"Sosyalist Devrim" ile MDD ayrışmasında, MDD tezlerini geliştirerek, bir döneme damgasını vuran Mihri Belli yaşamını yitirdi
Türkiye Devrimci Hareketi tarihinin bir döneminin önemli simalarından Mihri Belli,solunum yetmezliğinden yaşamını yitirdi. Türkiye'de ve dünyanın birçok ülkesinde mücadele veren Belli, Türkiye devrimci hareketi tarihinin önemli kişiliklerinden biriydi.
Marksist düşünce ile 1936 yılında iktisat eğitimi için gittiği Amerika'da tanışan Belli, Mississippi'de siyah yarıcılar arasında faaliyet gösterdi. 1940 yılında Türkiye'ye dönen Mihri Belli ilkokul arkadaşı David Nea sayesinde TKP ile tanıştı. TKP saflarına yer alırken, 1942'de TKP Merkez Komitesi üyeliğine seçildi.
1943-1944 yıllarında İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nde Ordinaryüs Profesör Fritz Neumark’ın asistanlığını yaptı. Orada İlerici Gençler Birliği'nin kurucu ve örgütleyicilerinden biri oldu. 1944'de İlerici Gençler Birliği koğuşturmasında tutuklandı, iki yıl hapis ve sürgün cezasına çarptırıldı.
1946'da yurt dışına çıktı. Yunan İç Savaşına gerilla olarak katıldı. Tabur komutanlığına kadar yükseldi. Çatışmalarda iki kez yaralandı. Bulgaristan ve Sovyetler Birliği'nde tedavi gördü.
(28. Uluslararası İstanbul Film Festivali'nde gösterilen
ilginç filmlerden biri, Yunanlı yönetmen Fotos Lamprinos'un "Kaptan Kemal, Bir Yoldaş" adlı belgeseliydi. Film, Mihri Belli'nin 1947'deki Yunan İç Savaşı'nda dağlarda verdiği mücadeleyi anlatıyor)
1950'de Türkiye'ye pasaportsuz girmekten ve tabanca bulundurmaktan tutuklandı ve kısa süre hapis yattı. Serbest bırakıldıktan sonra ertesi yıl, ünlü 1951 TKP tevkifatında tekrar tutuklandı. Yargılandı ve 7 yıl hapis ve iki yıl dört ay mecburî ikamet cezasına mahkûm edildi.
Mihri Belli 1960'larda “Türk Solu” ve “Aydınlık Sosyalist Dergi” adlı yayın organlarının yayınlanmasına yardımcı oldu. Bu dönemde de konuşma ve yazılarından dolayı iki kez tutuklandı, aylarca hapis yattı.
1968 dönemi
Mihri Belli, bu dönemde pasifist, parlamentarist, radikal mücadeleden uzak bir "Sosyalist Devrim" anlayışı ile Milli Demokratik Devrim (MDD) tezleri ayrışmasında, MDD tezlerini geliştirmesiyle tarihi bir dönemece damgasını vurdu. Bu tezler o dönemin devrimci hareketinde önemli bir etkinlik sağladı. İlerki yıllarda devrimci örgütlerin kurucuları ve militanları olacak bir çok devrimci bu saflaşmada MDD saflarında yer aldı.
Mihri Belli, 12 Mart 1971 faşist muhtırasının ardından yurt dışına çıktı. Bir süre Filistin Kurtuluş Örgütü'nün konuğu oldu. Ardından Türkiye’ye giriş yaptı. Ama birkaç ay sonra tekrar yurtdışına çıkarak Batı Avrupa'ya geçti.
1974 Af Yasasından sonra, 1975'de Türkiye Emekçi Partisi'ni kurdu. Parti kurulur kurulmaz Sıkıyönetim Mahkemesi savcılığı harekete geçti Program ve tüzükte Kürt sözcüğünün kaldılmasını istedi. Aradan yıllar geçtikten sonra Anayasa Mahkemesi harekete geçti ve Partiyi Kürtlere eşit hakları savunduğu için TEP’i kapattı.
Suikasta uğradı
1979'da kendisine suikast girişiminde bulunuldu. Saldırıda ağır yaralandı. 12 Eylül 1980 askeri faşit darbesinden sonra, 1981 sonlarına doğru yurt dışına çıktı. Bir süre Ortadoğu'da kaldı. “Faşizme Karşı Birleşik Cephe” nin kuruluşuna katıldı. Oradan İsveç'e geçti. Tüm bu süreç boyunca Kürt hareketini yakından izledi. 1992'de Türkiye'ye döndü. 1997’de Abdullah Öcalan ile buluşarak Kürt sorunun fedarasyona gidilmeden de üniter devlet çatısı altında eşitlik temeli üzerinde gönüllü birliğin kurulabileceği konusunda görüş birliğine vardıkları uzun bir görüşme sonradan kitap olarak yayınlandı.
1996'da ÖDP, 2002 de de SDP kurucusu oldu. 3 Kasım 2002 genel seçimlerinde DEHAP’tan İstanbul birinci bölgeden aday oldu.
Sürgünler, mapusluklar
2005'te 50 yıl önce hapiste yaptığı portreler, “hapisaneden çizgiler” adı altında sergilendi. Toplam 11 sene hapis, 18 sene zorunlu sürgün yaşadı. 29 Aralık 2007 tarihinde SDP'den istifa etti.
2008 Yılında Sosyalist Demokrasi Partisi'nden (SDP) ayrılanlarla birlikte İşçilerin Sosyalist Partisi'nin (Sosyalist Parti) kuruluşunda bulundu.