Pazartesi, 6 Haziran 2011 (15 yıl 5 ay önce)
(...)
2- Sosyalist devrim ve demokrasi mücadelesi- Lenin (*)
Sosyalist devrim, bir cephede yürütülen tek bir eylem, tek bir çarpışma değil, en şiddetli sınıfsal çatışmaların tüm bir dönemi; bütün cephelerde; yani ekonomi ve politikanın bütün sorunlarında, ancak burjuvazinin mülksüzleştirilmesiyle son bulabilecek bir dizi uzun çarpışmalar dönemidir. Demokrasi mücadelesinin proletaryayı sosyalist devrimden saptırabileceğine ya da sosyalist devrimi geri plana itebileceğine, üstünü örtebileceğine vs. inanmak büyük bir yanılgıdır. Tam tersine, nasıl ki tam demokrasiyi gerçekleştirmeyen bir muzaffer sosyalizm imkansızsa, aynı şekilde, demokrasi için her açıdan tutarlı devrimci mücadele yürütmeyen proletarya da kendisini burjuvazi üzerinde zafere hazırlayamaz.
Demokratik programın maddelerinden birini, örneğin “ulusların kendi kaderini tayin hakkı”nı, emperyalist dönemde güya “uygulanamazlığı” ya da “hayali” karakteri nedeniyle elden bırakmak da daha az yanlış değildir. Ulusların kendi kaderini tayin hakkının kapitalizm çerçevesinde uygulanamaz olduğu iddiası, ya mutlak ekonomik anlamda ya da görece politik anlamda anlaşılabilir.
Birinci anlamda bu iddia teorik olarak temelden yanlıştır. Bu anlamda kapitalizm çerçevesi içinde “emek parası” ya da krizlerin ortadan kaldırılması gibi şeyler uygulanamazdır. Fakat ulusların kendi kaderini tayin hakkının
aynı şekilde uygulanamaz olduğu yanlıştır. İkincisi, bir tek örnek bile, yani Norveç'in 1905 yılında İsveç'ten ayrılması bile (**), bu anlamda “uygulanamazlığı” çürütmeye yeter. Üçüncüsü, örneğin İngiltere ve Almanya'nın mevcut politik ve stratejik ilişkilerinde ufak bir değişiklik halinde, bugün ya da yarın, yeni devletlerin -örneğin bir Polonya, Hint vs. devletinin- kurulmasının “uygulanabilir” olduğunu reddetmek gülünçtür. Dördüncüsü, yayılma çabasındaki mali sermaye, “en özgür” demokratik ve cumhuriyetçi hükümeti ve “bağımsız” da olsa herhangi bir ülkenin seçilmiş memurlarını “serbestçe” satın alıyordu ve bundan sonra da alacaktır.
Genelde sermayenin egemenliği gibi mali sermayenin egemenliği de, politik demokrasi alanındaki
hiçbir değişiklikle ortadan kaldırılamaz. Ve ulusların kendi kaderini tayin hakkı tamamen ve yalnızca bu alanda bulunmaktadır. Fakat mali sermayenin bu egemenliği, sınıfsal baskının ve sınıf mücadelelerinin daha özgür, daha geniş ve daha açık bir biçimi olarak politik demokrasinin önemini ortadan kaldırmaz. O nedenle, kapitalizmde politik demokrasinin taleplerinden birinin ekonomik anlamda “uygulanamazlığı” üzerine açıklamalar, kapitalizmin bir bütün olarak siyasi demokrasiyle genel ve temel ilişkilerinin teorik olarak yanlış bir tanımlanmasına yol açar.
İkinci durumda bu iddia eksik ve yanlıştır. Çünkü emperyalizmde sadece ulusların kendi kaderini tayin hakkı değil, siyasi demokrasinin
bütün temel talepleri ancak eksik, sakatlanmış ve nadir bir istisna olarak (örneğin 1905 yılında Norveç'in İsveç'ten ayrılması) “uygulanabilir”dir. Tüm devrimci sosyal-demokratlar tarafından ileri sürülen sömürgelerin derhal kurtuluşu da hakeza bir dizi devrim gerçekleşmeden “uygulanamaz”dır. Fakat buradan asla, sosyal demokrasinin
bütün bu talepler uğruna derhal ve kararlı bir mücadeden vazgeçmesi sonucu çıkmaz. Bu sadece burjuvazinin ve gericiliğin ekmeğine yağ sürmek olurdu. Tam tersine, bütün bu talepleri reformistçe değil, sımsıkı devrimci bir biçimde formüle etmek, kendini burjuva legalitesiyle sınırlamamak, tersine bu sınırları parçalamak, parlamento sahnesinde görünmekle ve yüzeysel protestolarla yetinmemek, kitleleri, proletaryanın burjuvaziye doğru saldırısına, yani burjuvaziyi mülksüzleştiren sosyalist devrime kadar bütün demokratik talepler için mücadeleyi genişleterek ve teşvik ederek aktif mücadeleye çekmek gereklidir. Sosyalist devrim sadece büyük bir grev ya da bir sokak gösterisi ya da bir açlık isyanı, bir askeri ayaklanma ya da sömürgelerde bir isyandan değil, Dreyfus Davası ya da Zabern Olayı (
95) gibi herhangi bir politik krizden ya da ezilen ulusların ayrılması sonucunda yapılacak bir referandumdan ya da benzeri bir şeyden alev alabilir.
Emperyalizm çağında ulusal baskının güçlenmesi, sosyal-demokratların ulusların ayrılma özgürlüğü için burjuvazinin dediği gibi “ütopik” mücadeleden vazgeçmesini değil, bilakis tam tersine,
bu zeminde
de oluşan bütün çatışmalardan burjuvaziye karşı kitle eylemleri ve devrimci mücadelelere vesile olarak daha fazla yararlanmasını zorunlu kılar.
(*) V.İ.Lenin'in redakte ettiği, “Vorboten”de yayınlanan almanca metin; Lenin'in daha sonraki düzeltmeleri ve Rusça baskıdaki değişiklikler de gözönüne alınmıştır. -
Alm. Red.
(**) Bu konuya ilişkin daha ayrıntılı bilgi için bkz. “Ulusların Kendi Kaderini Tayin Hakkı Üzerine” makalesi, “Bütün Eserler”, cilt XVII. -
Alm. Red.
(95) Dreyfus Olayı diye Fransız genelkurmay subayı Yahudi yüzbaşı Alfred Dreyfus'un, 1894 yılında sahte bir casusluk suçlamasıyla yargılanmasına denir. Olay, Fransız burjuvazisinin önemli çevrelerinin, özellikle askeri kliği etkisi altına almış olan anti-semitizmin marifetiydi ve Fransa'da yaşanan derin politik krizi, aynı zamanda da Fransız genelkurmayının kokuşmuşluğunu, mahkemelerin satılmışlığını vs. gösteriyordu. Dreyfus'un mahkum edilmesi, kararın temyizini isteyenlerin, milliyetçilere ve gericilere karşı şiddetli bir mücadele dalgasına neden oldu. 1899'da görülen temyiz davasında da yeniden mahkum edilen Dreyfus daha sonra affedildi.
Zabern Olayı diye Lenin, Alsas kenti Zabern'de 1913 sonunda etkili fakat sorumluluğu olmayan askeri çevrelerin giderek büyüyen küstahlığını ve Alman politikasına egemen oluşunu belirleyen olayları niteliyor. Zabern'de yerleşik alayın komutanı von Forstner, başka subaylarla birlikte, yerel halkla alay etmiş ve halka harakette bulunmuştu. Halkın protestosunu, itibarlı yurttaşları tutuklayarak ve kentte hiçbir biçimde yasal olmayan bir askeri egemenlik kurarak yanıtladı. Büyük etki yaratan olay Reichstag'da görüşüldü, Reichstag, 54 oya karşı 293 oyla Savaş Bakanıyla birlikte Forstner'i savunan imparatorluk şansölyesi Bathmann-Hollweg'in davranışını kınadı. (s. 306)
(...)
4- Ulusların kendi kaderini tayin hakkı sorununun proleter-devrimci tarzda ortaya konuluşu
Sadece ulusların kendi kaderini tayin hakkı talebi değil, demokratik asgari programımızın bütün maddeleri, daha önce 17. ve 18. yüzyıllarda küçük-burjuvazi tarafından ileri sürülmüştür. Ve küçük-burjuvazi bugün de bunların hepsini ütopik biçimde ileri sürüyor. Küçük burjuvazi, sınıf mücadelesini ve bu mücadelenin demokrasi rejimi altında daha da güçleneceğini dikkate almıyor, o “barışçıl kapitalizm”e inanıyor. Kautskyciler tarafından savunulan, emperyalizm koşullarında eşit haklara sahip ulusların barışçıl birliğine ilişkin halkı yanıltan ütopya da bunun aynısıdır.
Bu dargörüşlü oportünist ütopyaya karşı sosyal-demokrasinin programı, emperyalizm koşullarında, temel, esas ve kaçınılmaz bir şey olarak ulusların ezen ve ezilen uluslara ayrılmasını öne çıkarmak zorundadır.
Ezen ulusların proletaryası, ilhaklara karşı ve genel olarak ulusların hak eşitliği için genel, şabloncu, bütün pasifistler tarafından tekrarlanan laflarla yetinemez. Proletarya, emperyalist burjuvazi için özellikle “cansıkıcı” olan, devletin ulusal baskıya dayanan sınırları sorunlarını görmezden gelemez. Boyunduruk altındaki ulusların zorla mevcut devlet
sınırları içinde tutulmasına karşı mücadeleden vazgeçemez; ve tam da bu, ulusların kendi kaderini tayin hakkı için mücadele demektir. Proletarya “kendi” ulusu tarafından ezilen sömürgelerin ve ulusların politik ayrılma özgürlüğünü talep etmek zorundadır. Aksi takdirde, proletaryanın enternasyonalzmi boş sözlerden ibaret kalacaktır; aksi takdirde ezen ve ezilen ulusların işçileri arasında ne güven ne de sınıf dayanışması mümkündür; aksi takdirde, kendi kaderini tayin hakkının “kendi ulusu” tarafından ezilen ve “kendi” devleti içinde zorla tutulan uluslardan söz etmeyen reformist ve Kautskyci temsilcilerinin ikiyüzlülüğü hep deşifre edilmemiş olarak kalır.
Öte yandan ezilen ulus sosyalistleri, ezilen ulus işçilerinin ezen ulus işçileriyle tam ve koşulsuz, aynı zamanda da örgütsel birliğinde özellikle ısrarlı olmalı ve bu birliği hayata geçirmelidirler. Bu olmadan, burjuvazinin çeşitli oyunlarına, ihanetlerine ve dolandırıcılıklarına karşı proletaryanın bağımsız politikasında ve başka ülkelerin proletaryasıyla sınıf dayanışmasında ısrarlı davranmak imkansızdır. Çünkü ezilen ulusların burjuvazisi, işçileri aldatmak için ulusal kurtuluş şiarlarını sürekli suistimal etmektedir: Bu şiarları, iç politikada egemen ulusun burjuvazisiyle gerici anlaşma sağlamak için kullanmakta (örneğin, Avusturya ve Rusya'da Yahudiler ve Ukraynalıları ezmek için gericilikle anlaşan Polonyalılar); dış politikada ise, haydutça amaçlarını gerçekleştirmek için rakip emperyalist hükümetlerden biriyle anlaşma sağlamaya çalışmaktadır (küçük Balkan devletlerinin politikası [98] vs.).
Emperyalist bir hükümete karşı verilen ulusal kurtuluş mücadelesinden, belli koşullar altında, bir başka “büyük devlet” tarafından onun hakeza emperyalist amaçları için yararlanılabileceği gerçeği, tıpkı Latin ülkelerinde burjuvazinin politik yalanları ve mali haydutluğu için cumhuriyetçi şiarları sık sık kullanması sosyal-demokrasiyi cumhuriyetçilikten vazgeçiremeyeceği gibi, sosyal-demokrasiyi ulusların kendi kaderini tayin hakkını tanımaktan vazgeçiremez. (*)
(*) Kendi kaderini tayin hakkını, bundan güya “anavatan savunması”nın tanınması çıkacağı için reddetmek elbette gülünçtür. Sosyal-şovenler aynı hakla, yani aynı haksızlıkla, herhangi bir demokrasi talebine (örneğin cumhuriyete) ya da ulusal baskıya karşı mücadelenin herhangi bir formülasyonuna dayanıyorlar. Marksizm 1914/16 savaşınhda anavatan savunmasını, bu savaşın anlamının somut-tarihsel bir tahlil temelinde reddeder. Tıpkı, yine böyle bir tahlil temelinde Marksizmin örneğin Büyük Fransız Devrimi'nin ya da Garibaldicilerin [99] yürüttüğü savaşlarda ülke savunmasını kabul ettiği gibi.
[98] Lenin burada Balkan devletlerinin burjuva hükümetlerinin dış politikasından sözederken 1912-13 yılı Balkan Savaşı'nı ve 1914-1918 emperyalist savaşına Sırbistan, Bulgaristan ve Romanya'nın katılmasını kastediyor. 1912 Balkan Savaşı, o sıralarda Türk egemenliğinde bulunan Makedonya'nın bölünmesine yol açtı. Makedonya üzerinde Sırplar, bulgarlar ve Yunanlılar hak iddia ediyorlardı. Daha bu savaşta Sırbistan, Rusya'nın desteğini almıştı; Rusya'nın arkasında da İngiltere ve Fransa vardı. Bulgaristan'ı ise Avusturya ve Almanya destekliyordu. 1914-1918 savaşında Sırbistan Antant'ın yanında yer aldı ve Avusturya-Macaristan'la olan eski anlaşmazlığını sonuçlandırma çabasına girdi. Avusturya-Macaristan'la Sırbistan'ın çatışması Birinci Dünya savaşı'nın başlaması anlamına geliyordu. Mulgaristan, Avusturya-Macaristan ve Almanya safında 5 Ekim 1916'da Miğfer Devletlerinin yardımıyla topraklarını Sırbistan ve Yunanistanr aleyhine genişletme beklentisiyle savaşa girdi. Romanya 1916 sonbaharında Macaristan Transilvanyasını elde etmek umuduyla Rusya ve müttefiklerinin safında savaşa katıldı. (s. 309)
[99] Garibaldi Savaşları, İtalya'nın, Roma Papası'na, Avusturya ve Fransa'ya karşı ulusal birlik ve bağımsızlık için yürüttüğü savaşlardır. 1848-1850 ve 1859-1867'de onun katılımında ve önderliğinde savaşlar oldu. (s. 310)
[
Lenin,
Seçme Eserler, cilt: 5, “
Sosyalist Devrim ve Ulusların Kendi Kaderini Tayin Hakkı” makalesinden alınmıştır]