12 Eylül'le hesaplaşmak

Salı, 13 Eylül 2011 (15 yıl 1 ay önce)

Forumun katılımcıları 12 Eylül dönemi tutuklusu Esmahan EKİNCİ ve Mukaddes ÇELİK, TÖB-DER davasından yargılanmış İsmet Hoca, devrimcilerin avukatı Kazım BAYRAKTAR, PKK davasından yargılanmış ve 78'liler Derneği Yürütme Kurulu üyesi Mehmet Behçet TEMEL'le devrimci, ahşap oyma sanatı ustası Nevzat Ağabey.

Forumun açılış konuşmasını 78'liler Derneği Başkanı Hüseyin GEVHER yaptı:

Kapitalistler Türkiyede bir askeri faşist bir darbe yaptılar. Yönetime el koydular. Zaten faşist olan yönetim, askerler eliyle hüküm sürmeye başladı. Neden faşizm askerler eliyle sürdürülür oldu? Sivil elle yükselen mücadele dalgasının önü kesilemiyor egemenlerin ve göbekten bağlı oldukları uluslararası güçlerin, başta ABD emperyalizmi olmak üzere emperyalistlerin ihtiyaçlarına karşılık düşebilecek düzenlemeleri hayata geçiremiyorlardı.

12 Eylül askeri faşist darbesinden sonra İstanbul'undan Diyarbakır'ına, Edirne'sinden Hakkari'sine kadar hemen her yerde devlet olanca gücü ile halka ve devrimcilere saldırmaya başladı. Cezaevleri doldu taştı, sokaklar, okullar birer işkencehaneye çevrildi. Mahkemelerde esas itibariyle iki maddeden davalar açıldı: 146/3 ve 125/1 ya da 125/3. Bunlardan biri 'mevcut nizamı silah yoluyla yıkıp yerine Marksist-Leninist bir sistem oluşturmak', bir diğeriyse, 'Böyle bir devleti yıkıcılık temelinde oluşturmak'tı (...)

Sözgelimi ben Mamak Cezaevi'ndeyken adım Hüseyin değildi, "landı, ulandı”. Hiçbir şekilde insani bir davranışla karşılaşmıyordum. Hemen her cezaevinde benzeri türden insanlıkdışı davranışlar hayata geçiriliyordu. Vahşet yaşatılıyordu hepimize; bu vahşet koşulları mahkemelerde de aynı şekilde sürüyordu. (...) Peki suçumuz neydi? Biz, toplumsal baskı altındaki farklı kimliklerden halkların ulusal ve toplumsal kurtuluş mücadelesinde baskı ve sömürüden uzak, sınırsız ve sınıfsız bir dünya kurma mücadelesinde kendimizi ortaya koymuştuk. (...)

12 Eylül askeri faşist darbesi, kendisine özgü bir sistemi, faşizmi kurumsallaştırdı. İnkar ve imha rejimi, 12 Eylül darbe rejimiyle ikame edilerek yeniden yapılandırıldı. Bu rejime karşı devrimciler dışarıda ciddi bir muhalefet bırakmadılar ama içeride kendi haklı davalarını, halkların davasını, işçilerin-emekçilerin davasını savunmaya devam ettiler. Bu direnişlerde İstanbul'da ve Diyarbakır'da ölüm oruçlarında bedenlerini ateşe vererek feda edenleri, ölümsüzleşen sayısız devrimciyi "Fatih Öktülmüşleri, Haydar Başbağları, Abdullah Meralleri, Hasan Telcileri, Kemal Pirleri, Mazlum Doğanları, Ferhat Kutayları" saygıyla anıyoruz. Onların anılarını yaşatmak adına başlattığımız 12 Eylül darbe rejimiyle hesaplaşma girşimini sürdürmeye çalışıyoruz.



Bu hesaplaşma mücadelesi, özellikle Kürt özgürlük mücadelesiyle hayli ilerlemiş, ileri bir noktaya gelmiştir. Kürt özgürlük mücadelesi, rejimle hesaplaşmada başarılı bir yerdedir. Zira tüm saldırılarına, tüm baskı girişimlerine karşı bu mücadele kendi özerk yönetimini, kendi özyönetimini oluşturulabilecek bir toplumsal desteğe kavuşmuş durumdadır. Türkiye'de de bu hesaplaşma mücadelesinin kazanılması gerekmektedir. Olabildiğince birleşik devrimci güçler oluşturarak, olabildiğince bir araya gelerek sürdürülmesi halinde, 12 Eylül faşist darbesiyle iyice kurumsallaşan inkar ve imhayı, egemenlik sistemini yenilgiye uğratacağımız, ona son noktayı koyabileceğimizden hiç kimsenin kuşkusu olmamalıdır.

Ardından sözü 12 Eylül cezaevlerinde tutsaklık yaşamış ve o süreçte eşi İrfan ÇELİK'i kaybetmiş Mukaddes ÇELİK aldı:

12 Eylül'le hesaplaşma sürecini daha çok somutlamamız gerektiğini düşünüyorum. Yargılamalara konu ettiklerimiz kendi yaşadıklarımız ama aynı zamanda kaybettiklerimiz. İrfan ÇELİK gerçekten de 12 Eylül darbesinin ilk cinayetidir. Davutpaşa Kışlası'nda işlenmiştir. Bizim, ezilenlerin bütün kesimlerinin darbe hukukuyla savaşa girmelerini sağlamak için çok somut konuşmamız gerekiyor. '78'lilerin başlattıkları çabayı bütün topluma yayma olanağına sahibiz. Şehitlerimizin hesabını bir bir sormalıyız!

Darbeyi 12 Eylül'den ibaret saymak önemli bir yanılgı. Bu hesaplaşma hem 12 Eylül öncesi, hem 12 Eylül süreci, hem 12 Eylül sonrası ve gelecekte olabilecek olanlarla sürdürülürse topluma taşınmış olur. 12 Eylül sürüyor. Bu sistem ırkçılığıyla, faşist baskısıyla, sömürgeci siyasetiyle, Kürtler üzerindeki savaş siyasetiyle devam ediyor. 12 Eylül, sömürgeci zihniyetiyle varolan savaşı daha da ilerletiyor. Bir yandan operasyonları bir yandan baskılarıyla sürdürüyor. Buna karşılık Kürt halkı barış talep ediyor. Demokratik bir çerçevede kurumlarını oluşturmuş, kendi kurduğu bir hayatı yaşamak istiyor. Savaşa karşı barış için mücadele etmeliyiz, barış için mücadele gerçekten militan bir mücadeledir. Bedel ödemeyi göze alan bir mücadeledir kesinlikle. Kadınlar için mücadele, cinsel kimlikler için mücadele, 12 Eylül'ün YÖK'ü sürüyor bütün bunlar mücadelenin sivri noktalarıdır. İki ülkenin mücadelede birleşebildiği kadar birleşmeye ve güçlü bir ittifaka ihtiyacımız var.

Konuşma sırası eski TÖB-DER Başkan Yardımcısı İSMET Hoca'da:“

Arkadaşlar, biliyorsunuz toplu davalar içinde '80 sonrasındaki davalardan biri de TÖB-DER davasıdır. Dava en kısa süren davadır ve yöneticilerinin 8-9 yıl, bazılarının da 5 yıl ceza alması ve TÖB-DER'in kapatılmasıyla sonçlanmıştır. (...) O zamanlar TÖB-DER şehirlerden kasabalara, köylere kadar örgütlenmişti. Bu özellik başka hiçbir örgütte yoktu. En sonunda öğretmenlerin yüzde 65'ini örgüt çatısı altında toplamıştı. Miting düzenlediği zaman 200 binlerle konuşulurdu. Dayanışma son safhadaydı.TÖB-DER bünyesinde katledilen 212 arkadaşımız var.

TÖB-DER, 1975'den beri anadilde eğitimi savunan bir örgüttü. Biz ırkçı, şoven, miiliyetçiliğe karşı hep mücadele ettik ve karşısında durduk. O dönemde ben yakalandım askeri mahkemede yargılandım 9 yıl verdiler; Gültekin GAZİOĞLU Genel Başkan'dı, onu yakalayamadılar; daha sonra sivil mahkemede yargılandı ve beraat etti. TÖB-DER için iki ayrı sonuç: Sivilde beraat, darbede cezalandırma.



TÖB-DER olarak 2010 da yeniden bir aray geldik ve fiili durum kararı aldık; yani 12 Eylül faşizminin vermiş olduğu kararları tanımıyoruz. O nedenle TÖB-DER'i açıyoruz. Adresimiz de EĞİTİM-SEN Genel Merkezi'nin olduğu yerdir. 12 Eylül'le hesaplaşmak için fiili durumlar yaratmalıyız. 12 Eylül'le hesaplaşmak istiyorsak örgütlenme seviyemizi en üst düzeye çıkarmalıyız. Bugün Kürt özgürlük hareketi ve Türk emek hareketleri başta olmak üzere, Aleviler, Yeşilleri de içine alabilecek bir ortak örgütlenmeyi kurabilirsek o zaman hesaplaşmış olacağız.

Ardından sözü, 12 Eylül sürecinde tutuklanıp uzun yıllar cezaevinde yatmış, '84 ve 2000 Ölüm Orucu süreçlerine katılmış bir kadın yoldaşımız aldı. Esmehan EKİNCİ, bu yargılama forumuna katılmak için İstanbul'dan geldi ve konuşmasına, 12 Eylül'ü anlatmanın bu kadar kısa süreye sığmayacağını belirterek başladı:

Süreci, kişisel duygu ve düşüncelerimi de katarak anlatacağım. Benim gözümde 12 Eylül öncesinde gerçekten güçlü bir mücadele dalgası gelişmişti. 12 Eylül'ün olduğu gün şu duyguları hissettim; 'gerçekten o kadar güçlü bir dalga yaymışız ki, böyle bir darbe yapmak zorunda kaldılar'. Bir örnek vermek istiyorum, Ermenek Cezaevi'nde yatarken adlilerin görüşüne gelen bir köylü kadın vardı. Bize şunları söyledi: “Eğer kaçarsanız bizim köye gelin, biz sizi saklarız”. İşte bizleri tanımasalar da verdiğimiz mücadele o kadar geniş alanlara yayılmıştı ki, hiç tanımadığımız bir köylü bize sahip çıkıyordu.



12 Eylül, bizim gücümüze karşı geliştirilmiş bir darbeydi. Hepimiz biliyoruz ki, 12 Eylül öncesi mücadeleyi sınıf temeline oturtabilmiş olsaydık, gerçekten alternatif yaratabilirdik. Bugün 12 Eylül'le hesaplaşmayı, örgütlülük seviyemizi yeniden yükselterek, geçmişin iyi bir değerlendirmesini yaparak, mücadeleyi işçi sınıfına temellendirerek ve işçiye gücünü öğretip gösterebilirsek başarabiliriz. Ben '80 döneminde, '90 döneminde, 2000 döneminde de cezaevinde yattım. '84 Ölüm Orucu'ndaydım, 2000 Ölüm Orucu'nda da bulundum ve her dönem onlar gerçek anlamda güçsüzlerdi. Bunu hissettim. Darbe güçsüzlüklerinin bir kanıtıdır aslında. Hiçbir mahkemede bizi ezemediler, bizi asla çözemediler, pişmanlık duyuramadılar. 12 Eylül'le hesaplaşmak ancak sınıf mücadelesini yükselterek olmalıdır.

Sırada devrimcileri savunmaktan her zaman onur ve gurur duyan, devrimcilerin avukatı KAZIM BAYRAKTAR vardı. Kazım BAYRAKTAR, kafa açıcı ve oldukça kapsamlı bir konuşma yaptı. Genel olarak şunları vurguladı:

12 Eylül faşizmi dediğimizde, genellikle o dönemde yapılan baskıları, işkenceleri, hapishanelerdeki zulümleri hatırlarız. Ancak asıl sorgulanması gereken, bizim faşizmi algılama biçimimiz... Eğer biz sadece baskılar, işkenceler, zulümler olarak algılarsak, bu bir yanıyla eksik olur.

Son 10 yıllık süreçte, AKP iktidarına denk gelen süreçte, öyle bir "demokratik açılım" demagojisi yürütüldü ki, sanki Türkiye demokratikleşmeye gidiyormuş gibi bir hava yaratıldı -ki sol etiketli birçok kurum buna aldanarak Türkiye'nin gerçekten demokratikleşme yolunda yavaş da olsa adım attığını sandı. Çünkü bizim kafamızda şekillenen faşizm kanlı bir faşizm. Vahşet, işkence, yargılama, tutuklama... bununla sınırlı bir faşizm. Son 10 yıllık süreçte, askeri diktatörlük ya da askerin vesayetin gerilemesinden hareketle -faşizm bunlara indirgendiği için- bugün gelişmekte olan farklı tipte faşizmin farkında değiliz. Bunu sadece AKP iktidarındaki baskılardan ibaretmiş gibi görüyoruz en fazla.

12 Eylül askeri faşizmi 5-6 yıl sürdü, sonrasında sivilleşerek devam etti. Hani AKP ve birçok liberal diyor ya, “Askerin vesayeti azalıyor, o nedenle demokratikleşiyoruz, sivilleşiyoruz” Ama işin özüne baktığımızda, faşizmin askeri biçiminden sivil biçimine geçiş dönemini yaşadık. Bunlar demokratik gelişme olarak algılanırken, faşizm birçok alanda birçok şeyi merkezileştirirken aynı zamanda tekelleştirdi.

Anlatmak istediğimi yargılamalar üzerinden birkaç örnekle anlatmaya çalışacağım:12 eylül döneminde sıkıyönetim mahkemeleri vardı. Kararlarının başında şöyle yazardı: Falan nolu Kolordu Komutanlığı, falanca nolu sıkıyönetim mahkemesi... Bu organik bağımlılık çok açıktan sergilenirdi. Mahkemelerin başkanı askerdi. Tek yargıçlı,üç yargıçlı, beş yargıçlı mahkemeler vardı. Toplu davalara bakarladı beş yargıçlı mahkemeler. Şimdiki mahkemelere baktığımızda ne değişti? '90'lı yıllarda DGM'ler, askeri hakim ve savcılar vardı. Demokratik bir kampanya yürütüldü, askerler de çekildi. Onlar gidince hiçbir şey değişmedi.

Bugüne geldiğimizde, özel yetkili mahkemelere baktığımızda, yargı bütünlüğü içerisinde düşündüğümüzde, özel yetkili mahkemeler tüm yargı sistemiyle beraber HSYK üzerinden Adalet Bakanlığı'na bağlandı. 12 Eylül yasası, bu sivil faşizm dönemine geçerken sıkıyönetim komutanlıklarından alındı, iktidara bağlı olan Adalet Bakanı başkanlığındaki HSYK'ya verildi. Bütün atamaları siyasal iktidar, sivil siyasal iktidar tıpkı askeri iktidarın yaptığı gibi yapabilsin diye ve bugün hala yapabiliyor. Bir yıl önceki anayasa referandumunda bunu daha da pekiştirecek şekilde anayasa değişikliği yapıldı. Hatırlarsanız, "yetmez ama evet"ciler türemişti, onların da katıldığı kampanya sürdürüldü. Ne değişti? Yargı organlarının siyasal iktidara bagımlılığı sıkıyönetimde olduğu gibi aynen devam etti. Şu anda iktidar istediğini istediği yere atayabilecek durumda. Hatta bazı davaları yürüten savcı ve yargıçlar, soruşturmaları siyasal iktidarın hoşuna gitmeyecek şekilde yürütüyorsa görevden alınabilir hale geldi. Değişen bir şey yok. Önceden mahkemeler kanıt bulmak gibi bir gereksinim duyarlar, bunu elde etmek için , korkuyu kitleseleştirmek için de işkence yaparlardı. Ya da sahte tutanaklar düzenlerlerdi. Eğer örgüt üyeliğinden yargılayacaksa falanca örgütün falanca biriminden falanca kod adlı biri diye bir yere oturtmaya çalışır, bunu sahte tutanaklarla da destekler, geniş kitleleri böyle yargılardı. Ama mutlaka kanıt bulma kaygısı olurdu.

Şimdiki özel yetkili mahkemelere geldiğimizde, işkenceler azaldı, ifade vermeyebilirsiniz, yanınızda avukat bile bulundurabilirsiniz... ne oldu demokratikleştik mi? Böyle düşünürsek bir yanımızı kaybetmişiz demektir. Özel mahkemelerde en önemli şey, kanıtların toplanma biçimidir, kanıtların yorumlanma biçimidir. Artık kanıt kaygısı duymuyorlar. Tutuklanmalar yine kitlesel.

Bugüne baktığımızda en ağır darbeyi alan Kürt hareketidir. Emek cephesi ve diğer yapıların zaman zaman yaptığı eylemlerden dolayı girişilen tutuklamalardan çıkan manzara şu: Hepsi terör örgütü üyeliğinden ya da propaganda yapmaktan yargılanıyor. Kanıt ne, kanıt şu: “Şu eyleme
katıldın mı, şu basın açıklamasında var mıydın vs...” Bir anekdot olarak belirteyim, 12 Eylülde kitaplarla silahlar yanyana konur ,televizyondan teşhir edilirdi; “Bu kitapları okurlarsa terörist olurlar dikkat edin...” diye gösterip psikolojik baskı yaparlardı. Şimdi böyle yapmıyorlar ama şurada burada yakaladıkları kitapları delil sayıyorlar. Hatta çıkmamış kitaplar için tutukluyorlar. Değişen şey, mahkemelerin çok daha faşist olması.

Dün yapılan mitinge (12 Eylül mitingi) ve 12 Eylül yıldönümlerindeki katılımlara baktığımızda, AKP eliyle yürütülen ama asıl olarak sermayenin genel politikası olan neoliberal politika kitlelerde öyle bir duyarsızlaşma yaratmış ki, faşizme karşı refleksimiz, duyarlılığımız o kadar zayıflamış ki, anmalar, yıldönümleri çok zayıf geçiyor. Ne yapılması gerekir? Yükselen sivil faşizme karşı gelişen iki dinamik var: Birincisi yükselen Kürt hareketi, ikincisi de Türkiyedeki emek cephesi. İkisi bir araya gelebildiği takdirde -ki emek cephesinin zayıflığını hepimiz biliyoruz; son 2 yıla baktığımızda emek cephesi yavaş da olsa gelişiyor ama önümüzdeki kriz sürecinin ağırlaşması süreciyle daha da büyüyecek- iki cephenin buluşturulması faşizme karşı mücadele için önem taşıyor.

Konuşma sırası PKK davasından yargılanmış, 78'liler Yürütme Kurulu Üyesi Mehmet Behçet TEMEL'e gelmişti. TEMEL konuşmasına konukları Kürtçe selamlayarak başladı:

Yaşadıklarımı sizlere Kürtçe anlatmak isterdim ancak çoğunuzun Kürtçe bilmediğini biliyorum ve sizleri Kürtçe öğrenmeye davet ediyorum. Bunu iletişim kopukluğu yaşamamak adına isterim.

Ben, dedem, annem 70 gün işkencede kaldık. Ailenin diğer fertleri de 120 gün kaldılar işkencede. Bu süreden sonra mahkeme için Diyarbakır'a götürüldük; orada sadece kardeşimle beni tutuklayıp diğerlerini sebest bıraktılar. Diyarbakır Cezaevi'ni 40 gün 40 gece anlatsam yine de bitmez. Mahkemeye çıkmadan önce avukatlarımıza baskı yapıyorlardı “Vekilleriniz suçlarını kabul etsin”diye. Yoksa savunma hakkı verilmiyordu. Her ziyaret bizim için bir işkenceydi. Bizler ailelerimizin gelmesini istemiyorduk. Ama onlar her hafta ziyarete geliyorlardı. Ziyaret sırsında ailelerimizin yanında onurumuzu zedeleyecek şekilde davranıyorlardı. Sürekli işkence yapıyorlardı. 5 yıl içinde 2 sefer mahkemeye çıkmışım.Kardeşimle bir sene boyunca aynı hücrede kaldık ama ziyaret günlerimiz aynı gün değildi. Bizler içerde direnirken açlık direnişi, Ölüm Orucu yaparken, hep birlikte direndik. “Sen azsın, sen çoksun...” demedik; nasıl sağlam ve direngen oluruz ona baktık. Şimdi de birlikte mücadele etmeliyiz diyorum. Bizler eşitlik istiyoruz. Okul istiyoruz, kendi dilimizi öğrenmek istiyoruz, anadilimiz olsun istiyoruz. Bu da sermayenin işine gelmiyor.

Son konuşmacı NEVZAT Ağabeydi: “Üç kuşak bir aradayız. Ben 3 darbeyi de yaşadım, gördüm ama hala şunu anlayabilmiş değilim: 'Neden birleşemiyoruz, neden birlikte mücadele edemiyoruz?.. Kuvvetli olmak için birlikte hareket etmeliyiz. Ben 3 kuşakla bir aradayım ve devrim yapıldığını da görmek isterim. Eğer birleşebilirseniz, ben kendi üzerime düşeni seve seve yapmaya hazırım.”

Forum bu konuşmayla sona erdi.