Çarşamba, 16 Kasım 2011 (14 yıl 11 ay önce)
Amerika’da yaptıkları araştırmalarda ürettikleri ilacın yararlı olduğuna dair herhangi bir onay almayan dev ilaç şirketlerinin aralarında Türkiye’nin de bulunduğu birçok ülkede insanlar üzerinde deney yaptıkları iddia edildi. İngiliz Independent gazetesi, son 3 yıl içerisinde Türkiye’de bu deneylerde 893 Türkiyeli’nin öldüğünü yazdı
Vatan'ın haberine göre, hayvanlar üzerinde gerçekleştirilen ilaç deneyleri tüm dünyada dev kampanyalar yürütülürken Amerika’nın 1 milyonu aşkın tirajlı dergisi Vanity Fair bu yılın Ocak ayındaki sayısında, “Ölümcül ilaçlar” başlığıyla dünyanın dört bir yanında insanlar üzerinde gerçekleşen ilaç deneylerini haber yapmıştı.
Haberde ABD’deki birçok ilaç şirketinin yasalardan kaçınmak ve araştırma maliyetini düşürmek için, insanlarla yapılan deneyleri fakir ülkelere taşıdığı ve bunlardan Türkiye’nin 6’ncı sırada yer aldığı belirtildi.
İngiliz The Independent gazetesi ise dün manşetten yayınladığı haberde, Vanity Fair’in haberindeki en büyük eksikliği giderdi ve bu deneylerde hayatını kaybeden insanların sayısını yayınladı. Independent’in haberine göre Türkiye’de Ocak 2007 - Aralık 2010 tarihleri arasında yapılan ilaç deneylerinde kobay olan binlerce kişiden 893’ü hayatını kaybetti. Bu rakam Hindistan’da 1700’ü aşarken Meksika’da da 1500’e yakın kobayın öldüğü belirtildi.
Gazete, sadece Hindistan’da bir yıl içinde gerçekleşen 1600 klinik deneyde 150 bin kişinin para karşılığı ya da tedavi umuduyla kobay olmayı kabul ettiğini yazdı. Habere göre, yasaların çok gevşek olduğu Hindistan’da bu kobaylar arasında okul çağındaki genç kızlar da bulunuyordu ve 13 yaşındaki Sarita adlı bir genç kız, ailesinin bilgisi dışında kobay olarak kullanılırken akciğerlerinin iflas etmesi sonucu hayatını kaybetti.
Türkiye dünyada 6’ncı
ABD’deki sıkı denetimler nedeniyle deneylerini ve insanlar üzerindeki klinik testlerini yasaların nispeten daha gevşek olduğu az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelere kaydıran batılı ilaç şirketleri de şöyle sıralandı: Pfizer, Bristol Myers, PPD, Squibb, Amgen, Bayer, Eli Lilly, Quintiles, Merck, KGaA, Sanofi-Aventis, Wyeth. Türkiye klinik deneylerin en fazla yapıldığı 6’ncı ülke.
İlaç şirketleri, Amerika’da yapılan araştırmalar sonucunda ürettikleri ilacın yararlı olduğuna dair herhangi bir onay alamazlarsa, bunların yerine Türkiye, Hindistan, Fas, Romanya, Çin gibi ülkelerde yapılan klinik deneyler yürütüyorlar. Burada denekler daha ucuz ve bilinçsiz olduğu için tehlike olasılığı yüksek ilaçlar bile rahatlıkla test ediliyor, olumsuz sonuçlar alınması halinde daha az sorun yaşanıyor.
Yani yabancı ülkelerdeki Sağlık Bakanlığı’ndan onay alarak yapılsalar da deneklere zarar verme olasıkları daha yüksek olan ilaçlar deneniyor. Türkiye’de şimdiye dek gerçekleştirilen klinik deneylerin sayısı 716’yı buldu. Ancak bu deneylerde en az 10 Türkiyeli denek kullanıldığı düşünülürse kobay Türkiyeliler’in sayısının 7 binden fazla olduğunu söylemek mümkün. Sadece 2007-2008-2009-2010 yıllarındaki deneylerde 893 kişinin öldüğü düşünülürse olayın dehşeti de artıyor.
‘Canlarına okuruz’
Sağlık Bakanlığı, ABD’li ilaç firmalarının, Türkiye’deki insanlar üzerinde para karşılığında ilaç deneyleri yaptırdığı iddiası üzerine bir açıklama yapmış ve klinik deneylerin hem Sağlık Bakanlığı hem etik kurullar tarafından denetlendiğini, deneklere para verilmesinin de yasak olduğunu belirtmişti. Yetkililer, etik kurul onayı olmadan yapılan araştırmaların 3 yıla kadar hapisle cezalandırıldığını ifade etti. Bakanlık, “Türkiye bu konunun en sıkı denetlendiği ülkelerden birisi. Ölüm, hastalık olsa canına okuruz” dedi.
‘Türkiye’de rakam binlerce kişiye ulaşır’
İngiltere’nin prestijli gazetelerinden The Independent’in Hindistan’da ilaç firmalarının insan kobaylar üzerindeki deneylerini konu alan haberi ilaç sektörünün yeniden tartışılmasına yol açtı. Klinik Farmakoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Cankat Tulunay ‘Kobay dehşeti’ne ilişkin şunları ifade etti: “Gönüllü olarak Türkiye’de ilaçlara kobay olan binlerce insan var. İmzaladıkları formlarla ölümle sonuçlanabilen deneylere maruz kalıyorlar.
Bundan daha da tehlikelisi hastanın ve hastanın yakınlarının haberi olmadan ilaç şirketleri aracılığıyla doktorlar tarafından gizlice yapılan ilaç araştırmaları. Örneğin Nijerya’da Pfizer’in gizli yaptığı ve piyasadan kaldırılan Trovan isimli antibiyotik araştırmasında onlarca çocuk öldü. Bu olay dolayısıyla şirket Nijerya hükümeti ve hasta sahiplerine çok yüklü tazminatlar ödedi. Amerika’da FDA uzun yıllar ciddi septik şokta etkili olduğu iddia edilen ve Türkiye’de 20 mg’lı flakonun 2 bin 170 TL’den satılan XIGRIS LILLY firması tarafından piyasadan çekildi.
SGK milyonlarca lirayı bu ilaca döktü. İlaçları denetlemek için kurulan etik kurulunda hiç deneyimi olmayan ve klinik değil ‘veteriner’ farmakologlar var. Tam tersi durumlar da söz konusu örneğin Sanofi-Aventis firması üretimi olan ‘Ketek’ adlı antibiyotik için sahte, kağıt üzerinde araştırmalar yaptı. Bu durum dolayısıyla da çok insan hayatını kaybediyor. Dolayısıyla Türkiye’deki rakam binlerce kişiye ulaşır.”
Sitemizde 14-11-2006 tarihinde yayınladığımız ''İlaç Tekelleri Hastalık Satıyor'' başlıklı yazımızı konu ile ilgisi nedeniyle tekrar yayınlıyoruz
İlaç tekelleri hastalık satıyor
Sanki bir dünya gemisindeyiz ve bir kıyıdan denize açılıp ''karşı kıyıya'' ulaşmaya çalışıyoruz. Yaşamla ölüm kıyısı arasında geçen yolculuğumuz, ne kadar uzun ve kaliteli olursa, yolculukta o kadar ''rahat'' geçmiş oluyor. Biz insanlar yaşam okyanusunu ''salimen'' geçmek isterken, geminin tayfaları, biz fanileri kolumuzdan tutup bir bir denizin karanlık dibine sallıyorlar. Modern tıp tayfaları, yaşam süresini uzatmanın; genç ve güzel görünmenin olanaklarını sundukça, ortak aklın ürünü olan ilaçlar da meta değeri kazanıyor. Eskiden bu kadar yaygın değildi ilaç kullanımı Bugün neredeyse ilaçlara bağımlı hale geldik, getirildik. Küreselleşen dünyayla birlikte ilaç sektörü de merkezileşti, küreselleşti. Günümüzde petrolden sonra en çok kazandıran sektör, sağlık sektörü oldu.
İlaç, kullanım değeri bakımından sosyal özellikler taşısa da, ilaç tekelleri açısından aklınıza gelebilecek herhangi bir metadan farklı değildir. Bu anlamıyla da İlacın değeri sirkülasyon oranına ve kar marjının ne kadar yüksek olduğuna bağlıdır. O yüzdendir ki, İlaç tekelleri kar oranlarını artırmak için ülkelere göre; ülkelerin o ilaca bağımlılık derecesine göre değişen fiyatlar uygulayabiliyorlar. Örneğin, dünyanın her yerinde kullanılan Amoxillin isimli antibiyotik tabletler, G.Afrika'da 50 cent'e satılırken; New-York'ta 30 cent ve Zimbabwe'de 4 cent'e satılıyor.İlaç sektöründeki bu dev tekellerin acımasız fiyat uygulamaları, yolsuzlukları (ülkemizde ''güncel'' olması bakımından bir örnek vermeden geçemedik: 111 Yaşında, 170 ülkede geniş pazarlara sahip İsviçre kökenli Roch ilaç tekelinin ülkemizde çeşitli çapta yolsuzluklar yaptığı, hiç vergi ödemediği, ''represant''ları aracılığıyla kurumlardan doktor ve personel satın almak gibi bir dizi etik olmayan faliyetlerde bulunduğu, mahkeme kayıtlarındadır.) devam ederken, Kübalı bilim insanları partner ülkedeki üniversitelere giderek meslektaşlarına teknoloji transferi yapıyor, partner ülkedeki yoksullara ilaçları ücretsiz olarak dağıtıyor.
1999 İnsani gelişme raporuna göre entelektüel mülkiyet haklarının amansız ilerleyişi durdurulmalı ve sorgulanmalıdır. 2000 ağustosunda BM İnsan Haklarını Koruma alt komisyonu, DTÖ'nün ticaretle ilgili entelektüel mülkiyet anlaşmasının yoksul halkın haklarını ihlal edebileceğini ve gerek ilaçlara gerekse tohumlara erişimini engelleyebileceğini göstermiştir. Kapitalizmin kalelerinden DTÖ TRIPs anlaşması, serbest ticareti desteklemek yerine, patent sahipleri için 20 yıllık bir pazarlama hakkı tekeli oluşturdu. Bu DTÖ kuralı, ABD'nin patent koruma süresini 17 yıldan 20 yıla çıkarmasını gerektirdi. Birçok ilacın çeşitli isimler altında ucuza satılmasını geciktirdiği düşünülürse, bu uygulama, Düya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre ülkelere yılda ortalama 50 milyar dolar gibi ağır bir yük getirmektedir. Ve aynı zamanda da, yolsuzluklara neden olmaktadır. WHO Raporlarına göre yılda 12 milyar 500 milyon dolar yolsuzluklara gidiyor.
Küba'da Bilim insanları yeni pazarlara girerken patentlerin korunması gerektiği üzerinde tartışırken, içeri Castro girer ve ne bu patent mevzusu, delirdiniz mi? Biz patentlere inanmıyoruz, bilim bu, ticaret değil, der ve gider. Küba'da laboratuvarların uluslararası arenada rekabet ettikleri Batılı şirketler gibi aylık, yıllık bilançoları, nakit giriş analizleri gibi ölçekleri yok. Castro'ya göre gerek de yok. Çünkü Küba, ABD'li ilaç devleri gibi parayı kellik ilaçları, iktidarsızlık hapları, kırışıklık kremlerinden kazanmadığı gibi, standart dışı ilaçlarda üretip satmıyor.
Çeşitli ülkelerdeki farklı fiyat politikası AIDS, kanser gibi tedavisi zor hastalıkların, özellikle AIDS'in yaygın olduğu yoksul ülkelerde tedavi olmayı imkansız hale getiriyor. Tanı ve tedaviye ulaşmak ve kullanma hakkı temel bir hakken, bu hak yoksul insanların elinden alınıyor. Dünyada yeni AIDS tanısı konan kişilerin %70'i Afrika'nın güneyindeki ülkelerde yaşıyor ve dünyadaki AIDS ölümlerinin %90'ı da bu bölgede yaşanıyor. İlaç devlerinin acımasız fiyat politikaları nedeniyle toplam HIV virüsü aşısının yalnızca yüzde 1'i bu bölgede satılıyor. Bir başka deyişle, Amerikan İlaç üreticileri AIDS ilacının Afrika'da da Amerikan piyasasına eşdeğer bir fiyat üzerinden satılmasını ve böylece kar marjlarının değişmemesini istiyor. Kanser hastalığında da durum farklı değil. Bu hastalığın tedavisi için piyasada olan mevcut ilaçlardan başka, standardının ne olduğu bilinmeyen 650 yeni ilaç daha piyasaya sürülerek hastalara ölümlerden ölüm beğenme hakkı esirgenmedi!
DTÖ'de görüşülen bir tahkim davası hakkında Al Gore'un savunması hayli enteresan : İlaç şirketlerinin daha fazla kar etmelerine yardımcı olursak, bu şirketler AIDS ve diğer önemli hastalıklara karşı yeni ve daha etkili, daha ucuz ilaç üretimi imkanını bulabilirler.
Söz konusu Amerikan şirketlerinin halen AIDS ilacı üzerinden elde ettikleri karlar ise şöyle : Glaxo Wellcome: 4.43 milyar $ ; Bristol-Myers Squibb: 3.64 milyar $ ve Pfitzer: 3.35 milyar $ .
İlaç tekellerinin ölüm ve hastalık satmada üstlerine yoktur!
Yine DTÖ'de görülen bir başka davada anne sütü yerine geçen ürünlerin yoğun promosyonu, maniplasyon gibi yanıltıcı ve yönlendirici yöntemlerle bebek ölümlerinin artmasına neden olmaktadır. UNICEF'e göre, anneler meme vermek yerine yapay mamalarla beslemeye ikna edildiği için her yıl 1.5 milyon bebek ölüyor. UNICEF başlıca ölüm nedeninin fakir ülkelerde mamaların maliyetleri düşürmek amacıyla temiz olmayan sularla hazırlanmasından kaynaklanan öldürücü bebek ishalleri olduğunu bildiriyor.
1993 - 1994'te en büyük 5 ülke (A.B.D, İngiltere, İsviçre, Almanya, Fransa) dünya pazarlarının %65'inden fazlasını, ihracatların %60'a yakınını ve ithalatların %40'ını gerçekleştirdi. 1995'te yalnızca en büyük 3 firma dünya pazarının %4'ünden fazlasını aldı; hiçbirisi herhangi bir büyük ulusal pazarın %20'sine sahip değildi. Küresel yoğunlaşma ve sermayenin merkezileşmesi, son 50 yılda tırmandı ve en büyük 20 tekel günümüzde dünya pazarlarının yarısını elegeçirdi.
Sermayenin egemenliği sürdüğü ve bilim daha fazla kâr elde etmek için kullanıldığı sürece, bırakalım hastalıkların önlenmesini, AIDS, ebola gibi bir "dizi modern" hastalığın kaynağının emperyalist tekellerin laboratuvarları olduğu yönünde ciddi iddialar vardır.
Bundan 30 yıl kadar önce, Merck şirketinin genel müdürü Henry Gadsden, Fortune dergisine verdiği bir demeçte: Firmasının sadece hastalara ilaç satmasının rahatsız edici olduğunu, bu durumu aşmak gerektiğini söylemişti. Ona göre şirketi Merck de aynı sakız üreticisi ve pazarlayıcısı Wrigley gibi sağlıklı insanlara da ilaç satabilmeliydi.
1900'lerin başlarında Bayer ilaç tekelinin insanı dehşete düşüren sloganı, ''Asprin baş ağrısını, eroin öksürüğü keser''di. Anlaşılıyor ki, bu sömürücü tekellerin amacı hastayı sağlığına kavuşturmak değil, sadece kar etmektir.
Hastalıkları satmak farklı pazarlama yöntemlerine göre yapılıyor ama en yaygın olanı insanlardaki korkuyu kullanmaktır. Örneğin menopoz döneminde kadınlara hormon satmak için kalp krizi riski öne sürülüyor. Çocuklarda görülen en küçük depresyonun intiharla sonuçlanabileceği korkusu kullanılarak anne ve babalara ilaç satılıyor. Ömür boyu kullanılan, otomatik reçeteye tâbi anti- kolesterol ilaçları satmak için de vakitsiz [ prematüre] ölüm korkusu işleniyor... Oysa çoğu zaman şifâ niyetine kullanılan ilaçların kendisi bir dizi hastalığın ortaya çıkmasına neden oluyor.
Kar oranlarını artırmak isteyen firmalar medyayı da ''iş''e ortak etmiştir. Öncelikle bireyin gündelik yaşama ait ve o güne kadar önemsemediği sorunlarını, maniple ederek aslında çok ciddi bir hastalığın belirtisiymiş gibi algılaması sağlanıyor. Sonra tıbbın bu hastalığı yenme konusunda ciddi çalışmalarından dem vurulup, olası tedavi merkezleri ayrıntılı olarak anlatılıyor. Bu arada da bu hastalığın dünyada pek çok insanı etkisi altına aldığı ve hızla yayıldığı çeşitli programlar ve haberlerle beyinlerimize nakşettiriyorlar. Sonuç olarak da son teknoloji ürünlerinin adeta bir sihirli el değmiş gibi bu hastalığı yok edeceğine insanlar ikna ediliyor. Böylece ilaç firmaları da servetlerine yenilerini ekliyor.
Bugün finansal portresi 500 milyar dolara varan ilaç endüstrisi en temel duygularımızı, sıradan psikolojik sıkıntılarımızı, ölümü, vb. sömürüyor.
''Her derde deva'' ilaç tekelleri!
Modern tıbbi uygulamalara ilaveten doğunun şifalı bitkilerine olan ilgi son yıllarda oldukça arttı, arttırıldı. Bir zamanlar bu bitkileri küçük firmalar üretirken bugün dev ilaç şirketleri milyon dolarlık ticareti egemenlikleri altına almış durumdalar.1999 da ABD gıda sanayi şifalı bitki üretimi sayesinde %8 oranında büyüyerek 44.5 milyar dolarlık bir hacme ulaştı. 2000 yılı itibariyle en çok satan şifalı bitkiler ginkgo biloba (250 milyon dolar), kirpi otu (208 milyon dolar), sarımsak (174 milyon dolar) ve ginsengdir (185 milyon dolar).
Sahip olduğu olağanüstü potansiyel kâr olanağı yüzünden uluslararası sermaye, ilaç ve organ ihtiyacını karşılamada verimli ve üretken özelliklere sahip hayvanların genetik kopyalama yöntemiyle seri halde çoğaltılması projelerine destek vermede gecikmedi. Koyun Dolly'nin kopyalanmasına sponsorluk eden PPL şirketinde olduğu gibi, kopyalama başarılı olduktan hemen sonra şirketin hisse senetleri %16 değer kazandı. Klonlamada sağlanan başarılar süper insanı yaratma fikrini de beraberinde getirdi. Pek çok ülkede bu''üretimin'' ahlaki yönü sebebiyle insan klonlama yasaklanmış olsa da, bu konuda çalışmalar devam etmektedir.
Cenin'in metalaşması
İnsanoğlu birkaç günlük ceninden alınan kök hücreleri laboratuvar ortamında bölünmesini sağlayarak; kana, kasa, karaciğere ve diğer organlara dönüştürmeyi başardı. Cenin hücreleri özellikle araştırmacılar açısından değerlidir ve kürtajla elde edilen hücreler kullanıma elverişlidir. laboratuarda canlı tutulan kök hücre ve doku kültürü pazarı bu alanda ''iş'' yapan şirketlere 1996'da 428 milyon dolar kazanç sağlamıştır. İnsan organlarının alınıp satıldığı yeni büyük pazarda kök hücre aslında çok küçük bir yer tutmaktadır. Büyüyen pazarda tıpkı ilaçlar gibi insan organları, kanı, derisi, saçı ve hatta dışkısı bile birer metaya dönüştürüldü.
ABD'de antropoloji profesörü, dünyada organlarını satmak isteyen yoksul insan kıtlığı olmadığını, asıl meselenin organ almak için yolculuk yapmaya hevesli yeterince zengin ve güvenilir hasta bulmak olduğunu belirtiyor. Pakistan ve Hindistan'da kolayca böbrek alınıp satılabiliyor. Filipinler'de bazı ''cerrahlar'' 30.000 ila 40.000 dolara, zengin hastalara ''özel hizmet paketleri'' sunuyor. Organı verecek kişiden, hastane odasına kadar her şeyi ayarlıyorlar. Çinli mahkumlardan alınan organların hastalara takılmasının, Asya'da yaygın bir uygulama olduğu biliniyor. Gözlemciler ciğer gerektiğinde mahkumun başından vurulduğunu, kornea gerektiğinde göğsünden vurulduğunu belirtiyorlar. Sağlıklı mahkumların hangi hastalara organ verebileceğini anlamak için kan testi ve tıbbi inceleme yapılıyor. Ondan sonra hastalara uygun düşecek tarihler göz önüne alınarak infaz takvimi belirleniyor. Organ parçalarının iyi durumda olanları birinci dünyaya gönderiliyor, son kullanma tarihi geçmiş, kalitesiz organlar üçüncü dünyaya gönderiliyor. Latin Amerika'da şimdiden ikinci el organ pazarı oluşmuş durumda!
Kapitalizmin baskısı giderek hayatımızın her alanında varlığını daha kuvvetli hissettiriyor. En yoksulla en zengin arasındaki eşitsizlik daha da derinleşti. Günümüze kadar gelen insanlığın ortak moral değerleri, üzerinde herhangi bir şirketin veya kurumun imtiyaz sahibi olması düşünülemez. İnsan toplumsal bir varlıktır, bu sorunları da toplumsal olarak örgütlenerek çözümleyecektir. Yaşanılabilir bir dünya yaratmak bizim elimizde!
HABERLINK / S. EROGLU
Kaynaklar:
DTÖ Kimin Ticaret Örgütü / Lori Wallach, Michelle Sforza
Her Şey Satılık / James Ridgeway
İlaç Endüstrisinde Küreselleşme / Ata Soyer
İmf ve Dünya Bankasına Karşı 10 Neden / Kevin Danaher
Le Monde Diplomatique Mayıs Sayısı / Fikret Başkaya çevirisi
Küreselleşme Paradigmasından Bir Kesit: Ilaç ve Siyaset / Nurettin Abacıoğlu
Küba'nın Biyoteknoloji Devrimi / Kaynak NTV-MSNBC