GÜNCEL
Faşizm faşist darbecileri nasıl yargılar?
Av. Kazım Bayraktar
“Tiyatroya hoşgeldiniz”
Gazeteci Nedim Şener'in bir duruşmada söylediği bu cümle, hakkında yeni bir soruşturma açılmasına neden oldu. Soruşturma sonunda dava açılırsa oyunun ikinci perdesi başlayacak.
Bu benzetme 12 Eylül yargılamalarında bir tutuklu tarafından yapılsaydı hiç kuşkusuz hem yeni bir dava nedeni olur hem de bu lafı eden tutuklunun -cezaevine geri götürüldüğünde- canına okunurdu. Ancak, yargılanmanın bile şans sayıldığı 12 Eylül koşullarında, faşist yargıyı teşhir etmek için çok naif ve yetersiz kalırdı. Dışarda bastırılan devrimci mücadelenin merkezi mahkeme salonlarına ve hapishanelere taşınmıştı. Askeri faşizme karşı siyasal savunma yapmak tarihsel bir görevdi. Dolayısıyla 12 Eylül mahkemelerinin teşhiri de -idam ve diğer ağır cezalar pahasına- hakettiği düzeydeydi:
AKP'nin hükümet kurmasından bu yana, yeniden yapılanan faşizmi gizlemek için iyi planlanmış "maskeli balo ve onun sahte yüzleri"yle oynanan toplumsal bir tiyatronun içindeyiz. "Demokratik açılım" içinde faşizmi adım adım ilerletmek -her frekanstan liberali, entellektüeli ve bazı "solcu”ları figüran olarak kulanmak, toplumu manipüle etmek- ancak böyle mümkün olabildi/olabiliyor.
"Tiyatro", neoliberal “açılımlar”la cilalanmış neofaşist ilerleme sürecine özgü bu yeni yargılama biçimi için tam yerinde bir benzetme. Ama hiç "hak"kını yemeyelim; bugün 12 Eylül'e göre daha “şanslıyız”. Yargısız infaza uğramadan, rahatsız edici fiziki takipten çok teknik takip altında, resmi kayıtlı olarak, Adli Tıp kontrolünden geçirilerek gözaltına alınıp, 12 Eylül'deki kadar işkence görmeden, avukatlarımızı da yanımıza alarak kitleler halinde tutuklanıp "demokratik açılım” içinde yargılanabiliyoruz. İşkenceyle kanıt elde etmeye ihtiyaç yok ama kanıta da ihtiyaç yok. Ne de olsa karşımızda üniformalı-apoletli yargıç ve savcılar yok, hepsi "sivil"; sıkıyönetim komutanlıklarına değil "sivil" Adalet Bakanı'nın Başkanlığı altında çalışan "sivil" HSYK'ya bağlılar.
12 Eylül gibi koşullarda mahkemelere ve yargılama biçimlerine karşı, devrimci-demokrat, sosyalist bir politika ve savunma çizgisi belirlemek -bedel ödemekten korkmadığımız sürece- daha kolaydır. Çünkü düşman maskesiz ve çıplaktır. Ama “maskeli balo ve tiyatro” karışımı süreçlerde ideolojik açıdan bilinçli, siyasal açıdan uyanık ve çok dikkatli; bugünkü koşulların "Yedi Kurşunun Öldüremediği Dev"i (**) olmak gerekiyor.
Toplumsal nitelikli, "mağdurları" ve potansiyel "müşteki"leri ezilen halk kesimleri, devrimciler vb. olan, siyasal iktidarın doğrudan kontrol ve denetiminde açılan, siyasal manipülasyon amacı çok öne çıkan bazı davalarda ise sınıf perskeftifli siyasal bilince ve öngörüye ihtiyaç vardır. Aksi halde bu tür davalarda büyük senaryonun birer figüranı durumuna düşmek işten bile değildir.
Örneğin 2 Temmuz 1993 Sivas Katliamı davasında bu durum kısmen yaşandı. Devlet destekli bu katliam için biri DGM'ye, biri Ağır Ceza Mahkemesi'ne, biri de Asliye Ceza Mahkemesi'ne olmak üzere üç iddianame düzenlendi. Ortaya çıkan görev uyuşmazlıklarını karara bağlayan Yargıtay, tüm sanıkları devlet aleyhine suçlar kapsamında yargılamak üzere DGM'yi görevli saydı.
Bu süreçte müdahil avukatlar iki ayrıldı. İçinde TBB, Ankara Barosu başkan ve temsilcileriyle bir kısım ÇHD yönetici ve üyelerinin de bulunduğu avukat grubu, suçun devlete ve laik cumhuriyet düzenine karşı işlendiği, bu nedenle sanıkların (eski) TCK'nun 146. maddesinden yargılanmaları ve davanın devlet güvenlik mahkemesinde görülmesi yönünde talepte bulunurken, çoğunluğu ÇHD üyelerinden oluşan bir kısım avukatlar ise “Faşizme İddianame” başlığı taşıyan müdahale dilekçelerinde özetle: “Katliamın devlet politikası ve desteğinde yapıldığını, devlete karşı değil halka karşı işlenmiş bir suç olduğunu, bu nedenle DGM'nin bu katliamı yargılama, gerçek failleri tespit etme amacına ve yeteneğine hem siyasal hem de hukuksal olarak sahip olmadığını, gerçek faillerin er ya da geç tarih önünde halka hesap vereceklerini” deklare ettiler; TCK kapsamında hiçbir maddeye işaret etmeden ve iddianamede yer alan sanıkların, devletin ve hükümetin bu katliamla ilişkisini kuran kanıtları ortaya koydular. Daha sonra dosya incelememiz sırasında dilekçemizin birçok satırının hakimler tarafından kırmızı kalemle çizildiğini gördük. İmzalayan avukatlar hakkında suç duyurusu bekledik ama yapılmadı. Birkaç duruşma sonra mahkeme gizlilik kararı verince tüm müdahil avukatlar duruşmaları boykot kararı aldılar.
Devlet tarafından organize edilen ya da desteklenen, halka karşı işlenmiş faşist nitelikli suçların o devletin yargı organlarında yargılanmaları, daha başından itibaren devletin ve siyasal iktidar yürütenlerin aklanması için güçlü bir zemin yaratır ve egemen siyasal manipülasyonu kolaylaştırır. Bu tür davaların sanıkları ve iddiaların kapsamı, siyasal iktidarı paylaşan güç odaklarını ve çıkarlarını tehlikeye atmayacak, zora sokmayacak, dengeleri bozmayacak şekilde -istisnai olarak bazı yargıç ve savcıların kontrol dışı davranışları hariç- özenle belirlenir. Bu arada son kullanım tarihleri dolan bazı tetikçi ve taşeronlar bu davalarda gözden çıkarılabilir ve bu da siyasal manipülasyonda malzeme olarak kullanılır.
Egemen sınıf içinde dengelerin bozulması, değişmesi, yeni dengelerin kurulması kapitalizmin genel hareket ve eşitsiz gelişme yasalarının bir sonucu olarak kaçınılmazdır. Bu değişim bazen barışçıl, bazen de gerilimli, çatışmalı ve hatta kanlı olabilir. Egemen sınıf içi hesaplaşmalar bügün olduğu gibi ağırlıklı olarak yargı üzerinden de yürütülebilir. Dünyada da Türkiye'de de -İstiklal Mahkemeleri'nden, Yassıada Mahkemeleri'ne ve Ergenekon davalarına kadar- örnekleri çoktur. Bu tür davaları açanların birinci hassasiyet noktası hasım egemen sınıf fraksiyonunun tasfiyesi, yargılayan egemen sınıf fraksiyonuna bir daha zarar veremeyecek ölçüde etkisiz hale getirilmesidir. Davaların ve iddiaların içeriği, kapsamı bu amaca göre belirlenir. İkisi de bujuva-gerici ve faşist niteliğe sahip iktidar güçlerinin birbirlerini yargılama biçimleri de gerici, faşist ve rövanşist niteliğe sahiptir; her türlü usul ve yasa ihlali, dezenformasyon, sahtekarlık, yalan, kara propaganda, ikiyüzlülük vs. serbesttir, kanıksanır ve kanıksatılır. Yargılarken kullandıkları politik argümanlar siyasal konjonktürel ihtiyaçlara, sınıflar arasındaki güç dengelerine göre değişebilir. Ama toplumsal ya da sınıfsal bir baskı nedeniyle zorunlu kalmadıkça birbirlerini ezilen halklara, sömürülen sınıflara ve onların siyasal temsilci ve taraftarlarına karşı işledikleri suçlardan dolayı asla yargıla(ya)mazlar ya da -vitrinlik davalarda olduğu gibi- gerektiği gibi yargılamazlar. Çünkü bu tür suçlarda şu veya bu ölçüde suçortaklıkları vardır.
Ergenekon, Balyoz, Andıç davaları en taze örneklerdir. 12 Eylül'den bu yana, 12 Eylül darbesi dahil (tutuklanan generaller 12 Eylül 1980'de hangi rütbelerde ve ne işle meşguldüler), başta Kürtler olmak üzere, Türkiye emek hareketinin temsilcilerine, devrimcilere, sosyalistlere, aydınlara ve halka karşı sayısız katliam, yargısız infaz, faili malum cinayetlerin, binlerce köy ve orman yakma suçlarının siyasal ve idari sorumlularının, azmettiricilerinin bir kısmını oluşturan bu davanın sanıkları sadece AKP'ye karşı darbe teşebbüsünden ve buna bağlı destek suçlardan yargılanıyorlar. Kullanılan ve oldukça geniş destek bulan politik argüman ise "sivilleşme" ve "demokratik açılım".
Bu davaların gerçek niteliği ve hedefleri yeterince teşhir edilemeyip, bu politika başarı kazandıkça, AKP Hükümeti bu davaları, adım adım yeniden ve yeni bir biçimde yapılandırmakta olduğu faşizmi meşrulaştırmak ve kamufle etmek için kaldıraç olarak kullanmaya, tüm siyasal muhaliflerini Ergenekon'la ilişkilendirmeye, tutuklamaya başladı. Ergenekon davasının daha başında, henüz bu derece sulandırılmadığı aşamada, hem yargılatanları hem de yargılananları gerçek yüzleri ile teşhir edecek, her iki gücün de aynı madalyonun iki yüzü olduklarını gösterecek bir siyasal berraklıkla bu davalara içerden (mahkeme salonlarından) ve dışardan (sokaklardan) müdahil olun(a)madı. Ya “demoktratik açılım” sahtekarlığının dolaylı etkisi altında ya da iki egemen güç arasında taraf olmama gibi yüzeysel bakış adına seyirci kalındı. Doğru bir politika ekseninde müdahil olmaya çalışanlar ise yalnız ve zayıf kaldı. (***) Sonuçta Ergenekon Türkiye'nin cadısına dönüştü.
Adım adım ağırlaşan faşist baskıların ve siyasal güç merkezileşmesinin doğurduğu gerilimleri soğurmak için “tiyatro”da şimdi yeni bir perde açıldı; “12 Eylül darbecileri yargılanıyor”! İşte size yeni bir “demokratik açılım” sakızı daha!
AKP Hükümeti’nin Anayasa referandumunda temel hedefi, yargıyı ele geçirmesini ve siyasal merkezileşmesindeki son engeli ortadan kaldırmasını sağlayacak düzenlemelerdi. Sadece kendi oy tabanıyla sonuç alması mükün değildi. Her telden iberallerin ve diğer düzen partilerinin bir kısım oy tabanının siyasal körlüğünden yararlanılabilmesi ve “demokratik açılım” sahtekarlığının yutturulabilmesi için Anayasa değişikliği paketinde bazı kenar süslerine ihtiyaç vardı. 12 Eylül darbecilerinin yargılanmalarını engelleyen Anayasanın geçici 15. Maddesi'nin kaldırılması da bunlardan biriydi.
Egemen sınıf siyasetinin stratejik hedeflerinin taktik kullanım malzemesi olmak reformistlerin, liberallerin, özellikle sol ve demokrat etiketli liberallerin geleneksel alışkanlığıdır. Anayasa referandumunun sonuçları alındığı gün son kullanım tarihleri doldu, şimdi sapır sapır dökülüyorlar. Ancak, içlerinde utanmadan “Anayasa referandumunda 'yetmez ama evet' derken haklıydık, bakın 12 Eylül darbecileri bile yargılanıyorlar, Anayasa değişikliği sayesinde” demekten geri durmayanlar da var hala. 12 Eylül davası yeni bir kullanım malzemesi oldu, olmaya devam edecek.
Ne yapılmalı?
Esas senaryonun farkında olanlar için yanıt bellidir. Bu davaya hiç kimsenin katılmamasını sağlamak, birkaç yaşlı, emekli general sanık dışında duruşma salonunu bomboş bırakmak, neden katılınmadığını halka güçlü bir biçimde duyurmak daha doğru bir taktik olmakla birlikte bunun mükün olmayacağı belli olduğundan (birçok kişi ve kurum katılma kararı verdi), davaya müdahil olunmalıdır. Antifaşizmin, faşizme karşı iddianamesi hazırlanmalı, 12 Eylül ve öncesinden başlayarak bugüne kadar Türkiye faşizminin belli başlı suçları ve suçluları, kullandıkları devlet aygıtları, kurumlar, legal ve illegal yapılar, hukuksal düzenlemeler ve yasalar, bunları nasıl kullandıkları, birbirleriyle tarihsel bağlantıları içinde -bu davanın iddianamesinin siyasal şifreleri dahil-, özellikle ve öncelikle bugünkü iktidarın faşist baskıları, sayesinde iktidar yürüttükleri 12 Eylül ürünü kurum ve yasalar teşhir edilmeli; “faşist darbeciler, destekçileri ve suç ortakları hangi suçlardan nasıl yargılanmalıdır?” sorusuna yanıt oluşturacak, senaryoyu bozacak talepler belirlenmeli ve reddedildiğinde -ki kuşkusuz reddedilecektir- etkili bir biçimde duruşma salonu terkedilerek dava boykot edilmelidir. Diğer anti-faşist kurum ve kitle örgütleriyle birlikte örgütlenmesi gereken bu mücadelenin bir ayağı toplumsal alanda bir ayağı -boykota kadar- duruşma salonunda olmalıdır. Bu amaçla kitle örgütleri ve kurumlar bir araya gelmeli iş bölümüne dayalı kolektif bir çalışma başlatılmalıdır.
Bu tür davalar bıçaksırtı gibidir. Aynı resim karesinde yan yana oyunun bir parçası olmak da vardır, oyunu bozan olmak da. Hedef ve araçlar doğru belirlenmez ya da titrek durulursa esas senaryonun -dolayısıyla AKP'nin “demokratik açılımının”- bir parçası olmak kaçınılmazdır.
Doğru politik hedefler ve yaratıcı, uygun araç ve yöntemlerle harekete geçildiğinde -güçler zayıf olsa dahi- büyük ses getirilebilir, senaryo ve oyuncuların maskeleri düşürülebilir. 12 Eylül yargılaması, 12 Eylül askeri faşist diktatörlüğünün ve onun kılık değiştirmiş devamı olan bugünkü faşizmin teşhiri için bir araç olabilir.
Başta “yandaş medya” ve liberaller olmak üzere hükümet yanlısı kurumlar, iktidardan ve tabandan adım adım geliştirilen faşist diktatörlüğe karşı birikmekte olan tepki ve gerilimleri manipüle etmek ve halkı vitrin seyretmeye odaklamak için ellerinden geleni yapacaklardır. Bu vitrini parçalamak, maskeleri düşürmek, 12 Eylül’ün kılık değiştirerek hala devam ettiğini dosta düşmana göstermek en azından tarihsel antifaşist görevimiz ve sorumluluğumuzdur.
(*) İstanbul 1 Nolu Sıkıyönetim Mahkemesi'nde görülen TİKB ana dava savunması. Savunmanın bu paragrafına sıra geldiğinde, mahkeme başkanı askerlere müdahale emri verdi ve mahkeme salonu kavga alanına dönüştü.
(**) Bulgaristan İşçi Partisi MK Sekreteri Petko Napetov'un hayatı ve mücadelesini, polis sorgusunda ve mahkemelerdeki tavrını anlatan belgesel bir kitap. Derleyen Nina Andonova.
(***) ÇHD doğru bir politika çerçevesinde önce katılma kararı verdi. Ancak daha sonra kendi iç engellerine takılarak müdahaleden vazgeçti. İzmir Şubemiz katılama kararı verdiyse de yalnız kaldı ve zayıf kaldı. Genel Merkez ve şubeler toplantısında verilen katılma kararının gerekçesi bugüne de ışık tutuyor:
Salı, 14 Şubat 2012 (14 yıl 8 ay önce)
Faşizm faşist darbecileri nasıl yargılar?
(Davaya müdahil olmak gerekir mi?)
Av. Kazım Bayraktar“Tiyatroya hoşgeldiniz”
Gazeteci Nedim Şener'in bir duruşmada söylediği bu cümle, hakkında yeni bir soruşturma açılmasına neden oldu. Soruşturma sonunda dava açılırsa oyunun ikinci perdesi başlayacak.
Bu benzetme 12 Eylül yargılamalarında bir tutuklu tarafından yapılsaydı hiç kuşkusuz hem yeni bir dava nedeni olur hem de bu lafı eden tutuklunun -cezaevine geri götürüldüğünde- canına okunurdu. Ancak, yargılanmanın bile şans sayıldığı 12 Eylül koşullarında, faşist yargıyı teşhir etmek için çok naif ve yetersiz kalırdı. Dışarda bastırılan devrimci mücadelenin merkezi mahkeme salonlarına ve hapishanelere taşınmıştı. Askeri faşizme karşı siyasal savunma yapmak tarihsel bir görevdi. Dolayısıyla 12 Eylül mahkemelerinin teşhiri de -idam ve diğer ağır cezalar pahasına- hakettiği düzeydeydi:
Bize göre, bizim davamızın görüldüğü mahkeme salonları devrim, sosyalizm ve komünizm idealinin tavizsiz savunulduğu, faşizmin iğrençliğinin yüzlerine bir şamar gibi vurulduğu kürsülerdir. Devrim cephesinin önemli bir mevzisidir. İşkence tezgahlarında düşmanla yüz yüze elimiz kolumuz bağlı iken nasıl düşünce ve inançlarımızı halk düşmanı işkenceci cellatların yüzüne haykırdıysak, bu barbarlık kurumunun bir uzantısı olan hapisane ve mahkemelerde de haydırdık, haykırıyoruz, haykıracağız!..(*)12 Eylül maskesizdi. Dostu düşmanı tanımlıydı. Mahkeme salonları tiyatrodan çok faşist saldırı alanı ve antifaşist devrimci direniş mevzileriydi.
AKP'nin hükümet kurmasından bu yana, yeniden yapılanan faşizmi gizlemek için iyi planlanmış "maskeli balo ve onun sahte yüzleri"yle oynanan toplumsal bir tiyatronun içindeyiz. "Demokratik açılım" içinde faşizmi adım adım ilerletmek -her frekanstan liberali, entellektüeli ve bazı "solcu”ları figüran olarak kulanmak, toplumu manipüle etmek- ancak böyle mümkün olabildi/olabiliyor.
"Tiyatro", neoliberal “açılımlar”la cilalanmış neofaşist ilerleme sürecine özgü bu yeni yargılama biçimi için tam yerinde bir benzetme. Ama hiç "hak"kını yemeyelim; bugün 12 Eylül'e göre daha “şanslıyız”. Yargısız infaza uğramadan, rahatsız edici fiziki takipten çok teknik takip altında, resmi kayıtlı olarak, Adli Tıp kontrolünden geçirilerek gözaltına alınıp, 12 Eylül'deki kadar işkence görmeden, avukatlarımızı da yanımıza alarak kitleler halinde tutuklanıp "demokratik açılım” içinde yargılanabiliyoruz. İşkenceyle kanıt elde etmeye ihtiyaç yok ama kanıta da ihtiyaç yok. Ne de olsa karşımızda üniformalı-apoletli yargıç ve savcılar yok, hepsi "sivil"; sıkıyönetim komutanlıklarına değil "sivil" Adalet Bakanı'nın Başkanlığı altında çalışan "sivil" HSYK'ya bağlılar.
12 Eylül gibi koşullarda mahkemelere ve yargılama biçimlerine karşı, devrimci-demokrat, sosyalist bir politika ve savunma çizgisi belirlemek -bedel ödemekten korkmadığımız sürece- daha kolaydır. Çünkü düşman maskesiz ve çıplaktır. Ama “maskeli balo ve tiyatro” karışımı süreçlerde ideolojik açıdan bilinçli, siyasal açıdan uyanık ve çok dikkatli; bugünkü koşulların "Yedi Kurşunun Öldüremediği Dev"i (**) olmak gerekiyor.
Toplumsal nitelikli, "mağdurları" ve potansiyel "müşteki"leri ezilen halk kesimleri, devrimciler vb. olan, siyasal iktidarın doğrudan kontrol ve denetiminde açılan, siyasal manipülasyon amacı çok öne çıkan bazı davalarda ise sınıf perskeftifli siyasal bilince ve öngörüye ihtiyaç vardır. Aksi halde bu tür davalarda büyük senaryonun birer figüranı durumuna düşmek işten bile değildir.
Bu süreçte müdahil avukatlar iki ayrıldı. İçinde TBB, Ankara Barosu başkan ve temsilcileriyle bir kısım ÇHD yönetici ve üyelerinin de bulunduğu avukat grubu, suçun devlete ve laik cumhuriyet düzenine karşı işlendiği, bu nedenle sanıkların (eski) TCK'nun 146. maddesinden yargılanmaları ve davanın devlet güvenlik mahkemesinde görülmesi yönünde talepte bulunurken, çoğunluğu ÇHD üyelerinden oluşan bir kısım avukatlar ise “Faşizme İddianame” başlığı taşıyan müdahale dilekçelerinde özetle: “Katliamın devlet politikası ve desteğinde yapıldığını, devlete karşı değil halka karşı işlenmiş bir suç olduğunu, bu nedenle DGM'nin bu katliamı yargılama, gerçek failleri tespit etme amacına ve yeteneğine hem siyasal hem de hukuksal olarak sahip olmadığını, gerçek faillerin er ya da geç tarih önünde halka hesap vereceklerini” deklare ettiler; TCK kapsamında hiçbir maddeye işaret etmeden ve iddianamede yer alan sanıkların, devletin ve hükümetin bu katliamla ilişkisini kuran kanıtları ortaya koydular. Daha sonra dosya incelememiz sırasında dilekçemizin birçok satırının hakimler tarafından kırmızı kalemle çizildiğini gördük. İmzalayan avukatlar hakkında suç duyurusu bekledik ama yapılmadı. Birkaç duruşma sonra mahkeme gizlilik kararı verince tüm müdahil avukatlar duruşmaları boykot kararı aldılar.
Devlet tarafından organize edilen ya da desteklenen, halka karşı işlenmiş faşist nitelikli suçların o devletin yargı organlarında yargılanmaları, daha başından itibaren devletin ve siyasal iktidar yürütenlerin aklanması için güçlü bir zemin yaratır ve egemen siyasal manipülasyonu kolaylaştırır. Bu tür davaların sanıkları ve iddiaların kapsamı, siyasal iktidarı paylaşan güç odaklarını ve çıkarlarını tehlikeye atmayacak, zora sokmayacak, dengeleri bozmayacak şekilde -istisnai olarak bazı yargıç ve savcıların kontrol dışı davranışları hariç- özenle belirlenir. Bu arada son kullanım tarihleri dolan bazı tetikçi ve taşeronlar bu davalarda gözden çıkarılabilir ve bu da siyasal manipülasyonda malzeme olarak kullanılır.
Egemen sınıf içinde dengelerin bozulması, değişmesi, yeni dengelerin kurulması kapitalizmin genel hareket ve eşitsiz gelişme yasalarının bir sonucu olarak kaçınılmazdır. Bu değişim bazen barışçıl, bazen de gerilimli, çatışmalı ve hatta kanlı olabilir. Egemen sınıf içi hesaplaşmalar bügün olduğu gibi ağırlıklı olarak yargı üzerinden de yürütülebilir. Dünyada da Türkiye'de de -İstiklal Mahkemeleri'nden, Yassıada Mahkemeleri'ne ve Ergenekon davalarına kadar- örnekleri çoktur. Bu tür davaları açanların birinci hassasiyet noktası hasım egemen sınıf fraksiyonunun tasfiyesi, yargılayan egemen sınıf fraksiyonuna bir daha zarar veremeyecek ölçüde etkisiz hale getirilmesidir. Davaların ve iddiaların içeriği, kapsamı bu amaca göre belirlenir. İkisi de bujuva-gerici ve faşist niteliğe sahip iktidar güçlerinin birbirlerini yargılama biçimleri de gerici, faşist ve rövanşist niteliğe sahiptir; her türlü usul ve yasa ihlali, dezenformasyon, sahtekarlık, yalan, kara propaganda, ikiyüzlülük vs. serbesttir, kanıksanır ve kanıksatılır. Yargılarken kullandıkları politik argümanlar siyasal konjonktürel ihtiyaçlara, sınıflar arasındaki güç dengelerine göre değişebilir. Ama toplumsal ya da sınıfsal bir baskı nedeniyle zorunlu kalmadıkça birbirlerini ezilen halklara, sömürülen sınıflara ve onların siyasal temsilci ve taraftarlarına karşı işledikleri suçlardan dolayı asla yargıla(ya)mazlar ya da -vitrinlik davalarda olduğu gibi- gerektiği gibi yargılamazlar. Çünkü bu tür suçlarda şu veya bu ölçüde suçortaklıkları vardır.
Ergenekon, Balyoz, Andıç davaları en taze örneklerdir. 12 Eylül'den bu yana, 12 Eylül darbesi dahil (tutuklanan generaller 12 Eylül 1980'de hangi rütbelerde ve ne işle meşguldüler), başta Kürtler olmak üzere, Türkiye emek hareketinin temsilcilerine, devrimcilere, sosyalistlere, aydınlara ve halka karşı sayısız katliam, yargısız infaz, faili malum cinayetlerin, binlerce köy ve orman yakma suçlarının siyasal ve idari sorumlularının, azmettiricilerinin bir kısmını oluşturan bu davanın sanıkları sadece AKP'ye karşı darbe teşebbüsünden ve buna bağlı destek suçlardan yargılanıyorlar. Kullanılan ve oldukça geniş destek bulan politik argüman ise "sivilleşme" ve "demokratik açılım".
Bu davaların gerçek niteliği ve hedefleri yeterince teşhir edilemeyip, bu politika başarı kazandıkça, AKP Hükümeti bu davaları, adım adım yeniden ve yeni bir biçimde yapılandırmakta olduğu faşizmi meşrulaştırmak ve kamufle etmek için kaldıraç olarak kullanmaya, tüm siyasal muhaliflerini Ergenekon'la ilişkilendirmeye, tutuklamaya başladı. Ergenekon davasının daha başında, henüz bu derece sulandırılmadığı aşamada, hem yargılatanları hem de yargılananları gerçek yüzleri ile teşhir edecek, her iki gücün de aynı madalyonun iki yüzü olduklarını gösterecek bir siyasal berraklıkla bu davalara içerden (mahkeme salonlarından) ve dışardan (sokaklardan) müdahil olun(a)madı. Ya “demoktratik açılım” sahtekarlığının dolaylı etkisi altında ya da iki egemen güç arasında taraf olmama gibi yüzeysel bakış adına seyirci kalındı. Doğru bir politika ekseninde müdahil olmaya çalışanlar ise yalnız ve zayıf kaldı. (***) Sonuçta Ergenekon Türkiye'nin cadısına dönüştü.
Adım adım ağırlaşan faşist baskıların ve siyasal güç merkezileşmesinin doğurduğu gerilimleri soğurmak için “tiyatro”da şimdi yeni bir perde açıldı; “12 Eylül darbecileri yargılanıyor”! İşte size yeni bir “demokratik açılım” sakızı daha!
Egemen sınıf siyasetinin stratejik hedeflerinin taktik kullanım malzemesi olmak reformistlerin, liberallerin, özellikle sol ve demokrat etiketli liberallerin geleneksel alışkanlığıdır. Anayasa referandumunun sonuçları alındığı gün son kullanım tarihleri doldu, şimdi sapır sapır dökülüyorlar. Ancak, içlerinde utanmadan “Anayasa referandumunda 'yetmez ama evet' derken haklıydık, bakın 12 Eylül darbecileri bile yargılanıyorlar, Anayasa değişikliği sayesinde” demekten geri durmayanlar da var hala. 12 Eylül davası yeni bir kullanım malzemesi oldu, olmaya devam edecek.
Ne yapılmalı?
Esas senaryonun farkında olanlar için yanıt bellidir. Bu davaya hiç kimsenin katılmamasını sağlamak, birkaç yaşlı, emekli general sanık dışında duruşma salonunu bomboş bırakmak, neden katılınmadığını halka güçlü bir biçimde duyurmak daha doğru bir taktik olmakla birlikte bunun mükün olmayacağı belli olduğundan (birçok kişi ve kurum katılma kararı verdi), davaya müdahil olunmalıdır. Antifaşizmin, faşizme karşı iddianamesi hazırlanmalı, 12 Eylül ve öncesinden başlayarak bugüne kadar Türkiye faşizminin belli başlı suçları ve suçluları, kullandıkları devlet aygıtları, kurumlar, legal ve illegal yapılar, hukuksal düzenlemeler ve yasalar, bunları nasıl kullandıkları, birbirleriyle tarihsel bağlantıları içinde -bu davanın iddianamesinin siyasal şifreleri dahil-, özellikle ve öncelikle bugünkü iktidarın faşist baskıları, sayesinde iktidar yürüttükleri 12 Eylül ürünü kurum ve yasalar teşhir edilmeli; “faşist darbeciler, destekçileri ve suç ortakları hangi suçlardan nasıl yargılanmalıdır?” sorusuna yanıt oluşturacak, senaryoyu bozacak talepler belirlenmeli ve reddedildiğinde -ki kuşkusuz reddedilecektir- etkili bir biçimde duruşma salonu terkedilerek dava boykot edilmelidir. Diğer anti-faşist kurum ve kitle örgütleriyle birlikte örgütlenmesi gereken bu mücadelenin bir ayağı toplumsal alanda bir ayağı -boykota kadar- duruşma salonunda olmalıdır. Bu amaçla kitle örgütleri ve kurumlar bir araya gelmeli iş bölümüne dayalı kolektif bir çalışma başlatılmalıdır.
Doğru politik hedefler ve yaratıcı, uygun araç ve yöntemlerle harekete geçildiğinde -güçler zayıf olsa dahi- büyük ses getirilebilir, senaryo ve oyuncuların maskeleri düşürülebilir. 12 Eylül yargılaması, 12 Eylül askeri faşist diktatörlüğünün ve onun kılık değiştirmiş devamı olan bugünkü faşizmin teşhiri için bir araç olabilir.
Başta “yandaş medya” ve liberaller olmak üzere hükümet yanlısı kurumlar, iktidardan ve tabandan adım adım geliştirilen faşist diktatörlüğe karşı birikmekte olan tepki ve gerilimleri manipüle etmek ve halkı vitrin seyretmeye odaklamak için ellerinden geleni yapacaklardır. Bu vitrini parçalamak, maskeleri düşürmek, 12 Eylül’ün kılık değiştirerek hala devam ettiğini dosta düşmana göstermek en azından tarihsel antifaşist görevimiz ve sorumluluğumuzdur.
(*) İstanbul 1 Nolu Sıkıyönetim Mahkemesi'nde görülen TİKB ana dava savunması. Savunmanın bu paragrafına sıra geldiğinde, mahkeme başkanı askerlere müdahale emri verdi ve mahkeme salonu kavga alanına dönüştü.
(**) Bulgaristan İşçi Partisi MK Sekreteri Petko Napetov'un hayatı ve mücadelesini, polis sorgusunda ve mahkemelerdeki tavrını anlatan belgesel bir kitap. Derleyen Nina Andonova.
(***) ÇHD doğru bir politika çerçevesinde önce katılma kararı verdi. Ancak daha sonra kendi iç engellerine takılarak müdahaleden vazgeçti. İzmir Şubemiz katılama kararı verdiyse de yalnız kaldı ve zayıf kaldı. Genel Merkez ve şubeler toplantısında verilen katılma kararının gerekçesi bugüne de ışık tutuyor:
Ana eksen olarak, dava sanıklarının kısmen temsil ettiği kont-gerilla/özel harp çizgisinin, tüm failleri ve tüm suçları ile kamuoyunda teşhirini hedefleyecek olan bu çalışma; yargının ve her kanattan siyasal iktidarın bugün ve bugüne kadar bu suçların ve faillerinin üzerine bilinçli olarak gitmediği veya kısmen işbirliği içerisinde bulunduğu gerçeğini de açıklıkla ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır.Kaynak: chd.org.tr
Yine Ergenekon davasının özel olarak bugün ve eldeki çok sınırlı çapıyla ortaya çıkarılmasını organize etmiş olan Emniyet-İstihbarat ve siyasal iktidar kadrolarının, halka karşı işlediği ve/veya işlenmesine göz yumduğu-sessiz kaldığı benzer nitelikteki suçların ayrıntılı bir dökümü yapılarak 'siyasal iddia makamında' neden bulunamayacaklarının gerekçeleri sunulacaktır.
Bizler gerçek ve bütünsel suçlamayı oluşturmalıyız. Çünkü gerçek mağdurlarız ve mevcut parçalı iktidar odaklarının iki kanadı karşısında halkın yanında tarafız.
Ne siyasal iddia makamı gibi görünen hükümetin ve kadrolu-kadrosuz yandaşlarının ne de hukuksal iddia makamı gibi görünen özel yetkili mahkeme savcılığının halka karşı işlenen kontrgerilla faaliyetlerinin gerçek suçlayıcısı olabilme yeterliliği ve isteği bulunmaktadır.
Yıllardır siyasal, sendikal, mesleki, toplumsal muhalefete; yoksul halklara ve Kürt muhalefetine karşı işlenen örgütlü suçların iç içe geçmiş tüm faillerinin ve olayların hatırlanabilmesi, suçlanabilmesi ve teşhiri yıllardır halkın ve siyasal toplumsal muhalefetin avukatlığını yapan Çağdaş Hukukçular Derneği'nin önünde önemli bir görev olarak durmaktadır.
Davadan beklediğimiz, hiçbir biçimde kaldıramayacağı ve isteğe, iradeye, uygun mekanizmalara veya çıkar dengelerine sahip olmadığı 'Adaletin tecellisi' değil ; bir zemin olarak gerçek ve bütünsel suçlamanın halkla paylaşılabilmesinin imkanı olmalıdır.
Bizler bugün Sivas katliamı davasından Susurluk davalarına, Cezaevi katliamlarından Gazi Mahallesi Katliamı’na; Şemdinli bombalamasından Hrant’ın katledilmesine kadar avukatlığını yürüttüğümüz mağdurların cephesinden, bu gibi davaların nasıl 'sonuçsuz ve etkisiz' bırakıldığını gördük. Bu davanın da geleceği aynı ölçüde karanlık ve iktidar odaklarının ve yargı 'bağımlılığının' uzlaşmaları ile sınırlıdır. Yapmamız gereken gerçek mağdurlar ve onların talepleri üzerinden suçlamanın sürdürülebilir ve etkili bir biçimde anlatılabilir olmasını sağlamaktır.
Takvim; birinci duruşmada 'SUÇLUYORUZ' metnimizin, soruşturma ve kovuşturmanın genişletilmesi taleplerimizin, bilinçli olarak isimlerinden söz edilmeyen tüm diğer failler hakkında ki suç duyurusu ve şikayetlerimizin; siyasal iktidarı ve yandaşlarını da kapsayacak biçimde sunulması, müşteki (ve mümkün olduğu ölçüde müdahil) sıfatıyla davaya taşınması, yargılanan ve yargıdan kaçırılan tüm faillerin; katledilen ve organize suçla mağdur edilen tüm halklar yönünden açık ve cesur bir biçimde 'SUÇLANMASI' olarak düşünülebilir.
'Toplumsal Dava İncelemeleri' komisyonlarımız yürüttükleri orta vadeli programla paralel olarak bu çalışmanın yürütülmesinde koordinasyon görevi üstlenebilirler. Genel Merkezimiz benzer çalışmalar yapan kurum, kitle örgütü ve siyasal partilerle koordinasyon sağlayabilir, amacı veya bilgileri ortaklaştırabiliriz.
Duruşmaya örgütlü katılım için çağrı ve duruşma sözcülükleri/stratejisi organizasyonu yürütebiliriz.