GÜNCEL
AKP gericiliğinin “demokratik açılım”ına verilen destekler, neoliberal her adımı siyasal bir körlükle “demokratik değişim”, “faşizmin çözülmesi” olarak yorumlayan sol ya da sosyalist etiketli aymazlara, anayasa referandumu sürecinde “Yetmez ama evet” ekseninde söylenenler faşizmin her saldırısında yeniden hatırlatılmalıdır.
“Demokratik açılım” rüyaları görenler, iktidarın stratejik hedeflerine “yetmez ama evet…” diyerek kan taşıyanlar, “12 Eylül'den hesap sorulacağını”, “yargının bağımsız olacağını” zanneden sağ ve sol liberaller son aylarda “n'oluyoruz” demeye başladılar. TÜSİAD frekanslı medya organları zaten bir süredir AKP’ye ve içinde yer alan İslami cemaatlere dokunma korkusu yaşıyorlardı. Ahmet Şık ve Nedim Şener’in de tutuklanmalarıyla birlikte bazıları ne olduğunu biraz daha anlamaya, seslerini yükseltmeye başladılar ama hala temkinli ve kontrollüler.
Ergenekon soruşturma ve davalarının demokratik bir gelişme değil, mutlak iktidar peşinde koşan bir iktidar odağının başka bir faşist-darbeci güç odağını yargılamasından başka anlam ifade etmediğini, arka planında, rejimin orduyu da içerecek tarzda yeniden yapılandırılmasıyla iç içe geçen egemen sınıf içi iktidar çatışmasının yattığını görmeyenler “Ergenekon dalgaları”nın cadı avına dönüşmesine de doğal olarak şaşırıyorlar. Faşizm devrimci, demokrat, sosyalist toplumsal muhalefeti nasıl yargıladıysa ve hala nasıl yargılıyorsa, egemenler arasındaki siyasal ve ekonomik iktidar paylaşım savaşlarında zayıf düşenleri de -konjonktürel koşullara ve dengelere göre farklı biçimler içerse de- benzer şekilde yargılar ve “Burada (da) Hukuk Geçmez”, siyaset geçer!
Kapitalizmin dünya çapında gelişen ve derinleşen krize karşı ihtiyaç duyduğu neoliberal yeniden yapılandırma strateji ve politikaları uygulanırken, AKP gericiliği hükümet olmanın, Mecliste büyük bir çoğunluğa sahip ve burjuva siyaset arenasında alternatifsiz olmanın, ABD ve AB desteğinin avantajlarını kullanarak devletin hem ekonomik hem de bazı temel baskı aygıtları içinde, başta polis, MİT ve merkezi yüksek bürokrasi olmak üzere kadrolaştı ve sonrasında da engelleri Ergenekon tutuklamalarıyla aşarak ordunun yeniden yapılandırılmasını da hızlandırdı. Önünde ciddi engeller olarak Anayasa Mahkemesi, Danıştay, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu, Yüksek Seçim Kurulu gibi Yüksek Yargı Organları kalmıştı. Buralarda da kadrolaşmaya ve ellerini çabuk tutmaya ihtiyaçları vardı. Orduyu henüz tam istedikleri duruma getirememiş, bazı kesimlerin intikam duygularını kabartmışken, yakın bir süreçte seçim kaybedip hükümetten düştükleri taktirde kendilerini sanık sandalyesinde ve cezaevlerinde bulabilirlerdi. Bu nedenle 12 Eylül Anayasası’nı esas olarak muhafaza edip -çünkü iktidarda olana çok kapsamlı, yetkili ve güçlü baskı aygıtları ve olanaklar sunuyor- Yüksek Yargı Organlarının kadro yapısını hızla değiştirecek Anayasa değişikliğine olmazsa olmazlık derecesinde ihtiyaçları vardı. Egemen güçlerin ve onların destekçilerinin “evet-hayır” çatışması da esas olarak bu noktada odaklanıyordu.
AKP hükümeti, yargıda yeniden yapılanma ve kadrolaşma ihtiyacını karşılayacak taktik bir politika uyguladı ve Anayasa’da önce kendi önceliği olan yargıyla ilgili kısmi bir değişikliği, sol liberal angutlara dahi “yetmez ama evet…” dedirten “demokratik” kenar süsleri ile kamufle ederek referanduma sundu. Referandumu kazandığında önemli bir taktik adımı tamamlamış oldu. Arkasından “ulusalcı” gericiliğin kaleleri olan yargının en üst kurumlarında hızla kadrolaştı ve neoliberal siyasal merkezileşmenin yargı ayağını da -“kuvvetler ayrılığı”nın nasıl bir safsatadan ibaret olduğunu göstere göstere- yeniden yapılandırma yoluna soktu. Referandum öncesinde yargı üzerinden de yürütülen siyasal hesaplaşma, “balans ayarı” sırasının yargıya geleceğini gösteriyordu. Referandum sonrasında ve birkaç ay içerisinde Anayasa Mahkemesi, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu, Yargıtay ve Danıştay’ın kadro yapısını hızla değiştirdi ve büyük ölçüde siyasal kontrolü altına aldı. Çünkü kriz ve yıkıcı rekabetle birlikte artan azami egemenlik ihtiyacı devlet aygıtlarının da azami merkezileşmesini ve daha fazla kuvvetler birliğini gerektiriyordu.
Devletin ve egemen bujuvazinin ekonomik ve siyasal kurumları, baskı aygıtları hem kendi içlerinde hem de bir bütün olarak daha fazla merkezileşme yönünde yapısal değişim içindedirler ve bu sadece AKP gericiliğinin işi ve icadı değildir. “Bu yönelim, TDH içinde egemen olan bir yanılsamanın aksine, tekelci burjuvazinin belirli bir kesiminin niyet ve tercihlerinden kaynaklanan bir durum olmayıp, kapitalist sistemi ve egemenliğini koruyup sürdürebilmesi için tarihsel koşulların sınıf olarak burjuvaziye dayattığı zorunlulukların bir sonucudur. Yani burjuva devleti yeniden yapılandırma yönelimi, öznel değil nesnel bir karaktere sahiptir. Onun bu nesnel karakterinin kavranılması, burjuva devlet terörünün, baskı ve zorbalığın yeni bir kurumsal yapılanma ve işlerlik temelinde daha açık ve daha yoğun bir hal almasını beraberinde getiren bu yönelimin gelip geçici olmadığının görülebilmesi açısından önemlidir. Diğer taraftan bunun, sınıf olarak egemenliğini sürdürebilmesi için tarihsel koşulların burjuvaziye dayattığı bir zorunluluk olarak kavranılması, buna karşı tutarlı devrimci bir çizgide mücadelenin de, burjuvazinin sınıf olarak egemenliğinin kendisine ve onun temellerine karşı mücadele olarak yürütülmesi zorunluluğunun kavranılabilmesi açısından önemlidir. Aksi taktirde burjuvazinin egemenlik tarzında, bunun siyasal aracı olan devletin yapılanmasında köklü bir restorasyon çabasının ifadesi olan ‘yeniden yapılandırma’ yönelimi gibi stratejik bir yönelimle, bu temel üzerinde, bununla iç içe gelişen bir süreç olarak burjuvazinin değişik kesim ve klikleri arasındaki iktidar savaşımını birbirine karıştıran, bu ikisini bir ve aynı şeyler olarak gören bir yüzeysellikten kurtulmak mümkün olamayacağı gibi; bu toz duman içinde burjuvazinin bazı kesimleri ya da onun geçmişe kıyasla daha “demokratik” bir görünüm taşıyan bazı adımları ile sınırların doğru yerden, tutarlı bir tarzda çekilmesi mümkün olamaz.” (Devrimci Proletarya, 1999, sayı: 3) Derinleşen ekonomik ve siyasal kriz ile birlikte artan siyasal ve ekonomik merkezileşme, egemen sınıf içinde artan çatışma ve gerilimler, ekonomik kurumlarla birlikte devletin siyasal egemenlik ve baskı aygıtlarının paylaşılmasına da yansımaktadır. Yargı bunlardan biridir.
Yargı organları baskı aygıtı olarak bir rejimin göstergelerinden biridir. Kuruluş ve işleyişleri, yürütme ve siyasal iktidara bağımlılık ilişkileri, iktidardaki güç odaklarının özellikle ve öncelikle olağandışı (İstiklal Mahkemeleri, sıkıyönetim mahkemeleri, devlet güvenlik mahkemeleri, özel yetkili mahkemeler vs.) mahkemelerdeki kadrolaşma politikaları, bu kadroların ideo-politik yapıları, burjuvazinin ve siyasal iktidarın politik, ekonomik amaç ve hassasiyetlerini gözeten kararları, siyasal toplumsal muhalefeti soruşturma ve yargılama biçimleriyle siyasal rejimin niteliğinin göstergesi olurlar.
Emniyet, istihbarat örgütleri, orduyla işbirliği ilişkileri olan olağandışı mahkemelerin yargıç ve savcılarının özellikle başta devrimci ve sosyalist muhalefet olmak üzere Ergenekon, Susurluk, irtica, KCK gibi dava ve soruşturmalarda izledikleri tutum, yargılama ve cezalandırma politikaları, istisnaları bir yana bırakırsak onların kişisel cesaret, tercih ya da kararlarının ürünü değildir. Güçlerini kendi bağımsız kişisel özellik ve yeteneklerinden almazlar. Bu güç onları oralara atayan, gerektiğinde geri çeken, egemen siyasal iktidarın gücüdür. Yargının bu şekilde biçimlendirilişinde kullanılan yöntem ve araçlar hem açık hem de gizlidir. Yasal makam ve mevkilerin verdiği yetkilere dayanarak alınan kararların öncesinde siyasal amaç ve çıkar birliğine (bazen çatışmalı- uzlaşmalı ittifaklara ya da restleşmelere) dayanan gizli kulisler yapılır ve şu veya bu düzeyde siyasal organize bir durum söz konusudur. Son süreçte bujuva basında, öncelikle emniyet teşkilatındaki Fethullahçı kadrolaşma üzerinden “imamın ordusu” olarak tanımlanan dinci gerici siyasal güç odağı da kendi içinde organize çalışan bir yapıdır ve hasımlarıyla yargı üzerinden hesap görme tarzı siyasal konjonktürel koşulların yanı sıra kendi ideo-politiğini de yansıtan faşist biçimde olmaktadır.
Ergenekon soruşturma ve davalarını yürüten yargıç ve savcılar, Emiyetin Ergenekon operesyonlarını başlattığı tarihte o mahkemelerde tesadüfen bulunan yargıç ve savcılar değillerdi. Bu savcı ve yargıçlar, operasyonu yapan emniyet güçleri gibi önceden planlanarak, sadece AKP’ye ve temsil ettiği egemen güçleri hedef alan darbe girişimine ve destek güçlerine karşı baskı ve yıldırma amaçlı taktik bir politikanın uygulayıcıları olarak kodlandılar ve atandılar. Bu nedenle, halka karşı işlenmiş suçların, binlerce faili meçhul cinayetin, işkence ve provokasyonun karar mekanizmalarında yer alanlar ve tetikçileri sadece AKP’ye karşı darbe girişim ve planlarından tutuklandılar ve sadece bu suçtan yargılanıyorlar. Böyle büyük çaplı ve siyasal güce dayanan operasyonlarda istediği sonucu almak isteyen siyasal iktidar, bu kadar büyük ve riskli bir hamleyi sonuna kadar götüremediği takdirde başına neler gelebileceğinin, sonuçlarının nereye varacağının, bunun basit bir organize suç ya da “terör” örgütü işi olmadığının bilincindedir. Bu nedenle operasyonlardan önce “yandaş” yargıç ve savcılar atanarak -tıpkı emniyette ve istihbaratta olduğu gibi- bağımlı yargıda da gerekli hazırlık yapılmıştır. Bu hazırlıklar siyasal iktidar temsilcileri ile yargı ve emniyet ve istihbarat mensupları arasında kamuoyundan gizli ve yasallıkla karışık yasa dışı ilişkiler ağı ve organize bir çalışma olmadan yapılamaz. Bu, devlet bünyesi dışında bir “derin devlet” durumu değil burjuva devlet yapısının kendine özgü -egemen sınıf kesimlerinin devlet aygıtlarını kulllanma ilişkileriyle ilgili- işleyiş biçimlerinden biridir.
Ergenekon operasyonları, soruşturma ve davaları için hazırlık çalışması başta ABD ve AB olmak üzere Türkiye büyük bujuvazisi tarafından da istendi, onaylandı ve desteklendi. Olayın temel siyasal çözümlemesi ayrı bir konudur. Ancak yargıya intikali ve tutuklama kararları ile birlikte sol liberalleri de peşinden sürükleyip “demokratik açılım” adı altında büyük bir kampanya yürüten AKP Hükümeti oldukça başarılı bir manipülasyon politikası uyguladı. Öyle ki, faşist yargıdan demokratik sonuçlar beklentisine kapılan liberaller bir yana, sınıf mücadelesi pratiğinden kopmuş sosyalizm etiketli sağcı aydın oportünistleri vb. de -bu dava ve tutuklamaları “ordunun darbe yapma meşruiyeti elinden alınarak faşizmin çözüldüğü” iddialarına gerekçe yaparak- katıldılar bu “demokratik dönüşüm” kervanına. Sanki ordunun baskı aygıtı olarak işlevi sadece darbeyle sınırlıymış, darbe yapmayan ordu siyasal iktidar ve egemen sınıf tarafından farklı faşist baskı biçimleri için (Ordu niye profesyonelleştiriliyor? İç savaşa dönük daha operasyonel ve daha çevik bir ordu için neler yapılıyor?) araç olarak kullanılamazmış gibi... Kaldı ki kastedilen “meşruiyet” de genellikle kaygan bir zeminde duran ve egemen sınıf tarafından kolay yönlendirilebilen “kamuoyu” meşruiyetidir. Ordunun “darbe yapma meşruiyeti”ni elinden alanların, polis teşkilatını güçlendirerek ordu gibi kullanma amaçları yanında, başka bir baskı aygıtı olan yargıda neler yaptıklarını, yargıyı daha da bağımlı hale getirerek siyasal açıdan daha fazla merkezileştirme yönünde nasıl yeniden yapılandırdıklarını (diğer yapılanların yanında Anayasa Mahkemesi'ni Yargıtay’ın ve Danıştay’ın da üstünde ve onların kararlarını denetleyen daha üst mahkemeye dönüştüren tasarı da yasalaştı) göremeyecek kadar siyasal körlükle maluldürler. Yargı “geri tipte demokrasi” için değil düpedüz daha merkezi, giderek derinleşen krizlerin getireceği çalkantılı süreçlere hazırlıklı, siyasal iktidarın “tak” dediğini “şak” diye yapacak kadar yürütmeye daha da bağımlı olacak şekilde, tıpkı ordu gibi yeniden yapılandırılıyor.
Özel yetkili mahkemelerden önceki olağandışı mahkemelerin yargılamalarını da biliyoruz. “Faşizm çözüldükçe”(!) o mahkemelerin yargılama biçimlerine dahi rahmet okutacak uygulamalarla da karşı karşıyayız. İnsanlar artık gizli tanıklarla, teknik sahtekarlık ürünü ya da sanıklara dahi açıklanmayan gizli kanıtlarla hatta kanıtsız ve gerekçesiz “terör” suçundan tutuklanıp mahkum ediliyorlar; üstelik siyasal iktidarı rahatsız edecek boyutlarda kitlesel ya da şiddet eylemlerinin yaşanmadığı bugünkü koşullarda!..
Silahlı eyleme karışmamış, sadece yasal siyasal faaliyet içinde olanları dahi “yasadışı terör örgütü üyeliği”nden tutuklamak ve cezalandırmak için önceleri işkence yapılarak ikrara dayalı ifadeler imzalatılır, yasadışı örgüt üyeliğine dair az çok maddi kanıt aranır, bulunamazsa bazen polis eliyle uydurulur, çarpıtılır, yasal kurum ve yayınlarla ilişkili faaliyetlerin kanıtları toplanır ve hepsi birleştirilerek “terör suçu”ndan mahkumiyet kararları böyle verilirdi. Yasadışı örgüt üyeliğini, işkenceyle imzalatılmış bir ifade ya da basit de olsa yasadışı örgüte ait maddi bir şeyle ispatlama çabası sınırlı ölçülerde vardı. Hatta 12 Eylül Askeri Yargıtay’ı bile, yasadışı örgüt üyeliğinin ispatı için emniyette alınan suç ikrarına dönük ifadeleri tek başına yeterli görmez, emniyet ifadelerinin yasadışı örgüte ait maddi kanıtlarla desteklenmesi gerektiğine dair kararlar verirdi. Artık “yasadışı terör örgütü”yle ilişkiyi ispat için maddi kanıta hiç gerek duyulmuyor. Hukuken terör sayılabilecek nitelikte şiddet eylemlerile bir ilişki de aranmıyor. 12 Eylül’ün uzantısı olan bu yeni tip yargılama ve soruşturmalarda daha çok sanıkların ve şüphelilerin düşünce ve niyetlerini, zihniyetlerini anlamaya, ortaya çıkarmaya dönük sorular soruluyor. Sorgulamalar, bir zamanlar ABD’de antikomünist gerici terör kampanyası sırasında uyguladığı faşist sorgulama ve suçlama yöntemleri ile tarihe adını yazdıran McCarthy tarzında yapılıyor. Tümüyle yasal olan eylem ve faaliyetlerin siyasal içeriğine yani siyasal düşünceye bakılıyor, iddia edilen “yasadışı” örgütün siyasal metinleri internetten indirilip ya da emniyetten sorulup dava dosyalarına dolduruluyor, yargıladıkları insanların düşünce, yasal eylem ve faaliyetleriyle bu metinler arasında siyasal-ideolojik düşünce benzerlikleri kurularak, yorumlanarak tutuklama ve ağır mahkumiyet kararları veriliyor. Böylece insanlar siyasal düşünce ve yasal örgütsel faaliyetlerinden değil “terör” suçundan sorgulanmış ya da mahkum edilmiş sayılıyorlar ve kayıtlara da böyle geçiyor. İşkence yapılmamış olması, sorguda avukat bulundurma hakkı tanınması “demokratik açılım” vitrinini süslüyor; tıpkı hücre tipi cezaevlerinin dış duvar süsleri gibi. Vitrinin arkasında ise düpedüz faşist sorgulama ve yargılama yapılıyor.
12 Eylül faşist yargılama zihniyetinin, bugünkü özel yetkili yargılama süreçlerinde olmayan görece “tutarlı” bir yanı vardı. İnsanlar yasal kurumlardaki faaliyetleri nedeniyle yargılanırlarken bu kurumlar ya kapatılmış ya da faaliyetleri durdurulmuştu. Şimdi kapatma yerine tuzak olarak kullanma politikası uygulanıyor. Faaliyetleri serbest ve çoğu resmi onaylı olan kurum ve yayınlarla insanların ilişkilenmeleri bekleniyor, takip ediliyor, kayıt altına alınıyor ve belli bir birikime ulaştığına kanaat getirildiğinde operasyonlar yapılarak tutuklanıp cezaevlerine atılıyorlar. Gerekçe basit: “Yasadışı terör örgütlerinin amaçları doğrultusunda” faaliyet gösteren “yasal uzantılar” içinde eylemlere, etkinliklere katılarak terör örgütü üyesi olmak!
İnsanlar cezalandırılıyor “yasal uzantılar”a bir şey olmuyor. Böylece düşünce ve örgütlenme özgürlüğüne dokunulmamış gibi görüntü verilebiliyor. “Yasal uzantılar”ı kapatmaya kalksalar 12 Eylül’den farkları kalmayacak. Kaldı ki bu kurum ve yayınlar yasal faaliyet içindeler ve yasadışı bir programa sahip olmadıkları gibi yasadışı çalışma ve eylemleri de yok. İktidarı, polisi ve yargıyı rahatsız eden yanları sisteme, devlete ya da hükümete muhalif, solcu ya da sosyalist, komünist, devrimci, antifaşist, antiemperyalist vb. olmaları. İçişleri Bakanlığı'ndan gelen ve dava dosyalarına “kanıt” olarak konulan raporlara göre yasadışı terör örgütlerinin “yasal uzantıları” olarak suçlanan basın ve diğer kurumlardan bazıları şunlar:
- Genç-Sen
- Tutuklu Aileleri Yardımlaşma Derneği,
- Temel Haklar Ve Özgürlükler Derneği
- Alınteri Gazetesi ve İnternet Sitesi
- Devrimci Proleter Gençlik Dergisi
- Yapı Sanat Evi
- Halkevleri,
- Öğrenci Kolektifleri
- Kolektifler.net İnternet Sitesi
- Genç Umut Dergisi,
- Devrimci Gençlik Dergisi,
- Sosyalist Gençlik Derneği
- Sosyalist Demokrasi Partisi,
- Barış ve Demokrasi Partisi,
- Demokratik Haklar Federasyonu
- Bağımsız Devrimci Sınıf Platformu
- Haklar ve Özgürlükler Cephesi
- Hasta Tutsaklara Özgürlük Platformu
- Ekmek Adalet Dergisi,
- Kurtuluş Yolu Dergisi,
- İdil Can Kültür Merkezi,
- Kültür ve Sanatta Tavır Dergisi,
- Anadolunun Sesi Radyosu,
- Yürüyüş Dergisi,
- Gençlik Dernekleri Federasyonu,
- Grup Yorum,
- Halkın Hukuk Bürosu,
- Kızılbayrak Gazetesi,
- Sincan İşçi Derneği,
- Mezopotamya Kültür Dermeği,
- Kürt-Der
Liste daha da uzatılabilir.
Siyasal iktidarın yargıyı kullanma biçimi, hem egemenlerarası güç ve paylaşım savaşında hem de devrimci, sosyalist toplumsal muhalefeti baskı ve tehdit altına tutmada giderek daha doğrudan ve daha faşist bir nitelik kazanırken yargı halka ve işçi sınıfına karşı yeniden tahkim ediliyor. Burjuvazinin “Yargı bağımsızlığı”, “kuvvetler ayrılığı” gibi ilkelerinin demokrasi adı altında nasıl birer aldatmaca olduğuna, faşizmi gizleme araçlarına dönüştüğüne bu süreçte bir kez daha yakından tanık oluyoruz.
Öte yandan devran işçi sınıfından ve ezilen halklardan yana dönüyor. Halklara karşı işlenen suçların hesabını kendi gerçek tarihleri içinde soranlar gelecek hesaplar için yeniden ayağa kalkıyor.
Cuma, 1 Nisan 2011 (15 yıl 7 ay önce)
Yargılama biçimi faşizmin ölçütlerinden biridir
Sıra bir kesim medya mensuplarına gelince demokrasi ve basın özgürlüğü tartışmaları tv ekranlarını doldurdu; köşe sahibi en liberal gazeteciler bile sokağa çıktılar. “Onyıllardır sıra kimlerdeydi?”diye sormayanlar, umursamayalar, devrimci, sosyalist basın muhabirlerinin, okur ve yazarlarının “terör” suçundan tutuklanıp cezalandırılırmalarında haber değeri bile görmeyenler sıranın kendilerine doğru gelmekte olduğunu görünce sokaklarda “Susma, sustukça sıra sana gelecek!” diye slogan attılar. Sıra kendilerine geldi ama hem çok geç kaldılar hem de olup bitenin boyutlarının hala farkında değiller. Hala kararsız, hala titrek ve cesaretsizler.
Referandumla hızlanan süreç
AKP gericiliğinin “demokratik açılım”ına verilen destekler, neoliberal her adımı siyasal bir körlükle “demokratik değişim”, “faşizmin çözülmesi” olarak yorumlayan sol ya da sosyalist etiketli aymazlara, anayasa referandumu sürecinde “Yetmez ama evet” ekseninde söylenenler faşizmin her saldırısında yeniden hatırlatılmalıdır.
“Demokratik açılım” rüyaları görenler, iktidarın stratejik hedeflerine “yetmez ama evet…” diyerek kan taşıyanlar, “12 Eylül'den hesap sorulacağını”, “yargının bağımsız olacağını” zanneden sağ ve sol liberaller son aylarda “n'oluyoruz” demeye başladılar. TÜSİAD frekanslı medya organları zaten bir süredir AKP’ye ve içinde yer alan İslami cemaatlere dokunma korkusu yaşıyorlardı. Ahmet Şık ve Nedim Şener’in de tutuklanmalarıyla birlikte bazıları ne olduğunu biraz daha anlamaya, seslerini yükseltmeye başladılar ama hala temkinli ve kontrollüler.
Ergenekon soruşturma ve davalarının demokratik bir gelişme değil, mutlak iktidar peşinde koşan bir iktidar odağının başka bir faşist-darbeci güç odağını yargılamasından başka anlam ifade etmediğini, arka planında, rejimin orduyu da içerecek tarzda yeniden yapılandırılmasıyla iç içe geçen egemen sınıf içi iktidar çatışmasının yattığını görmeyenler “Ergenekon dalgaları”nın cadı avına dönüşmesine de doğal olarak şaşırıyorlar. Faşizm devrimci, demokrat, sosyalist toplumsal muhalefeti nasıl yargıladıysa ve hala nasıl yargılıyorsa, egemenler arasındaki siyasal ve ekonomik iktidar paylaşım savaşlarında zayıf düşenleri de -konjonktürel koşullara ve dengelere göre farklı biçimler içerse de- benzer şekilde yargılar ve “Burada (da) Hukuk Geçmez”, siyaset geçer!
Kapitalizmin dünya çapında gelişen ve derinleşen krize karşı ihtiyaç duyduğu neoliberal yeniden yapılandırma strateji ve politikaları uygulanırken, AKP gericiliği hükümet olmanın, Mecliste büyük bir çoğunluğa sahip ve burjuva siyaset arenasında alternatifsiz olmanın, ABD ve AB desteğinin avantajlarını kullanarak devletin hem ekonomik hem de bazı temel baskı aygıtları içinde, başta polis, MİT ve merkezi yüksek bürokrasi olmak üzere kadrolaştı ve sonrasında da engelleri Ergenekon tutuklamalarıyla aşarak ordunun yeniden yapılandırılmasını da hızlandırdı. Önünde ciddi engeller olarak Anayasa Mahkemesi, Danıştay, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu, Yüksek Seçim Kurulu gibi Yüksek Yargı Organları kalmıştı. Buralarda da kadrolaşmaya ve ellerini çabuk tutmaya ihtiyaçları vardı. Orduyu henüz tam istedikleri duruma getirememiş, bazı kesimlerin intikam duygularını kabartmışken, yakın bir süreçte seçim kaybedip hükümetten düştükleri taktirde kendilerini sanık sandalyesinde ve cezaevlerinde bulabilirlerdi. Bu nedenle 12 Eylül Anayasası’nı esas olarak muhafaza edip -çünkü iktidarda olana çok kapsamlı, yetkili ve güçlü baskı aygıtları ve olanaklar sunuyor- Yüksek Yargı Organlarının kadro yapısını hızla değiştirecek Anayasa değişikliğine olmazsa olmazlık derecesinde ihtiyaçları vardı. Egemen güçlerin ve onların destekçilerinin “evet-hayır” çatışması da esas olarak bu noktada odaklanıyordu.
AKP hükümeti, yargıda yeniden yapılanma ve kadrolaşma ihtiyacını karşılayacak taktik bir politika uyguladı ve Anayasa’da önce kendi önceliği olan yargıyla ilgili kısmi bir değişikliği, sol liberal angutlara dahi “yetmez ama evet…” dedirten “demokratik” kenar süsleri ile kamufle ederek referanduma sundu. Referandumu kazandığında önemli bir taktik adımı tamamlamış oldu. Arkasından “ulusalcı” gericiliğin kaleleri olan yargının en üst kurumlarında hızla kadrolaştı ve neoliberal siyasal merkezileşmenin yargı ayağını da -“kuvvetler ayrılığı”nın nasıl bir safsatadan ibaret olduğunu göstere göstere- yeniden yapılandırma yoluna soktu. Referandum öncesinde yargı üzerinden de yürütülen siyasal hesaplaşma, “balans ayarı” sırasının yargıya geleceğini gösteriyordu. Referandum sonrasında ve birkaç ay içerisinde Anayasa Mahkemesi, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu, Yargıtay ve Danıştay’ın kadro yapısını hızla değiştirdi ve büyük ölçüde siyasal kontrolü altına aldı. Çünkü kriz ve yıkıcı rekabetle birlikte artan azami egemenlik ihtiyacı devlet aygıtlarının da azami merkezileşmesini ve daha fazla kuvvetler birliğini gerektiriyordu.
Devletin ve egemen bujuvazinin ekonomik ve siyasal kurumları, baskı aygıtları hem kendi içlerinde hem de bir bütün olarak daha fazla merkezileşme yönünde yapısal değişim içindedirler ve bu sadece AKP gericiliğinin işi ve icadı değildir. “Bu yönelim, TDH içinde egemen olan bir yanılsamanın aksine, tekelci burjuvazinin belirli bir kesiminin niyet ve tercihlerinden kaynaklanan bir durum olmayıp, kapitalist sistemi ve egemenliğini koruyup sürdürebilmesi için tarihsel koşulların sınıf olarak burjuvaziye dayattığı zorunlulukların bir sonucudur. Yani burjuva devleti yeniden yapılandırma yönelimi, öznel değil nesnel bir karaktere sahiptir. Onun bu nesnel karakterinin kavranılması, burjuva devlet terörünün, baskı ve zorbalığın yeni bir kurumsal yapılanma ve işlerlik temelinde daha açık ve daha yoğun bir hal almasını beraberinde getiren bu yönelimin gelip geçici olmadığının görülebilmesi açısından önemlidir. Diğer taraftan bunun, sınıf olarak egemenliğini sürdürebilmesi için tarihsel koşulların burjuvaziye dayattığı bir zorunluluk olarak kavranılması, buna karşı tutarlı devrimci bir çizgide mücadelenin de, burjuvazinin sınıf olarak egemenliğinin kendisine ve onun temellerine karşı mücadele olarak yürütülmesi zorunluluğunun kavranılabilmesi açısından önemlidir. Aksi taktirde burjuvazinin egemenlik tarzında, bunun siyasal aracı olan devletin yapılanmasında köklü bir restorasyon çabasının ifadesi olan ‘yeniden yapılandırma’ yönelimi gibi stratejik bir yönelimle, bu temel üzerinde, bununla iç içe gelişen bir süreç olarak burjuvazinin değişik kesim ve klikleri arasındaki iktidar savaşımını birbirine karıştıran, bu ikisini bir ve aynı şeyler olarak gören bir yüzeysellikten kurtulmak mümkün olamayacağı gibi; bu toz duman içinde burjuvazinin bazı kesimleri ya da onun geçmişe kıyasla daha “demokratik” bir görünüm taşıyan bazı adımları ile sınırların doğru yerden, tutarlı bir tarzda çekilmesi mümkün olamaz.” (Devrimci Proletarya, 1999, sayı: 3) Derinleşen ekonomik ve siyasal kriz ile birlikte artan siyasal ve ekonomik merkezileşme, egemen sınıf içinde artan çatışma ve gerilimler, ekonomik kurumlarla birlikte devletin siyasal egemenlik ve baskı aygıtlarının paylaşılmasına da yansımaktadır. Yargı bunlardan biridir.
“Derin yargı”
Yargı organları baskı aygıtı olarak bir rejimin göstergelerinden biridir. Kuruluş ve işleyişleri, yürütme ve siyasal iktidara bağımlılık ilişkileri, iktidardaki güç odaklarının özellikle ve öncelikle olağandışı (İstiklal Mahkemeleri, sıkıyönetim mahkemeleri, devlet güvenlik mahkemeleri, özel yetkili mahkemeler vs.) mahkemelerdeki kadrolaşma politikaları, bu kadroların ideo-politik yapıları, burjuvazinin ve siyasal iktidarın politik, ekonomik amaç ve hassasiyetlerini gözeten kararları, siyasal toplumsal muhalefeti soruşturma ve yargılama biçimleriyle siyasal rejimin niteliğinin göstergesi olurlar.
Emniyet, istihbarat örgütleri, orduyla işbirliği ilişkileri olan olağandışı mahkemelerin yargıç ve savcılarının özellikle başta devrimci ve sosyalist muhalefet olmak üzere Ergenekon, Susurluk, irtica, KCK gibi dava ve soruşturmalarda izledikleri tutum, yargılama ve cezalandırma politikaları, istisnaları bir yana bırakırsak onların kişisel cesaret, tercih ya da kararlarının ürünü değildir. Güçlerini kendi bağımsız kişisel özellik ve yeteneklerinden almazlar. Bu güç onları oralara atayan, gerektiğinde geri çeken, egemen siyasal iktidarın gücüdür. Yargının bu şekilde biçimlendirilişinde kullanılan yöntem ve araçlar hem açık hem de gizlidir. Yasal makam ve mevkilerin verdiği yetkilere dayanarak alınan kararların öncesinde siyasal amaç ve çıkar birliğine (bazen çatışmalı- uzlaşmalı ittifaklara ya da restleşmelere) dayanan gizli kulisler yapılır ve şu veya bu düzeyde siyasal organize bir durum söz konusudur. Son süreçte bujuva basında, öncelikle emniyet teşkilatındaki Fethullahçı kadrolaşma üzerinden “imamın ordusu” olarak tanımlanan dinci gerici siyasal güç odağı da kendi içinde organize çalışan bir yapıdır ve hasımlarıyla yargı üzerinden hesap görme tarzı siyasal konjonktürel koşulların yanı sıra kendi ideo-politiğini de yansıtan faşist biçimde olmaktadır.
Ergenekon operasyonları, soruşturma ve davaları için hazırlık çalışması başta ABD ve AB olmak üzere Türkiye büyük bujuvazisi tarafından da istendi, onaylandı ve desteklendi. Olayın temel siyasal çözümlemesi ayrı bir konudur. Ancak yargıya intikali ve tutuklama kararları ile birlikte sol liberalleri de peşinden sürükleyip “demokratik açılım” adı altında büyük bir kampanya yürüten AKP Hükümeti oldukça başarılı bir manipülasyon politikası uyguladı. Öyle ki, faşist yargıdan demokratik sonuçlar beklentisine kapılan liberaller bir yana, sınıf mücadelesi pratiğinden kopmuş sosyalizm etiketli sağcı aydın oportünistleri vb. de -bu dava ve tutuklamaları “ordunun darbe yapma meşruiyeti elinden alınarak faşizmin çözüldüğü” iddialarına gerekçe yaparak- katıldılar bu “demokratik dönüşüm” kervanına. Sanki ordunun baskı aygıtı olarak işlevi sadece darbeyle sınırlıymış, darbe yapmayan ordu siyasal iktidar ve egemen sınıf tarafından farklı faşist baskı biçimleri için (Ordu niye profesyonelleştiriliyor? İç savaşa dönük daha operasyonel ve daha çevik bir ordu için neler yapılıyor?) araç olarak kullanılamazmış gibi... Kaldı ki kastedilen “meşruiyet” de genellikle kaygan bir zeminde duran ve egemen sınıf tarafından kolay yönlendirilebilen “kamuoyu” meşruiyetidir. Ordunun “darbe yapma meşruiyeti”ni elinden alanların, polis teşkilatını güçlendirerek ordu gibi kullanma amaçları yanında, başka bir baskı aygıtı olan yargıda neler yaptıklarını, yargıyı daha da bağımlı hale getirerek siyasal açıdan daha fazla merkezileştirme yönünde nasıl yeniden yapılandırdıklarını (diğer yapılanların yanında Anayasa Mahkemesi'ni Yargıtay’ın ve Danıştay’ın da üstünde ve onların kararlarını denetleyen daha üst mahkemeye dönüştüren tasarı da yasalaştı) göremeyecek kadar siyasal körlükle maluldürler. Yargı “geri tipte demokrasi” için değil düpedüz daha merkezi, giderek derinleşen krizlerin getireceği çalkantılı süreçlere hazırlıklı, siyasal iktidarın “tak” dediğini “şak” diye yapacak kadar yürütmeye daha da bağımlı olacak şekilde, tıpkı ordu gibi yeniden yapılandırılıyor.
Daha faşizan yargılama biçimi
Özel yetkili mahkemelerden önceki olağandışı mahkemelerin yargılamalarını da biliyoruz. “Faşizm çözüldükçe”(!) o mahkemelerin yargılama biçimlerine dahi rahmet okutacak uygulamalarla da karşı karşıyayız. İnsanlar artık gizli tanıklarla, teknik sahtekarlık ürünü ya da sanıklara dahi açıklanmayan gizli kanıtlarla hatta kanıtsız ve gerekçesiz “terör” suçundan tutuklanıp mahkum ediliyorlar; üstelik siyasal iktidarı rahatsız edecek boyutlarda kitlesel ya da şiddet eylemlerinin yaşanmadığı bugünkü koşullarda!..
Silahlı eyleme karışmamış, sadece yasal siyasal faaliyet içinde olanları dahi “yasadışı terör örgütü üyeliği”nden tutuklamak ve cezalandırmak için önceleri işkence yapılarak ikrara dayalı ifadeler imzalatılır, yasadışı örgüt üyeliğine dair az çok maddi kanıt aranır, bulunamazsa bazen polis eliyle uydurulur, çarpıtılır, yasal kurum ve yayınlarla ilişkili faaliyetlerin kanıtları toplanır ve hepsi birleştirilerek “terör suçu”ndan mahkumiyet kararları böyle verilirdi. Yasadışı örgüt üyeliğini, işkenceyle imzalatılmış bir ifade ya da basit de olsa yasadışı örgüte ait maddi bir şeyle ispatlama çabası sınırlı ölçülerde vardı. Hatta 12 Eylül Askeri Yargıtay’ı bile, yasadışı örgüt üyeliğinin ispatı için emniyette alınan suç ikrarına dönük ifadeleri tek başına yeterli görmez, emniyet ifadelerinin yasadışı örgüte ait maddi kanıtlarla desteklenmesi gerektiğine dair kararlar verirdi. Artık “yasadışı terör örgütü”yle ilişkiyi ispat için maddi kanıta hiç gerek duyulmuyor. Hukuken terör sayılabilecek nitelikte şiddet eylemlerile bir ilişki de aranmıyor. 12 Eylül’ün uzantısı olan bu yeni tip yargılama ve soruşturmalarda daha çok sanıkların ve şüphelilerin düşünce ve niyetlerini, zihniyetlerini anlamaya, ortaya çıkarmaya dönük sorular soruluyor. Sorgulamalar, bir zamanlar ABD’de antikomünist gerici terör kampanyası sırasında uyguladığı faşist sorgulama ve suçlama yöntemleri ile tarihe adını yazdıran McCarthy tarzında yapılıyor. Tümüyle yasal olan eylem ve faaliyetlerin siyasal içeriğine yani siyasal düşünceye bakılıyor, iddia edilen “yasadışı” örgütün siyasal metinleri internetten indirilip ya da emniyetten sorulup dava dosyalarına dolduruluyor, yargıladıkları insanların düşünce, yasal eylem ve faaliyetleriyle bu metinler arasında siyasal-ideolojik düşünce benzerlikleri kurularak, yorumlanarak tutuklama ve ağır mahkumiyet kararları veriliyor. Böylece insanlar siyasal düşünce ve yasal örgütsel faaliyetlerinden değil “terör” suçundan sorgulanmış ya da mahkum edilmiş sayılıyorlar ve kayıtlara da böyle geçiyor. İşkence yapılmamış olması, sorguda avukat bulundurma hakkı tanınması “demokratik açılım” vitrinini süslüyor; tıpkı hücre tipi cezaevlerinin dış duvar süsleri gibi. Vitrinin arkasında ise düpedüz faşist sorgulama ve yargılama yapılıyor.
12 Eylül faşist yargılama zihniyetinin, bugünkü özel yetkili yargılama süreçlerinde olmayan görece “tutarlı” bir yanı vardı. İnsanlar yasal kurumlardaki faaliyetleri nedeniyle yargılanırlarken bu kurumlar ya kapatılmış ya da faaliyetleri durdurulmuştu. Şimdi kapatma yerine tuzak olarak kullanma politikası uygulanıyor. Faaliyetleri serbest ve çoğu resmi onaylı olan kurum ve yayınlarla insanların ilişkilenmeleri bekleniyor, takip ediliyor, kayıt altına alınıyor ve belli bir birikime ulaştığına kanaat getirildiğinde operasyonlar yapılarak tutuklanıp cezaevlerine atılıyorlar. Gerekçe basit: “Yasadışı terör örgütlerinin amaçları doğrultusunda” faaliyet gösteren “yasal uzantılar” içinde eylemlere, etkinliklere katılarak terör örgütü üyesi olmak!
İnsanlar cezalandırılıyor “yasal uzantılar”a bir şey olmuyor. Böylece düşünce ve örgütlenme özgürlüğüne dokunulmamış gibi görüntü verilebiliyor. “Yasal uzantılar”ı kapatmaya kalksalar 12 Eylül’den farkları kalmayacak. Kaldı ki bu kurum ve yayınlar yasal faaliyet içindeler ve yasadışı bir programa sahip olmadıkları gibi yasadışı çalışma ve eylemleri de yok. İktidarı, polisi ve yargıyı rahatsız eden yanları sisteme, devlete ya da hükümete muhalif, solcu ya da sosyalist, komünist, devrimci, antifaşist, antiemperyalist vb. olmaları. İçişleri Bakanlığı'ndan gelen ve dava dosyalarına “kanıt” olarak konulan raporlara göre yasadışı terör örgütlerinin “yasal uzantıları” olarak suçlanan basın ve diğer kurumlardan bazıları şunlar:
- Genç-Sen
- Tutuklu Aileleri Yardımlaşma Derneği,
- Temel Haklar Ve Özgürlükler Derneği
- Alınteri Gazetesi ve İnternet Sitesi
- Devrimci Proleter Gençlik Dergisi
- Yapı Sanat Evi
- Halkevleri,
- Öğrenci Kolektifleri
- Kolektifler.net İnternet Sitesi
- Genç Umut Dergisi,
- Devrimci Gençlik Dergisi,
- Sosyalist Gençlik Derneği
- Sosyalist Demokrasi Partisi,
- Barış ve Demokrasi Partisi,
- Demokratik Haklar Federasyonu
- Bağımsız Devrimci Sınıf Platformu
- Haklar ve Özgürlükler Cephesi
- Hasta Tutsaklara Özgürlük Platformu
- Ekmek Adalet Dergisi,
- Kurtuluş Yolu Dergisi,
- İdil Can Kültür Merkezi,
- Kültür ve Sanatta Tavır Dergisi,
- Anadolunun Sesi Radyosu,
- Yürüyüş Dergisi,
- Gençlik Dernekleri Federasyonu,
- Grup Yorum,
- Halkın Hukuk Bürosu,
- Kızılbayrak Gazetesi,
- Sincan İşçi Derneği,
- Mezopotamya Kültür Dermeği,
- Kürt-Der
Liste daha da uzatılabilir.
Siyasal iktidarın yargıyı kullanma biçimi, hem egemenlerarası güç ve paylaşım savaşında hem de devrimci, sosyalist toplumsal muhalefeti baskı ve tehdit altına tutmada giderek daha doğrudan ve daha faşist bir nitelik kazanırken yargı halka ve işçi sınıfına karşı yeniden tahkim ediliyor. Burjuvazinin “Yargı bağımsızlığı”, “kuvvetler ayrılığı” gibi ilkelerinin demokrasi adı altında nasıl birer aldatmaca olduğuna, faşizmi gizleme araçlarına dönüştüğüne bu süreçte bir kez daha yakından tanık oluyoruz.
Öte yandan devran işçi sınıfından ve ezilen halklardan yana dönüyor. Halklara karşı işlenen suçların hesabını kendi gerçek tarihleri içinde soranlar gelecek hesaplar için yeniden ayağa kalkıyor.