Perşembe, 8 Eylül 2011 (15 yıl 2 ay önce)
Sermayenin ulusal istihdam stratejisi, vahşi birikim politikalarını derinleştirmeyi ve üretim sürecini kuralsızlaştırmayı esas alan bir saldırı stratejisidir. 4 yıldan beri (2008 krizinden bu yana) hazırlanan ve parça parça ugulamaya konulan bu strateji, sınıfa karşı kapsamlı bir saldırganlık içermektedir. Gelinen noktada torba yasayla ayrıntıları açığa çıkan bu saldırı kuralsız ve kölece çalışmayı her alanda kurumsallaştıran bir kapsam ve netliğe sahiptir.
Sermaye sınıfı bu stratejiyle üretim sürecini yeniden örgütlerken, sömürüyü azgınlaştıracak uygulamaların önünü düzlemek istemektedir. Sermaye birikimini dizginsiz kılmak için işgücü maliyetini alabildiğince aşağılara bastırmak, kuralsız ve esnek çalışmayı garanti altına almak, işçilerin hak mücadelesine girişmesini engelleme peşindeler.
Üretim sürecinin kontrol ve denetimini, sömürü ağının derinliğiyle eşgüdümlü olarak yeniden yapılandırırken, emek gücünün bu süreç içerisindeki verimliliğini artırmaya ve maliyetini düşürmeye, buna paralel olarak da emeğin örgütlü hareket zeminini dinamitlemeye oynuyorlar. Burjuvazi, işçi sınıfı ve onların örgütleriyle muhatap olmaktan kendilerini azade ederek işgücünü kendilerine kiralayacak olan Özel İstihdam Büroları’nı (ÖİB) devreye sokuyorlar.
Kriz sarmalının da boğazını sıktığı sermaye, uluslararası alandaki rekabet gücünü artırma ve gelip dayandığı yeni atılım ihtiyacını vahşi birikim politikaları üzerinden karşılamaya çalışıyor. İstihdam stratejisi bunun içerisinden şekillenirken, işçi sınıfı ve emekçilere karşıtlık temelinde yıkıcı ve kıyıcı bir saldırı programına başvuruyorlar.
Özel İstihdam Büroları
Bu program işçi sınıfının yapısında da ciddi farklılaşmalar yaratacak. Esnek çalışma modelleri olarak düzensiz ve kısmi süreli çalışma, çağrı üzerine çalışma, evden çalışma, ödünç işçilik gibi uygulamalara hız kazandırılacak. Sistem olarak taşeronluk bütüne yerleştirilmiş olacak. Emek gücünü satacak olan işçi, patronla pazarlık yapma koşulana dahi sahip olamayacak. ÖİB üzerinden işe girecek işçiye sınırlar baştan bu şirket tarafından çekilecek. Deneme süresi 4 aya çıkartılacak. Dört ay dolmadan işten çıkarılacak işçinin yerine yenileri ÖİB’ler sayesinde hızla konulabilecek. Çalıştığı yerde karşılaştığı sorunlarda kendisine muhatap olarak ÖİB gösterilecek. Böylece her türlü haktan yoksun esnek, güvencesiz, kuralsız ve kölece çalışma işçi sınıfının bütününe giydirilecek.
Kıdem tazminatının gaspı
İşçi sınıfı bu saldırı dalgasında kıdem tazminatı hakkının gaspıyla da karşı karşıya. Uygulanması öngörülen tasarıya göre, 20 yıl çalışan bir işçiye 6 aylık ücret ödenecek. Yani 1 yıla 1 maaş değil, 20 yıla 6 maaş ödenecek. Peki nasıl olacak bu? Ayrı bir fon kurularak patronlar işçilere kıdem tazminatı ödeme yükünden kurtarılıyor. Bu fonda toplanacak paralar hazine denetimine sunuluyor. Tasarrufu Teşfik Fonu, Konut Edindirme Yardımı misali. Bu fonlar uzun yıllardır bütçe açıklarının kapatılmasında kullanılıyor. İşsizlik Fonu’ysa sendika bürokrasisinin onayıyla da duble yollar ve çeşitli devlet projesinin finansmanında kaynak olarak kullanılıyor. Kıdem Tazminatı Fonu’nun da akibeti bunlardan farklı düşünülmemektedir. Kesilecek primlerden oluşan fon, hükümetin kullandığı kaynaklara dönüşecek. Güvencesiz ve esnek çalışmanın kıskacındaki işçilere bu fondan yararlanma şansı bırakılmayacak. Burjuva devlete kaynak tahsis edilerek işçilerin kıdem tazminatı hakkı ortadan kaldırılacak!
Çin usulü bölgeler
Bu kapsamlı saldırı stratejisi aynı zamanda, iş gücünü ucuza kapatmayla birleşik sermayeye serbest sömürü cenneti yaratma adımlarından biri olarak bölgesel asgari ücret uygulamasına geçişi yasallaştırıyor. Merkezi bir asgari ücret belirlemesi yine olacak. Fakat bununla birlikte 26 ayrı bölgede vali, belediye başkanı, kalkınma ajansı temsilcileri, patronlar gibi yerel aktörler bir araya gelerek asgari ücretin bölge çapında uygulama düzeyine karar verebilecek. Belirlenen merkezi asgari ücretten yüzde 10-20 farkla bölgesel asgari ücret belirlenecek. İç Anadolu, Karadeniz ve Kürdistan gibi yerlerde yukarıda bahsi geçen uygulamalar 'bölgesel asgari ücret' adı altında daha düşük ücretle birlikte hayata geçirilecek. Emekçiler köle tacirlerine kurban edilecek. Ucuz işgücü depoları ve keyfi uygulamalar yasal bir kılıfa büründürülecek. İşçi ve emekçilerin çalışma ve yaşam standartları açısından sürekli birbirini aşağıya doğru çeken/bastıran bir rekabete dayalı Çin usulü bölgeler yaratılacak.
Stratejik bir mücadele hattı
Torba yasanın bir bileşeni olarak hayata geçirilmek istenen “Ulusal İstihdam Stratejisi”, işçi ve emekçilerin çalışma ve yaşam koşullarını dümdüz eden, mevcut sendikal örgütlenmenin dahi koşullarını ortadan kaldıran bir kapsama sahip. Güvencesiz ve esnek çalışmayla birlikte sendikalar fiili olarak işlevsizleştirilecek. Toplu iş sözleşmesi ve kıdem tazminatı hakkı budanacak. Fakat geleneksel sendikal anlayış ve örgütler, bırakalım bu saldırıya karşı stratejik bir mücadele hattı örmeyi, sınıfı aydınlatma ve kamuoyunu bilgilendirme konusunda bile doğru dürüst bir çaba içerisine girmediler.
Bu saldırı stratejisinin orasına burasına, şu maddesine bu maddesine tepki göstermekle sınırlı bir mücadele hattının hiçbir yararı olmaz. Başta saldırının kapsam ve derinliği karşısında savunma posisyonu almaktan çıkmak gerekir. Ulusal İstihdam Stratejisi”ne cepheden bir karşıtlık şarttır. Kriz sarmalı içerisinde sermaye açısından cansimidi işlevi görecek bu stratejik saldırı planının uygulanmasına çomak sokmak elzemdir.
“Ulusal İstihdam Stratejisi”nin iptali, ÖİB’lerin lağvedilmesi, torba yasanın yürürlükten kaldırılması temelli her türlü aydınlatma, örgütlenme ve eylem trafiği en yüksek viteste son gazla ilerletilmelidir. Öncü işçiler, platformlar bu doğrultuda harekete geçirilmelidir.
Aksi halde kolu kanadı tamamen kırılmış, kölece çalışma ve yaşam koşullarına itiraz dahi edemez hale getirilmiş, onuru çiğnenmiş bir işçi ve emekçi yığıntısı yaratılmış olacak.
[Bu makale Alınteri'nin Eylül 2011 tarihli 17. sayısından alınmıştır]