Buradaki bin 596 konutu yıkarak, bölgeyi turizm sektörünün mantığına uygun şekilde yeniden düzenleyecek. Bu konutlarda yaşayan kent yoksullarınıysa, kentin yaklaşık 10 km uzağındaki Çölgüzeli bölgesinde yapılacak TOKİ konutlarında toplayacak. Sadece kamulaştırma bedeli 60 milyon lirayı bulan proje hızla ilerliyor. Yıkım ve enkaz çalışmaları devam ederken, bölgede yaşayanların Çölgüzeli bölgesinde, TOKİ tarafından yapılan evlere nakli için kura çekimleri yapılmaya başladı bile (3 Ocak). Gecekondular yerine TOKİ’den konut almak istemeyen ailelere ise, sadece 10 milyon liralık ödeme yapılacakmış!
Gül’ün ziyaretinin sembolik anlamlarından biri bu kentsel dönüşüm projesinde toplaşıyor. Kentsel dönüşüm, neoliberal birikim politikalarının en somut sonuçlarından biridir. Aynı zamanda, neoliberal yağma politikalarının büyük karlar üreten araçlarından birine dönüşmüştür. Kentlerin, kapitalist işbölümü ve üretim hedefleri doğrultusunda yeniden planlanması; yoksulların kentlerin dışına süpürülmesi; tüm altyapı hizmetlerinin de aynı vahşi birikim mantığıyla uyumlu şekilde düzenlenmesi anlamına geliyor. Kentlerin tektipleştirilmesi anlamına gelen bu planlar, kendileriyle birlikte yeni yaşam tarzları yaratırken, kentin dokusunu bir bütün olarak değiştirmektedir.
Diyarbekir, Mardin… gibi tarihi dokusu güçlü Kürt kentleri, aynı zamanda kirli savaşla birlikte devasa boyutlar kazanan iç göçlerin merkezleridir. Bu göçlerle kentlere savrulan Kürt köylüleri, acıtıcı bir yoksulluk ve yoksunlukla içiçe yaşayan kent yoksullarını oluşturdular. İşsizlik, sosyal güvencesizlik ve hatta ekmek parasına muhtaçlıkla karakterize olan bu kitle; şimdi Kürdistan’ın kapitalist üretime ekemlenmesi politikalarıyla kentlerin dışına süpürülmek isteniyor. Kentlerin tarihi dokusu turizm sektörünce kara tahvil edilirken, o dokuyu bozdukları düşünülen yoksullar ve yaşamları da görülmeyecek alanlara doğru sürülüyor.
Tabii oralar da boş bırakılmayacaktır: Devasa bir ucuz işgücü deposu olan bu alanların yanı başına sanayi bölgeleri kondurulacaktır, gecikmeden! (Zaten Kürdistan’da sayısız sanayi sitesinin bulunduğunu ve bunların hızla çoğaldığını belirtelim) Bu bölgeler de, yoksulluk kamçısıyla bölgesel asgari ücrete tamah ediverecek kent yoksullarından oluşan ucuz üretim atölyelerine, fabrikalara dönüşecektir. Onlar, TOKİ’nin kutu gibi kalitesiz evlerinde; dayatılan yaşam biçimine uyum sağlayarak, kapitalist sömürü çarkını döndüren ücretli köleler olacaklar! Bu arada sistem o yoksulluğu iliklerine kadar sömürerek, kendisine özümsemek için elinden geleni yapacak! Sur’da olup bitenler bunun anlaşılması için yeterince veri sunuyor (*) Elbette ki bol bol AKP propagandası eşliğinde…
Bu gidiş kapitalist ilerlemenin mantığına uygundur! Kürt burjuva kesimlerinin ve Kürt siyasetinin çeşitli temsilcilerinin (Osman Baydemir gibi) sınıfsal karakterlerine de uygun olarak bu gidişi yüceltmeleri de öyle. Onlar açısından kapitalist özümseme istenen, murat edilendir. Kürt yoksulları açısındansa başka bir geleceğin işareti, kendi ulusal ve sınıfsal çıkarları için savaşmanın çağrısıdır!
(*) Sur Belediye Başkanı Abdullah Demirbaş, çok dilli belediyecilik hizmetini hayata geçirmeye çalışınca hakkında dava açılmış, başkanlığının düşürülmesi gündeme gelmişti. Demirbaş 2009 yerel seçimlerinden önce: “Valiler, kurum müdürleri, AKP adayları için çabalıyor. Geçen günlerde, Suriçi’nde Lalebey ve Ali Paşa semtlerinde kentsel dönüşüm toplantıları yapıldı. Bunları Valilik ve Başbakanlık düzenliyor. Ama toplantı AKP adaylarının gösterisine dönüşüyor. AKP’nin seçim broşürleri dağıtılıyor” demişti.
[Alınteri'nin Ocak 2011 tarihli sayısından alınmıştır]