‘Günün 23 saati tek başına, güneş görmeyen, havasız, dolap kadar bir hücrede tutuluyorlar
Tekirdağ F Tipi Cezaevi izlenimleri
Son yıllarda yaşanan hak ihlalleriyle gündemden düşmeyen Tekirdağ F Tipi Kapalı Cezaevi, siyasi tutsaklar için ikinci Diyarbakır Cezaevi olma yolunda hızla ilerliyor. Her gün şartlar biraz daha ağırlaştırılıyor. Ağırlaştırılmış müebbet cezası alan tutsaklara adeta tek yol bırakılmış: Bir an önce ölmek! Cezaevinin 2. müdürü ve gardiyanlar yeni ‘Esat Oktay Yıldıran’ uygulamalarıyla dikkat çekiyorlar.
İşte bir açık görüşten notlar…
Tekirdağ F Tipi Kapalı Cezaevi, Tekirdağ ili ile Muratlı İlçesi arasında geniş bir alana kurulmuş kampüsüyle 1 Nolu ve 2 Nolu olmak üzere iki ana bölümden oluşuyor. Muhtelif davalardan tutuklu ve hükümlünün bulunduğu cezaevinde, büyük çoğunluk yine Kürt siyasi tutkulu ve hükümlüler. Cezaevi adeta bir Kürt toplama kampı gibi. Ziyarete, Kürdistan’ın değişik illerinden gelen ziyaretçilere baktığınızda hemen anlayabiliyorsunuz buranın bir Kürt rehine merkezi olduğunu.
Görüş gününde Muş, Van, Batman, Mardin, Diyarbakır ve İstanbul’dan gelen ailelerle tanışıyoruz. Güvenlik nedeniyle isimlerini yazmamı istemiyorlar. Muş’tan gelenler, 3 yıldır tutuklu yargılanan bir gencin yaşlı anne-babası. Yaşlı kadın ayakta zor duruyor. Uzun bir yolculuktan yorgun düşmüşler ama oğullarını görmenin verdiği heyecan yüzlerinden okunuyor. Yaşlı kadın Türkçe bilmiyor, yaşlı adam da en çok güvenlik görevlilerinin hakarete varan davranışlarından rahatsız.
Van’dan gelenler ise yaşlı bir baba ve oğlu. Baba 70’in üzerinde yaşı. Oğlu, buraya ikinci gelişlerinin olduğunu söylüyor. Daha önceki gelişlerinde kapıdaki polislerin alaycı tavırlarından rencide olduğunu belirterek durumu şöyle anlatıyor: Babamla ilk geldiğimizde buradaki görevli polisler Türkçe bilmediği için babamla alay ettiler.
Kayıt ve üst arama işkencesi!
Görüş ziyareti kampüsün ana giriş kapısında askerlerin kimlik kontrolü ve üst aramasıyla başladı. Bu işlem bittikten sonra kampüsten içeri girip 1 ve 2 Nolu giriş kapılarına doğru yürümeye başlıyoruz. Kısa bir yürüyüşten sonra kayıt yapıyoruz. Bu arada küçük dolaplara, üzerimizde olan tüm eşyaları koyup anahtarı yanımıza alıyoruz. Kayıt işlemi bittikten sonra arka kapıda bekleyen görevli asker ayakkabılarımızı çıkartıp didik didik üstümüzü arıyor. Ayakkabımı giyip buradan hemen parmak izinin alındığı bölüme geçiyorum. Parmak izini alan polislerin buyurgan ses tonu ve kibirli bakışları artık bir cezaevinde olduğumu soğuk bir şekilde hissettiriyor. Parmak izi alınma işlemini yapıp dijital kapıdan geçmemizi sağlayacak manyetik kartları alıyoruz.
Kartı alıp bekleme salonuna döndüğümde cezaevinde kimlerin kaldığını da ziyaretçilere bakıp iyice anlıyorum. Anne-babalar sohbet ediyorlar ama kulakları, bekleme salonundan mahpusların olduğu bölüme giden kapının açılış sesinde! Kısa bir beklemeden sonra buradan çıkıp görüşün yapılacağı yere doğru gidiyoruz. Kapıyı açtığımızda bu sefer X-ray cihazının bulunduğu kapıyla karşılaşıyoruz ve bu dijital kapıdan sorunsuz geçmemiz için ayakkabılarımızı ve montumuzu çıkarıp bir kutuya koymamız emir ediliyor. Dış kapıdan içeriye girip görüşme yerine doğru aşamaları geçtikçe görevli personelin tavır ve üslubu daha da sertleşiyor.
Denileni yapıyoruz ve yalın ayakla betonun üstünde beklemeye başlıyoruz. Tek tek X-ray cihazından geçiyoruz. Geçiyoruz ama gömleklerdeki metal düğmelerden dolayı kırmızı ışık yanıyor ve her seferinde geri çevriliyoruz. Gömlekler de çıkartıldıktan sonra kapıdan geçebiliyoruz ancak. X-ray cihazı geçildikten sonra bu kez polis tepeden ayağa kadar elle ve detektörle arıyor üstümüzü ve biz hala betonun üstünde çıplak ayakla duruyoruz. Sonra bizi demir dönmeli kapıya yönlendiriyorlar. Parmak izi bölümünde verdikleri manyetik kartlarla kapıyı açıp artık gerçekten gardiyanların olduğu ve görüşün yapılacağı bölüme geçiyoruz.
Tabii, köyünden çıkıp gelen ve Türkçe bilmeyen yaşlıların manyetik kartı okutup dijital kapıdan geçme çabaları ve bunu bir türlü başaramadığından dolayı polislerin bu insanları azarlamasına şahit utanç vericiydi.
Nihayet görüş başlıyor!
Binbir eziyetle kapıdan geçme başarısını gösterdikten sonra bizi bekleyen gardiyanın yönlendirmesiyle görüş odasına geçiyoruz. Görüş yeri, ortalama bir evin oturma salonu büyülüğünde. İçinde, plastik birkaç masa ve sandalye ve tavanın her köşesinde yerleştirilmİş standart güvenlik kameraları var. Bezdirici kayıt ve üst aramalardan sonra herkes bitkin düşmüş vaziyette iç kapının açılıp görüşün başlamasını beklemeye koyuluyoruz. Cezaevlerinde açık görüş sadece birinci dereceden yakınlarla (anne-baba-kardeş) yapılabiliyor ve görüş süresi yasalara göre 1 saat. Ancak bu 1 saatlik görüş hakkı, çeşitli nedenlerle görüşün geç başlatılmasından dolayı genelde 45-50 dakikaya kadar düşüyor.
Ve nihayet beklenen an geliyor ve kapılar açılıyor. İçeri giren mahpuslar herkesle selamlaştıktan sonra yakınlarıyla oturuyorlar ve sohbet başlıyor. Görüşmelerde sayılı dakikaları değerlendirmek için seri konuşmak zorundasınız. Onlar dışarıyı, gelenler içeriyi sorarlar. Aslında dışardaki durumları ‘içerdekiler’ imkan tanındığı kadar Tv ve gazetelerden biliyorlar. Asıl biz dışardakiler ‘içerde’ olup bitenleri merak ediyoruz ve soruyoruz. Kış olduğu için ısınma sorunu olup olmadığını soruyorum hemen. Masamızdaki bir tutuklu ‘bizim köyde Deli İso vardı. Yazın palto giyerdi, kışın kısa kol gömlekle gezerdi. Bizim yöneticiler de aynen Deli İso gibi. ‘Yazın kaloriferleri çalıştırıyorlar sıcaktan bayılıyoruz, şimdi kış oldu, arıza var diye çalıştırmıyorlar, hepimiz zatüre olacağız’ diye özetliyor durumu.
Hak ihlalleri cumhuriyeti!
Son zamanlarda insan hakları örgütlerinin raporlarında ve basında yer alan hak ihlallerini birebir dinliyoruz:
- Cezaevine ilk getirilişi sırasında mahpusları çırılçıplak soyundurmaya zorlama, bu uygulamaya karşı çıkanlara işkence yapılması ve hücreye atılması.
- Bir araya gelme hakkının uygulanmaması.
- Keyfi gerekçelerle verilen disiplin cezaları ile tutsaklara açılan soruşturmaların açık görüş yasağı ve iletişim-ziyaret yasakları.
- Yaşanan hak ihlallerine dikkat çekmek için çeşitli kurumlara yazılan mektuplara el konulması ve buna karşın ağır disiplin cezaları verilmesi.
- Muayene günleri sınırlandırıldığı için muayene-tedavi sürecinin aksatılması “dilekçeniz yok-kaybolmuş-doktor gelmedi” denilerek bu sürenin daha da uzatılarak hastalıkların ağırlaşmasına neden olunması.
- Hücre aramaları ya da sayımlar esnasında gardiyanların tavırları sonrasında fiziki saldırıların yaşanması ve yapılan suç duyurularından sonuç çıkmaması. Son dönemlerde hemen hemen her gün fiziki saldırılar yaşanıyor.
- Kantinde genellikle piyasanın üzerinde fahiş fiyatla ürünlerin satılması.
- Günün 23 saati tek kişilik hücrede tutulan ağırlaştırılmış müebbet hükümlülerin yaşam koşullarının düzeltilmesine yönelik taleplere destek veren diğer tutsakların da fiilen hücreye hapsedilmesi,
- Havalandırma kapılarının gündüz saatleri boyunca açık olması gerekirken sınırlandırılması.
- Mahpusların kendi aralarında iletişim kurmaları, yardımlaşma ve dayanışma içinde olmaları; birbirleriyle yiyecek, içecek, giyecek, kitap, gazete, dergi, mektup, bilgi vb. alışverişinde bulunmaları yasak.
O kadar çok yasaktan bahsediyorlar ki, hapishanenin yasaklardan ibaret olduğunu kavrıyoruz ama ağırlaştırılmış müebbet ceza alanların yaşadıkları anlatılınca daha fazla dinlemeye mecalim kalmıyor!
‘Günün 23 saati tek başına, kimseyle iletişim kurmadan, güneş görmeyen, havasız, dolap kadar bir hücrede tutuluyorlar. Bir saat hücrenin kapısı açılıyor! Diri diri gömüyorlar işte. Bu cezayı alanların hepsi uygulamalar karşısında akli dengesini yitirmiş durumda’ diye özetleniyor durum!
Cezaevi yönetiminin hemen her fırsatta çeşitli bahanelerle verdikleri ağır cezalarla cehenneme çevirdikleri cezaevindeki bu duruma karşı kamuoyunun duyarlı olması ve buna karşı tepki ortaya koyarak sessiz kalmaması ise mahpusların tek dileği.
Artık veda zamanı. 1 saat olan görüşme süresi, 10 dakika geç başladığı için 50 dakika sonra görevli personelin uyarısıyla bitiyor.
Kaynak: Bahoz Deniz, ANF, 15 Ocak 2012