Cumartesi, 29 Ekim 2011 (15 yıl 1 hafta önce)
Hayatta kaldık. Daha ne... (*)
Sezai Ekinci için bir şeyler yazmak küllerimi deşip alttaki koru açığa çıkarmak olacak belki ama yazmak istedim.
Dürüst olmak gerekirse ben ve benim gibiler için en kolayı gidenlerin ardından dünyada kalmış olmanın ağırlığını yazmaktır. Varolmanın dayanılmaz ağırlığını diyebiliriz. Bir yandan hayatı sürdürürken ve hayata tutunurken bırakıp gidenlerin yerinde veya yanlarında olmayı için için istemek nasıldır iyi bilirim ben. Yıllardır hep yarım gülerim. Bir türlü tam olarak olduğum yerde değilim mesela. Ne orada ne burada sanki “arafta kalmış” biraz donuk, biraz uzak bir ömürdür sürüp gidiyor. İçimiz içimizde gömülü yaşıyoruz. Çığlıklarımızı yutmaya, gözyaşlarımızı saklamaya, kimselere derdimizi söylememeye alıştık. Bunları en kolay, bunları uzun uzun, acı acı, hatta ağıt ağıt anlatabilirim ben ama bencillik ve haksızlık olur. Ne de olsa yaşıyoruz. Hayattayız. Hayatta kaldık. Daha ne…?
Sezai Ekinci benim hayatımdaki en önemli kilometre taşlarından biridir. Bildiğim kadarıyla birlikte yol yürüdüğümüz küçük birimimizde (adına komite veya hücre de diyebilirsiniz) çalışan her arkadaş için de öyledir. Biraz daha ileri giderek onu tanıyan herkes için Sezai ile tanışmanın önemli ve ayırt edici olduğunu da söyleyebilirim. İz yapan-iz bırakan bir kişiliktir Sezai Ekinci.
Ben ve bizler için pekçok sıfatı vardır onun. Bir kere büyüğümüzdü, abi diyorduk ona. Sonra üstümüzdü, sorumlumuzdu. Ama arkadaşımızdı ve yoldaşımızdı. Abartı yoktur bu sıfatlarda ve her biri Sezai söz konusu olduğunda tam da yerli yerine oturur ve yakışır.
Sezai’den bende kalanlara “anı” diyemem. Yukarıda da söylemeye çalıştığım gibi onunla tanışan ve yaşayan herkese ondan bir şeyler geçer-bulaşır ve kalıcı olur. Dileğim böyle kalmasıdır.
Sezai’yi ilk gördüğüm gün “periyodik” bir toplantı günüdür. Periyodik; günü, saati, gündemi, yedek günü önceden saptanmış rutin komite toplantılarının kısaltılmış adıydı bizde. Katılımcıları bu toplantılara, ana hatlarıyla öğretilen ve herkesin de kendince eklemeler veya çıkarmalar yaparak uyarladığı birtakım önlemler alarak giderlerdi. Takipten kaçınacaksın, dikkat çekmeyeceksin, adrese varmadan süzgeçler koyacaksın vb. Kısaltılmış adı da “emniyet”tir. Gerçekten çok faydası var mıydı o önlemlerin? O günlerin gerçekliğinde muhakkak olduğuna inanıyorum. Titizlikle uyardık elimizden geldiğince. Toplantıya gittim, gelmesi gerekenler de geldiler ancak fazladan bir kişi vardı. İlk gördüğüm, gülen ve ayrıca güzel bir yüzdü. Gülen, canlı ve dost bakan gözler de gördüm. Kendimiz de dahil etrafımızdaki birçok kişinin aksine bakımlı ve güzel kesilmiş saçlar ve özenli-temiz spor bir kıyafet var üzerinde. Bir başka ayrıntı: Adam biraz ufak tefek ama yay gibi…
Tanıştırdılar ve şöyle dediler: Halil. Yeni sorumlunuz…
O zamanlar biz aynı komitelerde yer aldığımız insanlara göre daha genciz. Bir mücadele içindeyiz. Mücadele içinde yol aldıkça belli ki daha iç çepere doğru ilerliyoruz. Ama genciz. Ne olursa olsun insanda bir sıkılganlık oluyor, biraz mahcubiyet, biraz çekingenlik... Ortamda hafiften sınav havası oluyor, öyle bir hissiyata kapılıyor insan. İşte yeni biri diyorsun; muhtemel yeni bilinemezlerin, yeni dönemeçlerin, yeni sorumlulukların, geçilmesi gereken yeni kapıların habercisi yeni biri, yeni sınavlar. Biz öyle düşünürüz ve hissederiz, gelenler de çok farklı olmazlardı aslında. Daha sorgulayıcı olurlardı. Soran ölçen tartan bakışları hissederdiniz.
Ama Sezai’de ilk görüş ve izlenim de dahil hiç böyle olmadı. Bu nokta anlattıklarım içinde belki de en ayırt edici saptamadır. Ben Sezai’yi gördüğümde hiç rahatsız olmadım. Gülen, dost gözler. Gülen, güzel yüz. Ve rahatlık. Hiçbir yeni karşılaşmada, bu türden hiçbir yeni tanışmada olmadığım kadar rahatım.
Ve hep rahat oldum. Rahattım çünkü güven veriyordu. Rahattım çünkü arkadaş gibiydi. Rahattım çünkü yol gösteriyordu. Rahattım çünkü hep önden gidiyor veya önden gitmeye çalışıyordu. Küçük-büyük, sıradan veya çok tehlikeli ne yaparsak yapalım görüyor ve anlıyordunuz ki kendini zor olanın tam göbeğine zarifçe yerleştirirdi. Konusu açıldı konuştuk zaman zaman. Gördüğümüzü anladığımızı söyledik. Zaman zaman itiraz da ettik ama aldığımız karşılık hep bir gülümsemedir. Güler geçiştirirdi. “Komutanlar önden gider,” der ve gülerdi.
Uzun yıllar geçti ve muhasebe yapmak için çok zamanım oldu benim. İnsanların içini ve kendi içimi görmek için çok çabaladım. Görünen yüzün ötesidir her zaman asıl görülmesi gereken. Biz öyle öğrendik ve en büyük donanımlarımızdan biri oldu sorgulamak. Niye oldu? Neden olmadı? Eksik neydi? Fazla niye hiç olmadı?
Benden mümkün olan en kısa ifadeyle Sezai için bir şey söylemem istenirse hiç zorlanmam. İki kelimecik yeterli olur ve derim ki; O İYİYDİ.
Çünkü o gerçekten “iyiydi”. Bunca yılı geride bırakmış, yeterince görmüş, yeterince gözlemlemiş, sevinmiş, üzülmüş, utanmış ve artık kendince anlamış bir insan olarak söylerim: O İYİYDİ.
Ve benim gibi, bizler gibi beyazdan uzak, griden öteye geçmiş ama şükürler olsun ki siyahtan da uzak konumlarda gezinenler için birine “o iyiydi” diyebilmek aslında o kadar zordur ki. Bizler zor beğenmeyi marifet bellemiş insanlarız bir yanımızla. Biz kendi içimizde kendi düğümlerimizi sürekli üretme ve yenileme yeteneğine sahip insanlarız. Zordur yani.
Benim yaklaşık 2 yılım çok yakın geçti onunla. Ne yaptınız derseniz “sıkı çalıştık” diyebilirim. Sezai’nin çıtası yüksekti. Önce kendine acımadan, esirgemeden ve en çok da kendisini zorlayarak kesintisiz ve yalın bir şekilde çalışırdı Sezai. Yükünüzü de alırdı ama hissettirmemeye çalışarak.
Sıkı çalıştık. Ağır zamanların ağır işlerini yapmaya çalıştık. Yalnızca biz de değildik, belki binlerce benzerimiz vardı. Fark neydi? Fark, güle oynaya çalışmamız desem yeridir. Sezai gülmeyi aşılardı etrafına. Yapmacıksız, doğal, bulaşıcı bir gülüş. Tehlike çıkardı aklınızdan. Ölümdür, yaralanmadır, yakalanmadır bunlara kilitlenmezdiniz. Ve tedbir yerinde kalırdı her zaman. Biz gençtik.
Kıyamadığı belliydi bizlere. Çaktırmamaya çalışarak kollardı bizi.
Zamanı, mekanı, koşulları zorlayarak çalıştık. Mütevazıydı, hep aramızda ve bir gözü hep üzerimizdeydi. Yüksünmezdi hiçbir şeyden. Şikayet etmezdi. Şikayet etmezdiniz veya edemezdiniz.
Cüretkardı. Olmazı bilmeyen, yenilgiyle hiç işi olmayan bir çalışma şekli vardı. Cüreti artardı insanların. “Olmaz” hissi silikleşirdi.
Yiğitti. Her şeyinde olduğu gibi yalın, doğal ve abartısız bir yiğitliği vardı. Bela diyeyim adına ve ister aramış olalım ister bizi bulmuş olsun, yiğit doğru anda doğru şekilde yürür üzerine gelenin. Yürürdü tereddütsüz ve gerektiği şekilde. Yürümeye çalışırdık.
Ve ilginç gelebilir, inanmayanlar olabilir ama çok önemlidir: Gerçekçiydi Sezai. Hayal satmazdı. Ajitasyona fazla prim verdiğini görmedik. Ajitatif konuşmaları da yoktur. İçinden gelen bir coşkusu vardı, o kadar. Biz, uğrunda didindiğimiz her şeyin çok uzakta olduğunu ve çok yol yürümemiz gerektiğini bilerek yürüdük onunla. Koştuk bile denilir. Duvarı görerek koştuk.
Ve temizdi. Ve temiz kaldı. Kişi için bu yollarda sakınmadan, ölümüne yürürken temiz kalmak erdemdir. Artık çok iyi biliyorum ki erdemdir.
Ve yoldaştı Sezai. Yukarıdan aşağıya saymaya çalıştığım özelliklerinin sonucu ve bütünü olarak yoldaştı. Yoldaşlık kavramının içi çok boşaldı, belki de içi hiç yeterince dolu olmadı bu topraklarda. Kavram kirlendi. Sezai bu topraklar üzerinde yaşayıp da yoldaşlık kavramının içini layıkıyla dolduran nadir referanslardan biridir. Yoldaştır.
İnsan için kolay değil Sezai olmak. Bir insan bir mitingde nasılsa, bir kahve konuşmasında, bir korsan eylemde, bir ev ziyaretinde, işçi çalışmalarında, mahallelerde nasılsa, bir sempatizanla konuşurken veya bir yoldaşıyla tartışırken, namlunun ucuna gelmişken, namlunun ucuna almışken, ateş başlarken, ateşin ortasında, ateş durulmuşken, işkencehanelerde, zindanda nasılsa o insan. O insan hep aynı insan olabilir mi? Sezai hep aynı yalın, mütevazı ve yiğit adamdı. İnsan için kolay değil Sezai olmak.
Dar yerlerden geçtik. Zor yollarda yürüdük. Ölüm ve yokluk gerçekten çok yanaştı zaman zaman. Pek bitişik oldu. O yerler, o yollar, o zamanlar bulanıklaşıyor zamanla. Yaptıklarımız, yapamadıklarımız, kazançlarımız, yenilgilerimiz, artılarımız, eksilerimiz, acılarımız, keşkelerimiz, politikanın kendisi bile bulanıklaşabiliyor. Sezai ise nettir. Sezai berrak bir adamdır.
Özleyerek ve senden bizlere bulaşan ne varsa korumaya çalışarak Halil Abi…
[Bir yoldaşı]
(*) Karanlık Çağın Filizi Sezai Ekinci, Sel Yayıncılık, sf: 269-273