Çarşamba, 7 Eylül 2011 (15 yıl 2 ay önce)
Tekelci burjuva devlet, iki cephede birden şiddetli bir taarruza hazırlanıyor. Cephelerden biri Kürt cephesi, diğeri emek cephesi.
Her iki cephede de güdülen amaç aynı: Bugünkü durum ve dengeleri, tekelci burjuvazinin geneli, özel olarak da AKP hükümeti ve temsil ettiği sermaye kesimleri lehine değiştirmek.
Bu amaç, Kürt cephesinde, istenen kıvama bir türlü getirilemeyen Kürt ulusal direnişinin gücünü, son iki yıldır artmış olan inisiyatif ve özgüvenini olabildiğince budayıp zayıflatarak, bugünün Türkiyesi’ndeki bu tek militan demokratik muhalefet dinamiğini soğutup denetim altına alma hedefi olarak somutlanıyor.
Emek cephesine yönelik taarruzun hedefinde ise, kıdem tazminatı ve işsizlik fonu gibi birikmiş artı-değerin kaynak ihtiyacı içindeki büyük sermayeye peşkeş çekilmesinin yanında işgücünü alabildiğine ucuzlatıp güvencesizleştirecek hayasız bir sömürü düzeninin kurumsallaştırılması var.
Bunların her ikisinin temelinde de, Türk tekelci burjuvazisinin büyüyen ihtiyaçları ve korkuları yatıyor. Bu ihtiyaç ve korkuların büyüten etken ise, kapitalist sistemin dünya çapında yaşadığı yapısal krizdeki derinleşme ve yayılma.
Bazılarının akıl almaz bir dargörüşlülükle hala “finans krizi” sınırları içinde algılamaya devam ettiği bu kriz, gerçekte sadece finans alanıyla değil tek başına ekonomiyle de sınırlı olmaktan çoktan çıkmış genel bir kriz. Avrupa ve Arap ülkelerinde peşpeşe patlayan isyan dalgaları bile, bu krizin giderek nasıl büyüyüp derinleşen toplumsal ve ideolojik bir kriz özelliği kazandığını görmek için yeterli. Zaten Türk tekelci burjuvazisi de dahil onun dünya burjuvazisini en fazla ürküten yönlerinden birini de bu toplumsal patlamaların daha fazla yayılıp sıklaşması, birbirlerini tetikleyerek genelleşmesi, umulmadık bir anda ve biçimde denetim altına alınabilir olmaktan çıkma olasılığı oluşturuyor. Türkiye’de Kürt dinamiğinin geriletilip bir an önce soğutulması ihtiyacını acilleştiren etkenlerden biri de bu korku ve tedirginlik.
Krizin Türkiye gibi bağımlı ekonomiler açısından getirdiği başka sorunlar da var. Burjuvazinin kaynak ihtiyacındaki büyüme bunların başında geliyor. Kriz zaten o güne kadar işgören birikim stratejisi ve yöntemlerindeki tıkanmanın sonucu. Artı değer sömürüsünü büyütmenin yeni yol ve yöntemlerini bulma zorunluluğunu beraberinde getiren bir dengesizlesme ve sıkışma hali. Buna bir de kapitalist rekabetin kriz koşullarında alabildiğine şiddetlenip daha da yıkıcı bir hale gelmesi nesnel gerçeği eklenince, yeni kaynak ihtiyacı sadece büyümekle kalmaz; tek tek burjuvalar ve kapitalist işletmeler açısından ayakta kalıp kalamama sorunu haline gelir.
1980 sonrası tarihindeki üçüncü büyük atılımı gerçekleştirmiş olmasına karşın Türkiye kapitalizmi, en başta teknoloji, enerji ve gelişkin sınai girdi üretimi bakımından hala bağımlı bir kapitalizmdir. Türk tekelci burjuvazisi, sermaye yapısı ve bunu genişletme olanakları bakımından görece zayıf bir burjuvazidir. Uluslararası pazarlarda boy gösterip kendi sikletindeki rakipleriyle rekabet gücünü koruyabilmesi bile ortaklık, kredi veya dış borç biçimlerinde emperyalist sermaye girişinin sürmesine bağlıdır. Ve bu kapitalizmin uluslararası rekabetteki en büyük kozu, genç bir nüfusa sahip olmanın yanr sıra işgücünün ucuzluğudur.
Gündemdeki yeni “istihdam stratejisi” saldırısıyla burjuvazi, işte bu avantajı derinleştirip kalıcılaştırmanın peşinde. Meclis açılır açılmaz apar topar yasalaştırılması hedeflenen paket bu yüzden geniş kapsamlı. Kaynak ihtiyacı büyüyen tekelci burjuvaziye bir taraftan kıdem tazminatı ve işsizlik fonu gibi onlarca yıldır işçi sınıfının alınterinden damlaya damlaya biriken hazır artı değeri yağmalamanın olanaklarını sunuyor; diğer yandan çalışma hayatını, artı-değer sömürüsünü büyütmenin en masrafsız ve kestirme yolu olarak emeği alabildiğine ucuzlatip güvencesizlestirecek biçimde yeniden düzenliyor.
Kürt halkına yönelik saldırı hazırlıklarıyla işçi sınıfı başta olmak üzere emek cephesine yönelik saldırı hazırlıklarının kesişme noktaları çok fazla. Bu ortaklık sadece ikisinin de aynı sınıfın (Türk tekelci burjuvazisi) ihtiyaçlarından kaynaklanıp sonuçları aynı sınıflar için (Türk ve Kürt işçi ve emekçiler) çok yıkıcı olacak kapsamlı stratejik saldırılar özelliğini taşımalarıyla sınırlı değil. Bu ikisi ve bunlara yön veren hesap ve niyetler o kadar iç içe ki, nerede hangisi esas öbürü tali, tekelci burjuva devlet için o anda hangisini derinleştirmek daha öncelikli iken diğeri onu perdeleme amacıyla öne çıkarılan bir şaşırtma manevrası olarak kullanılıyor,.. ayırdedebilmek muhtemelen çok zor olacak. Kaldı ki bu ortaklık ve iç içeliğin, Kürt ve Türk işçi ve emekçilerinin genel çıkar ve kader ortaklığının ötesine geçen başka boyutları da var.
Örneğin, Türkiye işçi sınıfının önemli bir kesimi Kürt. Türk kökenli işçiler Kürt halkına karşı girişilecek yeni saldırı ve katliamları seyretmekle yetinir, en fazla cılız bir iki protesto ile yetinecek olurlarsa, emeğe yönelik saldırıların göğüslenip püskürtülmesi sırasında Kürt kardeşleriyle birlikte mücadeleyi ne kadar ve nasıl başarabilirler?.. Diğer yandan Kürt yurtsever hareketi, emeğe yönelik bu denli kapsamlı saldırıları kendilerinin dışında ve uzağında gören bir kayıtsızlıkla hareket ederse, tekelci sermaye devletinin Kürt halkına yönelik saldırılarına karşı Batıda işçi sınıfının başını çekeceği ikinci cephenin açılmasını kolaylaştırmak yerine seyretmiş olmazlar mı?..
Sermayenin, Kürt ulusal direnişini bir an önce soğutup denetim altına alma yönelimine yön veren ana motivasyon etkeni, Kürdistan’ın doğal kaynakları yanında orayı “Türkiye’nin Çin’i” haline getirerek ucuz emek deposu olarak kullanmak. Kitle temelini yoksul Kürt emekçilerinin oluşturduğu bir ulusal hareket, bu dizginsiz sömürü iştahı ve planlarına kayıtsız kalabilir mi? Öte yanda, emeğe yönelik yeni saldırı paketinin en önemli öğelerinden birini “bölgesel asgari ücret” uygulamasını yasal bir statüye kavuşturmak oluşturuyor. Bölgelere göre değişecek farklı ücret uygulaması, işçi sınıfı içinde yeni katmanlaşmalar yaratmakla kalmayıp onun birleşik bir güç olarak hareket etmesinin önünde engel oluşturan bölünme ve rekabet unsurlarına yenilerini ekleyecektir. İşin insani ve ahlaki diğer bütün yönleri de bir yana, sırf bu bile, gündemdeki “ulusal istihdam stratejisi” paketine karşı anlamlı ve etkili bir mücadelenin, Kürt emekçi halkının haklı ulusal talep ve özlemlerini kayıtsız koşulsuz savunup onlara yönelecek yeni katliam hazırlıklarının karşısına militan bir kararlılıkla dikilmekten ayrı düşünülemeyeceğini görmeye yetmez mi?..
Onun için, Kürtlere ve emeğe karşı kapsamlı yeni saldırı hazırlıklarıyla karşı karşıya bulunduğumuz şu tarihsel eşikte, bunlara karşı direnişin ortak bir eksende birlikte örülüp göğüslenmesi zorunluluğu bütün çıplaklığı, yakıcılığı ve önemiyle karşımızdadır. Her iki cephedeki mücadelenin birinden birinin yüklediği sorumluluklar adına diğerinin küçümsenip talileştirilmesi, daha da öteye gidilerek bunların birbirlerinin karşısına çıkarılması, bu kritik noktada yapılabilecek en büyük hatalardan ve siyasal körlüklerden biri olur. Ne emeğe yönelik kapsamlı saldırılara kayıtsız kalan bir Kürt hareketi, ödemek zorunda kaldığı bedelleri ağırlaştıran yalnızlık ve kuşatma çemberlerinin üzerine kapanmasını önleyebilir ne de yanıbaşındaki Kürt kardeşlerinin uğradığı zulme ve haksızlıklara kayıtsız kalmayı sürdüren bir işçi sınıfı ve emek hareketi, kendi haklarını ve onurunu korumak için dövüşebilecek cesaret ve gücü kendinde bulabilir.
[Alınteri'nin Eylül 2011 tarihli 17. sayısının başyazısıdır]