Çarşamba, 28 Aralık 2011 (14 yıl 10 ay önce)
Modern köleliğin yeni adı: Özel İstihdam Büroları
“
Özel İstihdam Büroları” (ÖİB), çağımızın modern kölelik sisteminin janjanlı adı olarak işçi sınıfı hareketinin karşısında durmaktadır. Geçen yaz gündeme getirilen bu bürolar, taşeronlaştırmanın ve esnek çalışmanın daha da derinleştirilmesi için atılan kapsamlı bir adım niteliğindedir.
İnsan onurunu ayaklar altına alan işçi pazarları ve işçi kiralama sistemine yabancı değiliz. Fakat ÖİB’lerle oturtulmaya çalışılan sistem, patronlara, tüm bunların üzerinde bir esneklik ve kuraltanımazlık imkanı vermektedir. ÖİB’lerin çalışma sistemini incelediğimizde ise bu büroların ilerleyen süreçte işçi sınıfının çalışma ve yaşam koşullarında ne gibi olumsuz yaralar açacağı daha net görülecektir. ÖİB’ler, patronun işçi kiralamasına dönük yeni bir dönemi başlatacak.
“Özel İstihdam Büroları”, işçi ile patronu bir araya getirip sözde işçiye uygun bir iş buluyor. Böylelikle patronlara da uygun işçi kiralama imkanı veriyor. Örneğin, şu an 500 işçisi olan bir fabrika patronu, tüm işçilerine “hepinizi işten çıkardım, ama şimdi gidip ÖİB’lerle anlaşır gelirseniz hepinizi kiralık işçi olarak tekrar alacağım” derse yasal olarak bunu engelleme imkanı bulunmuyor; çünkü her şey “yasalara uygun” işliyor. Yani patronlar, tüm işçilerini ÖİB’lerden kiralayıp kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, yıllık izin ve parası verme zorunluluğundan kurtulacaklar.
Dahası, bu durum İş Kanunu’na tabi diğer çalışanlar için de bir nevi tehdit aracı olarak kullanılabilir bir düzenleme olacaktır. İşçiler, “
günün birinde biz de kiralık işçi olabiliriz korkusu”yla çalışır, patronun işten çıkarma baskısı da buna eklenirse işçinin hayata tutunabilmesi daha da zorlaşır. İşyerinde işçiler arasındaki ayrımları derinleştiren ve rekabeti körükleyen bir unsur olacaktır.
ÖİB’lerin marifeti bunlarla da sınırlı değil kuşkusuz. İsteyen herkesin basit bir izin ve 20 TL’lik teminatla kurabildiği bu bürolar denetlenemez durumda. Yani işçiye sigorta borcu olan büroya hiç kimse hesap soramayacak. İşçi ücretlerinde yaratacağı kırılmayla işgüvencesi de tamamen ortadan kaldırılmış olacak. Örgütlenme, grev gibi haklarından yoksun durumdaki işçi, büronun tam anlamıyla kölesi haline gelmiş olacak. Bu saldırıyla ortaya çıkacak tablo, yatacak yerleri, iki öğün yemekleri olan geçmişin kölelerinden bile daha sefil bir durum olarak tanımlanabilir.
Kapattıralım!..
“Amele pazarı” olarak bilinen insan onurunun ayaklar altına alındığı yerler köşe başlarından şatafatlı plazalara, süslü ofislere taşınıyor.
Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) tarafından hazırlanan 3 Kasım 2008 tarihli “
Küresel Krize Karşı Alınması Gereken Tedbirler” başlıklı raporun 7. sayfasında denildiği gibi, “İş Kanunu’nda değişiklik yapılarak özellikle yeni istihdam imkanı sağlayacak özel istihdam büroları aracılığıyla dönemsel çalışma yasalaştırılmalı”dır. Bugün gerçekleşen tam da budur. ÖİB’lerin altyapısı bizzat patronlar tarafından hazırlanarak yasalaştırılmıştır. ÖİB’ler, daha şimdiden -görülenin ötesinde- yaygınlık kazanmaktadır. Sadece İstanbul’da 180’in üzerinde ÖİB bulunmaktadır. ÖİB’lerin birçoğu ise uluslararası dev şirketler şeklinde örgütlenmektedir.
Kısacası bu süreç yeni başlamamıştır, sadece yeni yeni olgunlaşmaktadır; ilerleyen yıllarda ağırlığı daha fazla hissedilecektir. Bu süreç işçi ve emekçilere büyük bir yıkım getirecektir. Bu bağlamda, günümüzün modern köle pazarları olarak gündeme getirilen ÖİB’lere karşı süreklileşen militan bir mücadele verilmesi işçi sınıfı devrimcileri açısından üstünden atlanamaz bir gerçeklik ve tehlike görülmelidir.
Çalışma yürütülen bütün alanlarda, sanayi havzalarında, organize sanayi bölgelerinde, işçi semtlerinde ve platformlarda ÖİB’nin işlevi ve gelecekte yaratacağı sonuçlara ilişkin bilgilendirme, teşhir ve eylemli bir duruş oluşturmak zorunludur. Tespit edilen bürolara ilişkin özel ve yoğunlaştırılmış eylemli teşhir planı oluşturulmalıdır. Bu büroların işçi sınıfı devrimcileri ve öncü işçiler tarafından basılarak -geçici süreyle de olsa- işlemez hale getirilmeleri, çeşitli görsel ve yazılı materyallerle teşhir edilmeleri asla ihmale gelmeden yaşama geçirilmesi gereken ilk mütevazi adımlardır.
[
Alınteri'nin 20. sayısının
DSB köşesinde yayınlandı]