"Tarih öncesi köpekler havlıyordu"

Çarşamba, 14 Aralık 2011 (14 yıl 10 ay önce)

Ben, Dersim Katliamı ve sürgününün tüm travmalarını yaşamış bir ailenin çocuğuyum. Babam o cehennemi günlerde daha kundaktaymış… Dedem katliamdan kısa bir süre önce, “Ermenilerle işbirliği yaptığı” gerekçesiyle katledilmiş. Katliam günlerinde iki halamla kundaktaki babamı da alıp dağlara çekilen kafilelere katılmış nenem. Bebek olan babam ağlayıp, kafilenin güvenliğini tehlikeye düşürdüğü için o cehennemi ortamda, o can pazarında boğularak susturulmak istenmiş. Nenem buna izin vermediği için üç çocuğu ile birlikte kafileden koparak ayrı bir yöne vurmuş kendini ve bir mağaraya sığınmışlar.

Katliamın o kan ve barut kokularından nispeten uzak kaldıkları uzun günlerden sonra sığındıkları mağaradan öldürülmeden çıkarılmışlar. Çünkü artık istenen olmuş; Dersim, bir daha başını kaldıramayacak düzeyde ezilmiştir zalimlere göre! Fakat binlerce insanın kanının oluk oluk akması da yetmemiştir; o cehennemde tüm ruhları ile yaralanarak paramparça olan sağ kalanların da kafalarını kaldıramaz hale getirilmesi gerekiyordur… Onların bu yaralanmışlıkları, bu travmatik ruhları faşist rejime gözü kapalı bir biada dönüştürülmelidir. Kurbanlık “hayvanlar” gibi sürgün vagonlarına doldurulup, akıl almaz yerlere savruluvermeleri bundandır. Nenem de üç çocuğu ile birlikte sürgün kamyonlarına, sonra da vagonlara bindirilmek üzere çıkarılır sığındığı mağaradan. Süngüler, dipçikler eşliğinde… Kamyonlara ulaştırılmak üzere yürütüldükleri yolda gördüklerini kabusu olarak hatırlar, ağlayarak anlatır, anlatırdı bize. Unutmamızı istemezdi… Ama bir taraftan da korkardı. Belleğimize kazınacak intikam yeminlerine dönüşmesinden korkardı, korkusu depreştiğinde anında keserdi konuşmasını, anında Atatürk güzellemeleri yapardı!

O yüzden hep parça parça dinledik yaşadıklarını; parça parça ve kırık dökük…. O sürgün vagonlarındaki anları hızla geçiverirdi. İlk sürgün yerleri Konya’yı derme çatma cümlelerle geçiştiriverirdi. Söz o sürgünlükte yaşadıklarına gelince boğazı tıkanırdı, konuşamazdı. Dilini, kültürünü, toprağını, insanını bilmediği bu bozkırı, tüm iliklerine kadar donarak anımsadığını sanıyorum. Karnındaki bebesi ile süngülenmiş arkadaşının görüntüsünü hatırladığı anlardaki gibi donuklaşırdı gözleri, ardından gelen ve bizim için adeta ritüelleşmiş gözyaşlarıyla birlikte… Ninemin tepeden tırnağa kuşandığı tüm zırhlar bir katliam ve sürgünün sendromlarıyla anlam kazanmış zırhlardı…

Daha sonraları, kendisi de bir Dersim sürgünü olan Cemal Süreya’nın,
“Bizi kamyona doldurdular.
Tüfekli iki erin nezaretinde.
Sonra o iki erle yük vagonuna doldurdular.
Günlerce yolculuktan sonra bir köye attılar.
Tarih öncesi köpekler havlıyordu.”
dizelerini öğrendiğimde, nenemin o buz kesmişliği ile özdeşleştirerek okudum hep…

Katliam, sürgün, travma...

Babamın kişiliğine sinmiş o travmatik davranışların nedenini çok sonraları anladım ben. Anladığım anda, tüm çocukluğum boyunca isyan ettiğim bu adama acıdım, sımsıcak sarmak-sarmalamak istedim. Çünkü o çocukluk ve ilk gençlik yıllarını oradan oraya savrulan sürgünlerde yaşadığı hoyratlıklar, ezilmişlikler, aşağılanmalar içerisinde geçirmiş bir insandı. Bu yüzdendi hiç kimseye güvenmemesi, her şeye şüphe ve tedirginlikle yaklaşması… Bu yüzdendi herdaim garip bir özgüvenle, sindirilmişliği-ezilmişliği bir arada taşıması… Bu yüzdendi bizimle bile istediği halde sıcak, içinden geldiği gibi bir ilişki kuramaması… Ezilmiş-horlanmış yılların ağır acısı-hıncı-öfke ve güvensizliği sinmişti tüm vücut diline.

“Kayıp kız”!

Ben daha 5 ya da 6 yaşlarındayken hiç tanımadığım bir teyzem konuk oluvermişti evimize. O da babama benziyordu, soğuk-mesafeli-temkinli-güvensiz halleri vardı… Daha doğrusu hiç iletişim kuramadığımı hatırlıyorum ve düşündükçe babamla ne çok benzeştiklerini… Tüm o davranışlarını nedenleriyle birlikte biraz daha büyüdüğümde anladım. Teyzem Dersim’in artık çok sözü edilen o “kayıp kızları”ndandı. Evimize geldiğinde, akıl almaz acılardan sıyrılıp, ailesini kendi çabasıyla bulmuş olgun bir kadındı artık… Hayatla ilişkisini hep merak ettiğim halde bir türlü iletişim kuramadığım bu kadının bütün hıncı ninemeydi. “Diğer çocuklarına sahip çıktığı gibi bana da sahip çıkabilir, koruyabilirdi. Bunca acıyı yaşamazdım o zaman” düşüncesinden hiç uzaklaşmayan bir öfkeyle bakardı dünyaya. Daha doğrusu benim o çocuk belleğimden ona dair kalan tek fotoğraf sadece bu oluyor. Artık o fotoğrafın altyazısını okuyabilecek yaşa geldiğimde de, çok istediğim halde bir tarihin tüm acı sonuçlarını kuşanmış olan bu kadına ulaşma şansım olmadı. Tüm tarihin acılarını ailesine, nineme karşı hınca dönüştürüp; asıl sorumlulara, bu rejime-devlete “hayranlıkla” bağlanan bu kadını tanımayı çok istediğim halde olmadı… Ona yaşananların nedenlerini anlatıp tüm ömrü boyunca kanayan o yaralarına dokunmayı çok istediğim halde…

Şimdi Tayyip, yüzündeki o müstehzi gülüşle “gerekiyorsa devlet adına özür dilerim” deyiverirken, bir taraftan da tarihin bu karanlık çağına ait uygulamaları güncelleştirmeye çalışıyor rejimiyle birlikte. Halkımın iliklerine işlemiş travmalarla örülü o tarihin üzerinde siyasi rant hesaplarıyla tepişen bu modern cellatlar, yine-yeniden Kürt çocuklarına el koymayı tartışıyorlar. Bir halkın tüm öncüleri ve siyasal temsilcileriyle zindanlara doldurulması, katledilmesi yetmiyor onlara. “Demokrasi” güzellemeleri, “tarihsel hesaplaşma” yaygaralarıyla gözümüzün içine baka baka modern Dersim kırımları gerçekleştiren bu cellatlara en iyi yanıt Kürt halkının kendisinden geliyor…

Unutmayacağız!

Zincirlerini de kırarak, tüm acılarının sebebi olan zalimlere, modern Dehaklar'a taşlarıyla meydan okuyan Kürt bebelerine el koyma planlarının tartışıldığı şu günlerde babamı ve teyzemi bir kez daha hatırlamamam mümkün mü?

Ve, “Asla, bir daha asla! Bu halk belleğine kazınan devşirme örneklerini, savaş travmalarını asla unutmayacak! Asla izin vermeyecek” diye haykırmak istiyorum. Biliyorum ki halkım da izin vermeyecek! Onca acıdan aldığı güçle meydan okuyacak! En başta, o çocuklar buna izin vermeyecek! Ama aslolan, tüm bir insanlığın, en başta da işçi ve emekçilerin buna izin vermemesidir! Aslolan, bunun için canla başla çalışmak, çalışmaktır…