Kriz dönemlerinde emperyalistler arasındaki kavgaların ve tartışmaların finansal ve mali konularda yoğunlaşıyor oluşu tesadüf değildir
Kapitalizmde toplumsal ilişkiler meta-para dolayımıyla gerçekleştiği gibi, toplam toplumsal artı-değerin kapitalistler arasındaki paylaşımı da para dolayımıyla olur. Bu noktada, üretilen meta yığınının hacminin büyüklüğünden ve ne kadar artıdeğer yüklü olduğundan ziyade, bunların para-biçiminde ne kadarının hangi kapitalist grubun kasasına girdiği önem kazanır.
Nihayetinde, artıdeğer yüklü metaların paraya dönüşmesi ve bu paraların kapitalistler arasında bir şekilde pay edilmesi gerekir. Bu olmadıkça metaların artıdeğerle yüklü olmasının ve yığınlarca metanın şurada burada istif edilmesinin ya da pazarlara sürülmesinin pek bir kıymeti olmaz. Kapitalizme özgü bu saçma ölçüt, kriz dönemlerinde kendini çıplak ve öldürücü bir tarzda gösterir. Kimin ne kadar metayı üretip piyasaya sürdüğü büyük oranda önemini yitirir. Yeryüzünde dolaşan ve uluslararası geçerliliği olan paralardan kimin ne kadar alıp cebine koyduğu hayati bir problem haline gelir.
Bu yüzden, kriz dönemlerinde emperyalistler arasındaki kavgaların ve tartışmaların finansal ve mali konularda yoğunlaşıyor oluşu tesadüf değildir. Her şey buna bağlıdır çünkü. Emperyalist tekellerin karlarını sürdürülebilir kılmaları, kapitalist varoluşlarını devam ettirebilmeleri, gerçekleşecek artıdeğerlerin paylaşımında söz sahibi olabilmeleri nakit para trafiğini kendilerine doğru yönlendirmede ne kadar başarılı olacaklarına bağlıdır. Herbir emperyalist tekel, herbir emperyalist-kapitalist grup ve onların devletleri bunda başarılı olmak için ellerinden geleni yaparlar.
Tekelci kapitalizmin ana kumanda merkezlerini oluşturan ve uluslararası ödemelerde geçerliliği olan paraların emperyalist gruplar/ülkeler arasındaki dağılımını düzenleyen finansal-mali aygıtların işleyişinde değişiklikler yapma zarureti de buradan kaynaklanır. Tekelci rekabet, tüm kapitalist ilişkilerin özeti olan paranın yeryüzünde oradan oraya dolaşırken hangi emperyalist duraklarda sabitleneceği, hangi “emin ellere akacağı” üzerinde yoğunlaşır. Bu noktada finansal-mali sistemin yeniden organize edilmesi, uluslararası ödemeler havuzunda hangi para biriminin ne ölçüde geçerli olacağının karara bağlanması gerekir.
Son krize ilişkin tartışmalara bakıldığında; euro birliğinin korunup korunmamasında, borç krizinin hafifletilmesinde IMF’ye ve Merkez Bankalarına hangi görevlerin hangi sınırlar içinde verilmesi gerektiği tartışmalarında, euro-dolar rekabetinde, özellikle ABD’nin Yuanı'n değerlendirilmesi konusunda Çin’e yaptığı baskılarda, Japonya’nın Yen’e yaptığı müdahalelerde vb.nde bu kolayca görülebilir.
En son Fransa ve Almanya’nın “Euro krizini yönetmeye ilişkin önerileri” içeren ortak kararları ve bu konuda yürüyen tartışmaları da buradan okumak gerekir:
Tartışmanın bir noktasında birdenbire 'mali birlik' ifadesi kullanılmaya başladı. Alman Başbakanı, ortak para biriminin mali birlik gerektirdiğini söyledi. Bu 'birlik', euro bölgesi ülkelerinin bütçelerinin merkezi kontrole alınmasını ve ülkelerin vergi politikalarının ve harcamalarının kontrol edilmesini ifade ediyor. Artık ülkelerin kurallara uymasını sağlayacak bir sistem uygulamaya konacak.Finansal-mali işleyişte yapılacak yeni düzenlemelere ilişkin Fransa-Almanya ekseninin önerileri, birikmiş artıdeğerin ve gelecekte üretilecek artı-değerlerin pay edilmesi konusunda keskinleşen rekabeti “sürdürülebilir” kılmayı içerdiği gibi, aynı zamanda büyük emperyalist ülkelerin diğerleri üzerindeki mali boyunduruğu da pekiştiren ve bir bütün olarak emperyalist egemenliği daha merkezileştirilmiş mekanizmalar aracılığıyla yürütmeyi içeren unsurları kapsıyor.
Amaç, Avrupa antlaşmalarına kamu borçlanmasıyla ilgili hukukî bağlayıcılığı olan üst sınırlar yerleştirmek. Öncelikle de, ulusal parlamentoların egemenlik haklarını kısıtlarcasına, yaptırımların otomatikman devreye girmesini sağlamak. Milli bütçeleri Avrupa Birliği’nin denetimine açmak ve Brüksel’den itiraz gelmesi durumunda bütçeyi değiştirmek de değişen birlik antlaşmalarında yer alacak. Yani, euroyu kaybetmek istemeyen Avrupa ülkeleri milli egemenliklerinden fedakârlık edecekler. Yaptırımlar kataloğunda hangi cezaların bulunacağı henüz tartışmalı. Örneğin, borç günahkârlarına Brüksel’in teşvik fonlarından yapılan ödemelerin kesilmesi üzerinde duruluyor. Avrupa kurumlarındaki oy hakkının askıya alınması da öneriler arasında. Bütçesinin iki yakasını bir araya getirmemekte ısrar eden euro ülkelerinin Avrupa Adalet Divanı’na verilmesi de bir başka muhtemel yaptırım.
Yeni uygulamalar euro bölgesini mevcut anlaşmaların öngördüğünden çok daha farklı bir hale getirmek istiyorlar. Bu nedenle de AB anlaşmalarında değişiklikler yapılması düşünülüyor. Bu noktada Fransızlar da Almanlara destek veriyor. Ancak Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy, Brüksel’deki seçilmemiş bürokratların daha fazla iktidar sahibi olmasına karşı olduğunu söyledi ve yeni yapının hükümetler arasında işletilmesi gerektiğini ifade etti. Sarkozy, Fransa içinde, ulusal egemenliğin AB’ye devredilmesine karşı çıkanların siyasi baskısını hissediyor. Sarkozy’nin başlıca rakibi sosyalist cumhurbaşkanı adayı François Hollande, 'Karar veren Merkel, Sarkozy yalnızca onu izliyor' diyor.
Ama bütün bunlar önümüzdeki ayların konuları. Bir an önce finans piyasalarının güvenini yeniden kazanmak öncelik taşıyor. Bunun için de iki araç gündeme getiriliyor: Bütün euro ülkelerinin borçlara birlikte kefil olması ve kriz ülkelerinin borç senetlerinin sınır konmadan Avrupa Merkez Bankası tarafından satın alınması. Almanya, Avrupa anlaşmalarının değiştirilmesinde kullanabileceği son baskı aracı olduğu için her iki formüle de şimdilik karşı çıkıyor. (Deutsche Welle)