Perşembe, 10 Kasım 2011 (14 yıl 11 ay önce)
“Hayatla ölüm arasında üçüncü bir yol daha vardır: Dans etmek!”
Adını hatırlayamadığım bir İtalyan film yönetmeni
Hava soğuk; ama gökyüzü masmavi ve güneşli. Hafiften kuzeyli bir rüzgar esiyor.
Sahilde, denizin hemen kıyısında buluşuyoruz N. ve Ç.’yle. Meydan tenhaca. Sadece kıyıdaki kafelerde, denize karşı çaylarını yudumlayan tek tük insanlar.
Boyaları dökülmüş eski bir balıkçı teknesinin üzerine üşüşmüş martıların çığlıkları yankılanıyor günün sessizliğinde. Az ileride, yolun kıyısında rölantide çalışan bir kamyon; kasası tıka basa zeytin işçisi kadınlarla dolu. Az sonra dağılıp gidecekler buğulu zeytin bağları arasında, yeşilliklere doğru.
Balıkçıların takıldığı, izbe, kırık dökük bir kahvehaneye gidip oturuyoruz.
- Usta, üç çay.
Cigaraları yakıyoruz.
N. ve Ç. “Çingene Mahallesi”nde yaşıyor. “Çingene Mahallesi”, tepeden tırnağa yoksul ve güvencesizlerin yaşadığı bir mahalle. Hamallık, ayakkabı boyacılığı, geçici işler, pazarcılık ya da sokak işleri yaparak hayatı sürdürmeye çalışıyorlar. Şanslı ve yetenekli olan bazıları, yevmiyeli olarak balıkçı teknelerinde iş bulabiliyor.
Bölgede iş yok. Olsa da işe girmeleri zor. “Güvenilmez” olarak damgalandıkları için, kimse onlara iş vermeye yanaşmıyor. Bu dışlama artık o kadar olağanlaşmış ki, dışardan tek bir kişi bile adım atmıyor mahalleye. Kazara mahalleye giren her yabancı, mahallelinin kuşkulu bakışlarıyla çarmıha geriliyor: “Kimsin sen? Ne arıyorsun ki burada?”
Mahalle onların biricik yurdu: Orada doğuyor, yaşıyor ve çoğunlukla orada ölüyorlar.
N. çayını yudumluyor “Nasılsın?” sorusunu yanıtlamaya girişmeden önce. “İyi değil be abi. Mahalleye bir ambulans girip çıkıyor, bir de polis otosu”. Ortak tanıdığımız olan S. Amca’nın ölümünü anlatıyor uzun uzun. “Aylarca ağrılar, acılar içinde kıvrandı. Doğru dürüst ilaç bile alamadık. Yeşil Kart’la birkaç defa ağrı kesici falan bulduk, ama onlar da pek bir işe yaramadı zaten.”
Ardından genç yaştaki yeğeninin İzmir’de bir köprü altında cesedinin bulunduğunu anlatıyor. “Kerata yaramazdı. Evden kaçıp gitmişti bir süre önce. Başına bir şey geleceği belliydi.”
Ardından susuyor.
Susuyoruz bir süre.
“Çingene mahallesi”nde hayat; hastalık, hapishane ve yoksulluk üçgeninde geçiyor. Mahallede cezaevine girip çıkmayan tek genç yok gibi. Onlar için hayat, sabah başlayıp, akşam eve götürebildikleri ekmek sayısıyla ölçülen bir şey. ‘Ertesi gün’ diye bir şey yok. Her yeni gün hayat silbaştan yeniden başlıyor. Yine de hayatın zulmüne karşı geliştirdikleri bir inatmış gibi, sürekli çoçuk yapıyorlar, bu çoçuklar için sefalet dışında bir gelecek olmayacağını bilseler bile. Erken ölümler nedeniyle, mahallede yaşlı insana rastlamak çok zor.
Ne yanıt vereceğini bilsem de, Ç’ye iş durumunu soruyorum.
“İş yok abi. Herkes iş sözü veriyor, ama hepsi yalan. Bizi kandırıyorlar.”
Ç., yaklaşık bir sene yattığı cezaevinden yeni tahliye oldu. Henüz genç yaşta olmasına rağmen iki çoçuğu var. Cezaevindeyken çoçuklarına babası baktı. İçinde yetiştiği “delikanlılık” kültürünü tam anlamıyla içselleştirmiş birisi. Her şeye, herkese, tüm hayata meydan okuyan esmer bir süvari gibi. Ama özellikle cezaevinden çıktıktan sonraki süreçte, giderek sıkıştığının, çaresizlik içinde bir kırılma yaşadığının farkındayım.
- “Tunus’taki şu genç gibi, gidip meydanda kendimi benzinle yakacağım abi.”
Aslında hayata tutkuyla bağlı olduklarını, en zor anlarda bile gülümseyebildiklerini biliyorum.
- “Bırak lan kendini yakmayı, al yeni bir cigara yak” diyorum.
Gülüşüyoruz birlikte.
- Usta, çayları tazele.
(…)
[Kutlu Tunca]