Artıdeğeri soğuran betonlar...

Kapitalizm dünyasında yükselen dev binalar, sadece küçülen insan dünyalarıyla tezatlık oluşturmuyor

GÜNCEL
Çarşamba, 11 Ocak 2012 (14 yıl 9 ay önce)

Barclays Capital isimli İngiliz yatırım firması tarafından yapılan araştırma sonucunda dünyanın en yüksek binalarının büyük finans krizlerine yakın zamanlarda inşa edildiği şeklinde olgucu bir tespit yapıldı. Bulgular şöyle:

Empire State Building, 1930larda Amerikan ekonomisine damgasını vuran Büyük Bunalım yaklaşırken inşa edildi.

Şu an dünyanın en yüksek binası olan Burç Halife ise Dubai’deki mali durgunluğunun hemen öncesinde inşa edildi.

Dünyanın ilk gökdeleni olan Equitable Life binasının inşası 1873′de tamamlanmış ve inşa süreci 5 yıl süren resesyona denk gelmişti.

Chicago’da 1974 yılında inşası tamamlanan Willis Towers gökdeleni de küresel petrol krizi döneminde yapılmıştı.

1997′de Malezya’da tamamlanan Petronas Kuleleri de Asya finans kriziyle aynı dönemde inşa edildi.
Olgucu bir bakış açısıyla bu olgulardan yola çıkarak araştırmayı yapanlar bir öngörüde de bulunuyorlar: Bugün yeryüzündeki gökdelenlerin yüzde 53′ü Çin’de yapılmaktadır. Hindistan’da ise 14 dev gökdelenin inşasına başlanmıştır. Bu nedenle bu tür ülkelerde yakın gelecekte mali problemler yaşanması olasılığı yüksektir!

İnsanoğlunun zihni, zamansal-mekansal olarak az çok çakıştığını gördüğü bir olgu ile bir diğeri arasında hemen bir nedensellik ilişkisi kurma eğilimindedir. Ya bunları birbirinin nedeni ve sonucu olarak ya da her ikisini de bir üçüncü nedenin sonuçları olarak telakki eder. Dolayısıyla bu yüzeysel olgucu bakış açısı çoğu kez derinlerde yatan asıl özü gözünden kaçırır.

Gene de bu yüzeysel haliyle bile gerçekliğin bir yanını tespit etmiş olur! Zamansal-mekansal olarak çakışan iki olgu arasında kurulan basit bağ mutlaklaştırılmadığı ölçüde kendi sınırları içinde belli bir doğruluk da taşır.

İnşaat sektörü sermayenin genişleyen yeniden üretiminin sürdürülmesinde önemli bir yer tutmuştur. Bu noktada yaşanan sıkışmaların arttığı ve pazar sorununun tıkanma ölçüsünde derinleştiği dönemlerde ise inşaat sektöründe belirgin bir genişleme görülür. Yeryüzü parçalarının hem bir doğal sınırının olması (diferansiyel rantın kaynağı) hem de tekelci özel mülkiyetin koyduğu toplum biçiminden kaynaklı sınır (mutlak rantın nedenidir bu) toplumsal üretimin diğer alanlarında kar oranlarının düşmesini engelleyecek hacimlerde artı-değerler yaratmada zorlanan tekelci sermaye parçalarının emlak sektörüne daha fazla akmasına ve buralardaki yüksek rantlarla toplam toplumsal artı-değerden daha büyük paylar kapma çabalarının artmasına neden olur. Bol spekülasyonlu gayrimenkul kağıtlarının piyasaya sürülmesi eşliğinde inşaat sektörü palazlanır. Mali dolandırıcılıkla atbaşı giden bu süreç aynı zamanda krizsel düğüm noktalarının de yaklaştığı kesitlere denk geldiğinden bu aşamada dev binaların inşaasının yoğunlaşması anlaşılır bir durumdur.

Demek ki, kapitalizm dünyasında yükselen dev binalar, sadece küçülen insan dünyalarıyla tezatlık oluşturmuyor. O aynı zamanda tekelci kar oranlarındaki düşüşleri telafi edemeyen artı-değerlerin daha fazla büyüyemeyen niteliğine de işaret ediyor!