Pazar, 29 Ocak 2012 (14 yıl 9 ay önce)
Van Depremi'nden sonra bölgeye giderek deprem yıkımından nasibini almış sakinlerle destek ve dayanışma sunmak için çaba harcayan bir Alınteri okuruyla yaptığımız röportajı yayınlıyoruz:
Alınteri: Merhaba. Sen Van depreminden sonra oraya giderek depremin ve devletin yarattığı yıkımları onarmaya emek harcayan bir emekçisin. Kürt ulusuna yapılan dizginsiz saldırılar sürerken gerçekleşti Van depremi. Depremle birlikte yıllardır süren inkar, imha ve katliamların yanı sıra, Kürt halkı kapitalizmin yarattığı yıkım ve pislikle boğuşmaya başladı bu sefer de… Yıkılan binalar, evsiz kalan halk, sınıfı sömürmekle yetinmeyip malzemeden çalarak binlerce işçi ve emekçinin kanına giren kapitalizm ve diktikleri binalar… Ancak bir de sınıfsal ve ulusal sömürünün yanı sıra cinsel sömürüye de maruz kalan Kürt kadınları var. Kadına alınıp satılan bir meta rolü biçen; onu evde, fabrikada, işyerinde rant aracı olarak her türlü sömürüye maruz bırakan kapitalizmin yarattığı bu yıkımda, Van depreminde, kadınlarla ilgili gözlemlerini öğrenebilir miyiz?
Okurumuz: Orada öncelikle halkın ne kadar zor durumda olduğunu, perişan olduğunu gördük. Kürt toplumunda kadının evdeki rolü erkeğe göre çok daha fazla. Bunu biliyoruz. Ev işlerinin çoğu kadın tarafından sırtlanılıyor. Deprem felaketi sonrasında evleri hasar görmüş ve yıkılmış o binlerce insanın artık çadırda yaşamını sürdürmeye devam ettiğini düşünürsek kadının o çadırda ne kadar zorluk yaşadığını da tahmin edebilirsiniz.
Bir taraftan çocuklara bakar diğer taraftan günlük işlerini aksatmamaya çalışır. Diğer taraftan gelecek kaygısı… Bütün bunların üstüne bir de içlerinde barındırdıkları özgürleşme mücadelesi de binince bu felaketin en çok kadınlar üzerinde olumsuz yönde etki ettiğini gözlemledim. Mesela biz gelen yardımları kamyonlarla dağıtıma çıktığımız zaman en önde kamyona koşanlar kadınlardı. O soğukta ayaklarında terlik üstlerinde zar zor bir ceketle çıkıyorlar ve yardım almaya koşuyorlardı. Bizim de sınırlı sayıda yardım edecek kapasitemiz var… Öyle olunca kadınların ne kadar zor durumda olduğunu biliyorduk. Devlet zaten… Bir de medyanın nasıl olduğunu hepimiz biliyoruz. “Duygusal sömürü” diyorum ben buna… Yardımlarla ilgili orada halkın, özellikle kadınların durumunu hiç belirtmiyorlardı. Ayrıca dışarıdan gönüllü gelen yardımlar devletinkinden kat kat fazlaydı. Ama orada o yardımların önünde polis bekletiyorlardı. Dokundurtmuyorlardı bile.
Alınteri: Peki kapitalizmin yarattığı erkek egemen zihniyette yaşamın büyük yükünü sırtında taşıyan kadınlar depremle birlikte ne gibi zorluklarla karşılaştılar?
Okurumuz: Zaten bizim Kürdistan’daki en büyük sıkıntımız süregelen erkek egemen zihniyettir. Kadınlar zaten erkeğin egemenliği altında yaşamlarını sürdürüyorlar. Kadınların ezilmesi yeni bir oluşum değildir. Özellikle din afyonunun kullanılması buna en büyük sebeplerden biridir. Özgürlüğüne kilit vurulmuş kadınlarımızın çadır yaşamında ne kadar rahat olabileceğini düşünebiliriz ki? Bir kere en başından kadınların içinde yeşermeye başlamış özgürlük hasreti yatıyor. Bak mesela orada Kürt kadınıyla aramda bir diyalog geçmişti. 55 yaşlarında bir kadın kamyonete doğru geldi ve perişan bir halde; Oğlunun dağda gerillaya katıldığını söyledi. Ve “neden hala evime bir battaniye bile girmedi” dedi. “Oğlum bunun için mücadele veriyor” dedi mesela. O an çok duygulandım. Çünkü çaresiz hissettim.
Alnteri: Diyalogdan hareketle Kürt ulusal mücadelesinin geldiği noktanın kadınların onlara biçilen bu rolü kırmasında bir etki yarattığı bir gerçek. Kadınlar depremle ve devletin tutumuyla ilgili neler düşünüyorlar?
Okurumuz: Onlara mesela evlere yardımı sadece biz götürüyorduk. Zaten devletin orada varlığıyla yokluğu birdi. İnsanlar zaten onlardan ümidini kesmiş durumda. O yüzden devletle oranın halkı ile ilgili söylenecek çok az şey var. Devletin tutumu belli. Halkın mücadelesine olan inanılmaz bağlılığı belli. Mesela yardım götürdüğümüz zaman ev ev gidiyorduk. Bir üst sokağa yetişemeyebiliyordu. Yetişmediği zaman bir üst sokağın çocukları gelir bizi taşlayarak “siz devletin insanlarısınız” derlerdi. Bu gibi hakaretlere maruz kalıyorduk. Yani halkın ve özellikle kadınların devlete olan bakış açısı çocukların bu tutumuyla gözlerimizin önündeydi. Çünkü çocuklarına en yakın kişi annesidir. Yani kadındır. Çocuğun gözlerinden o annenin bakış açısını gözlemleyebilirsiniz.
Alınteri: Depremden sonraki yaşamda erkekler kadınların sırtına binen bu yükü hafifletmek için çaba sarfediyorlar mıydı?
Okurumuz: Mutlaka sarfediyorlardı. Ama erkek, kadınların yapabileceği ve yıllardır üstesinden geldiği bu zorluklarıın ne kadarını kadın gibi yapabilir ki. Aslında depremin en olumlu yanı bu diye düşünüyorum. Çünkü erkekler bir nebze de olsa kadının yükünün ne kadar ağır olduğunu idrak etme şansı buldular. Tabii ki biz erkeklerin bunu anlaması için bir felaketin oluşması şart değildir. Bunu ancak ve ancak iyi bir mücadele ile kırabiliriz. Depremleri bekleyerek değil. Bu anlamda kadın mücadelesinin yükseltilmesi çok önemli.
Alınteri: Depremde esas yıkımı yaratan kapitalistler, yarattıkları kadın sorununu çözemez elbette. Soru şu: Depremden sonra “hakettiler” gibi şovenist zehirler saçan, burjuva medyanın kadın sunucusuyla depremde devletin, patronun, erkeğin baskısına göğüs geren Kürt kadını arasındaki fark nedir sence?
Okurumuz: En başta ikisi de kadındır. Bu onları ortak zeminde buluşturan nokta. Ama sadece fiziki anlamda. Aradaki fark ise o sunucu karakterini burjuvazinin yozlaşmış anlayışına satmış, kapitalizmin kendine biçtiği rolü kabullenmiş bir kadındır. Kendi ifadesiyle “kadın programı sunuyor”. Yani kapitalizmin kadına biçtiği rolü yaymak üzerinden binlerce lira kazanıyor. Hani duygusal sömürü demiştim ya… İşte tam olarak kapitalizmin kullandığı en büyük silahlar burada “işe yarıyor”. Bu yozlaşmış programlarda insanların masum sorunları ele alınarak bunu rant aracı haline getirip paraya dönüştürme çabası. Bu iğrenç bir şey… O yüzden depremde zor durumda kalmış bir kadının duygularının onun için pek önemli olmaması kadar doğal bir şey olamaz. Kendi karakterini burjuvaziye kiraya vermiş bir kadının koskoca bir ulusun mücadelesine bakışının böyle olması da doğal. O burjuvaziyi temsil ediyor. Bu ırkçı lafları da gayet doğal. Önemli olan burjuvazinin yarattığı bu iğrençliğe prim vermemektir.
Diğer yanda ise yüzyıllardır süregelen bir mücadele için bedel ödemiş bir Kürt kadını. Çocuğunu, eşini, kardeşini, kendisini mücadeleye, gerillaya adayan Kürt kadını. Esaretin yarattığı öfkeyle içindeki inanılmaz özgürlük hasretinin yarattığı umut dolu özgürleşme çabası… Binbir zorluğun ve engelin varolduğu bir coğrafyada annelik ve yaşama duygusunun verdiği ağırlık. Sizce de bu iki kadın arasında dağlar kadar fark yok mu?
Alınteri: Şüphesiz var ve bize göre verdiğin cevapların da gösterdiği gibi kapitalizm kadınlara sömürü, baskı ve zulümden başka hiçbir şey vaadetmiyor. Kadın sorununda ve Kürt sorununda işçi ve emekçilerin, dünyayı yaratan bizlerin hangi pencereden bakması gerektiği de açık. Kapitalizmin demir parmaklı penceresinden değil. Devrim ve sosyalizm için açılan kadının ve erkeğin el ele özgürleştiği mücadele pencerelerinden. Son olarak röportaj için çok teşekkür ediyoruz.
Okurumuz: Ben teşekkür ederim. Unutmayalım ki özgürlüğümüzün en büyük anahtarı kadınların özgürlüğüdür. Ve bunun için sonuna kadar mücadele etmeliyiz!