GÜNCEL
‘ULUSAL İSTİHDAM STRATEJİSİ’NE KARŞI
Sermaye ve devleti için işsizlik
Uluslararası rekabet gücünü arttırmada kullanılacak teknik bir unsur ya da farklı sektörlerin işçilerini her tarihsel dönemde birbirine düşman ederek görece azaltılan ama hiçbir zaman tamamen ortadan kaldırılması hedeflenmeyen bir olgu; veya mücadelelerle kazanılmış temel haklara karşı ileri sürülen bir pazarlık aracı; ya da güvencesizliği kalıcılaştırmak ve yasal bir kılıfa büründürmenin bir yoludur.
Güvencesizler Hareketi için işsizlik
Güvencesizler olarak bizler, tek bir işçi olarak bile işsiz kalmanın yaşamın kendisini doğrudan tehdit eden bir durum olduğunu biliyoruz. Tek birimizin işsizliğinin bile hepimizin daha fazla sömürülmesi, daha esnek ve daha güvencesiz çalışmasına yol açacağını biliyoruz. İşsiz kalma durumunun yalnızca beslenme değil yanı sıra barınma, sağlık, eğitim ve kendi neslini sürdürme de dâhil olmak üzere insan yaşamının olmazsa olmazları olarak kabul edilmiş en temel hakları kullanmayı imkânsızlaştırdığını görüyoruz. Çünkü bizler, işsizlik olgusunun, yaşamın kendisinin ücretli çalışmaya bağlandığı kapitalist toplumun bir ürünü olduğunun; bu bağlamda işsizliğin de kapitalist iktisadın da tanrı vergisi ya da bir doğa olayı olmadığının farkındayız.
İşte bu nedenle bizim (SMS) ‘Sınıfsal Mücadele Stratejimiz’ hükümet ve sermayenin UİS, ‘Ulusal İstihdam Stratejisi’ni reddeder. Yine bu nedenle UİS’in istihdam ve işsizlikle ilintili teşhisleri de çözüm yöntemlerini de ancak sermaye sınıfının çıkarlarını korumaya odaklanmıştır; işçi sınıfının kazanımlarını ise topyekûn olarak gerileteceği açıkça ortadadır.
Ulusal İstihdam Stratejisi (UİS) diyor ki: Türkiye ekonomisi 2002-2007 döneminde yüksek oranlı ve sürekli bir büyüme serisi yakalamıştır… istihdam beklenen ölçüde artmamıştır. Bunun temel sebebi işgücü piyasasının yapısal sorunlarıdır(!!!!!!!!).
Biz diyoruz ki: Türkiye’nin büyümesi kerameti kendinden menkul bir gelişme değildir. Türkiye’deki emekçilerin performans, verimlilik, esneklik, kalite vb. çalışma pratikleriyle iliklerine kadar sömürülmesinin beklenen bir sonucudur. Bu süreçte istihdamın artmaması da şaşılacak bir durum değildir, zira sermaye yatırımları sonsuz ve sınırsız olamayacağı için işçilerin performans ve verimliliğinin artması giderek daha az sayıda emekçinin daha büyük miktarlarda ürün üretmesi anlamına gelir. Aynı durum, bir yandan da işsizliği, esnekliği ve güvencesizliği üretir. Üretim ilişkilerinin yapısından gelen bu gerçekliğine karşın istihdamdaki durgunluğu tek başına “işgücü piyasasının yapısal sorunlarıyla” açıklamak son derece kasıtlıdır. Öyle ki, bu “bu yapısal sorunlar” işçi sınıfının mücadelelerle kazandığı koruma ve kazanımlar olarak gösterilmekte ve tüm strateji (UİS) işçi sınıfının kazanımlarının ortadan kaldırılması hedefine odaklanmaktadır.
Ulusal İstihdam Stratejisi diyor ki: “Temel politika eksenleri belirlenirken, makroekonomik politikaların istihdamı teşvik edecek biçimde sürdürülmesi, eğitim ile istihdam arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi, işgücü piyasalarının katılıktan arındırılması, kadınların, gençlerin ve dezavantajlı grupların işgücüne katılımının artırılması ve bütün bu reformların sosyal koruma şemsiyesi genişleterek yapılması benimsenmiş, güvenceli esneklik anlayışı temel bir bileşen olarak kabul edilmiştir… Uygulanacak yeni teşvik politikalarının maliyetleri firmalarca değil genel bütçe ve işsizlik sigortası fon kaynaklarıyla karşılanmalı, böylelikle işletmelerin rekabet gücü gözetilmelidir.”
Biz diyoruz ki: İşçi sınıfının ve onun örgütlerinin okuduklarını yorumlamaktan bile aciz olduğu varsayımına dayan UİS Raporu, aynı cümle içerisinden birbiriyle taban tabana zıt hedeflere yer vermektedir. Örneğin hem işgücü piyasalarının katılıktan arındırılacağını hem de reformların sosyal koruma şemsiyesi genişletilerek yapılacağını belirtmekte; bunu da “güvenceli esneklik” anlayışıyla desteklemektedir. Oysa Danimarka’dan ithal edilmiş olan “güvenceli esneklik” pratiğinde asıl hedef işçilerin daha önce sahip oldukları bütün güvencelerinin (işgücü piyasalarının katılıkları!!!) kaldırılması ve bunun yerine işin kendisinin kalıcı ve güvenceli hale getirilmesi, yani şirketlerin rekabet gücünün arttırılmasıdır. Doğal olarak bu hedef, emek maliyetlerinin düşürülmesi, çalışma süreleri ve ücretlerin muğlâklaşması ve tatil, bayram, çay molası vb. dinlenme sürelerinin hem kısaltılması veya kaldırılması hem de bu süreler için hiçbir ücret ödenmemesine odaklanmıştır. Bütün bu tavizlerin karşılığında ise işçi sınıfına sadece çok sınırlı bir “iş güvencesi” sağlanmakta; güvence kavramının özüyle hiçbir alakası olmayan bu uygulama 1-2 yıl içinde son bulduğunda emekçiler yine işsizler ordusuna dâhil olmaktadır. Esneklik olgusu taşeron, kiralık, geçici, kısmi zamanlı vb. en güvencesiz çalışma biçimleriyle birleştiğinde işçilerin işsizlik sigortasından faydalanmasının koşulları da çoğu zaman karşılanamadığı için işçi aileleri başta gıda, sağlık, barınma ve eğitim olmak üzere pekçok yaşamsal ihtiyaçlarını karşılayamaz hale gelmektedir. Aynı strateji içersinde UİS, bütün teşviklerin genel bütçe ve işsizlik sigortasından karşılanacağını; böylece firmaların rekabet gücünün korunacağını belirtmek suretiyle tutarsızlığını bir kez daha gözler önüne sermektedir. Bir yandan sosyal güvenlik şemsiyesinin genişleyeceğini söyleyen rapor, diğer yandan işçilerin ücretlerinden yapılan kesintilerle oluşan fonları da sermayenin emrine tahsis etmektedir.
* Bu nedenle Güvencesizler Hareketi, işçi sınıfının tarihsel kazanımlarının “birer piyasa katılığı” olarak tanımlanmasına izin vermez ve bu kazanımların daha çok arttırılması için mücadele eder.
* Kadınlar, gençler ve dezavantajlı diğer grupların ayrımcılıktan kaynaklanan bu “dezavantajlı” konumlarını ılımlılaştırmayı değil bu konumlara son vermeyi ve mevcut işlerin hiçbir ayrımcılık gözetilmeden çalışabilir durumdaki işçi ve işsizler arasında paylaşılmasını hedefler.
* Hareketimiz, “güvenceli esnekliğin” tek amacının esnekliğe kabul edilebilir bir kılıf geçirmek olduğunu bilir. ‘Güvenceli Esnekliğin’ güvence getirmeyip tersine varolan güvenceleri de ortadan kaldırdığını, yalnızca ülke içindeki değil yanı sıra uluslararası ölçekteki örneklerden de bilmektedir. Bu nedenle hangi ad ve görünüm altında olursa olsun işverenler tarafından dayatılan esnekliği ve dolayısıyla güvencesizliği reddeder.
* Sözümona işe alımları arttırma amaçlı hiçbir teşviğin emekçilerin fonlarından karşılanmasına izin vermez.
Ulusal İstihdam Stratejisi diyor ki: “Kayıtdışı istihdam Türkiye işgücü piyasasının en temel yapısal sorunlarından biridir. Kayıtdışı istihdamın payı 2004–2009 döneminde yüzde 50 seviyelerinden yüzde 44 seviyelerine gerilemiştir… Yabancı kaçak işçilik de kayıtdışı istihdam içinde ele alınması gereken önemli sorunlardan bir diğeridir… Türkiye’de kayıtlı sektörlerin daha güçlü hale gelmesi kayıtdışı istihdam talebinin düşmesini sağlayacaktır. Bu kapsamda işletmeler üzerinde idari, mali ve yasal yükümlülüklerin bütçe imkânları doğrultusunda azaltılarak, işletmeleri kayıtdışı faaliyetlere ve kayıtdışı istihdama yönelten bürokratik formalitelerin kaldırılması ve aşırı düzenlemelerden kaçınılması gerekmektedir… Özellikle belirli süreli sözleşmelere ilişkin kısıtlamalar ile kıdem tazminatının yüksekliği işgücü piyasasında katılık yaratan unsurlar olarak ortaya çıkmaktadır!!!”
Biz diyoruz ki: Kayıtdışılık, sermayenin emeği daha kontrolsüz sömürerek daha hızlı birikim yapabilmek için kullandığı yollardan biridir. Güvencesizler Hareketi “Ekonomik Büyüme” fetişleştirmesinin sağladığı meşruiyetle devletlerin de örtük destek verdiği kayıtdışı faaliyetlere dair serzenişleri “timsah gözyaşları” olarak tanımlar. Gerçekten de bu timsah gözyaşlarının asıl nedeni, bu yan yolu tali olmaktan çıkarıp anayola dönüştürmektir. UİS’te kayıtlı sektörlerin daha güçlü hale getirilmesiyle kastedilen, kayıt altındaki sermayeye de kayıtdışı koşullarının sağlanması; yani kayıt altındaki şirketlerin de işçileri en güvencesiz, en kuralsız, en ucuz maliyetle çalıştırabileceği “esnek” yasal ortamın yaratılmasıdır. Bu strateji toplumun yalnızca güvencesiz kesimlerini değil, göreli güvencelerle donanmış görünen sendikalı, sigortalı azınlığı da doğrudan ilgilendirmekte ve güvencesiz işçilik kavramını tüm işçi sınıfını kapsayacak biçimde genişletmektedir.
UIS’in tüm işçi sınıfını güvencesizleştirecek bu stratejisine karşı Güvencesizler Hareketi,
- Hangi eğitim grubundan, hangi meslekten, hangi etnik kökenden ve kültürden, hangi ulusal aidiyetten olursa olsun istisnasız bütün işsizlerin ve ücretli işçilerin, düzenli, yaşamını sağlıklı bir şekilde devam ettirmeye yetecek düzeyde ücretler ve çalışma süreleri karşılığında, en yüksek kamusal emeklilik koşullarından yararlandırılmak suretiyle ve sendikalı olarak istihdam edilmesi için mücadele eder. Şirketlerin kayıt altında olup olmaması işçilerin çalışma koşullarını gerileten bir araç gibi görülemez ve bu amaçla kullanılamaz.
- Göçmen işçiler için getirilen kısıtlayıcı devlet düzenlemelerinin hedefi göçmen işçilerin emek sömürüsünü bu yolla arttırmayı amaçlar. Kısıtlamalar arttıkça göçmen işçiler daha uzun sürelerle çalışmayı, daha düşük ücret almayı, sosyal korumalardan yoksun çalışma biçimlerini daha kolay kabul etmek zorunda kalır. Bu bağlamda göçmen “kaçak işçilik” UİS’de belirtildiği gibi kayıtdışılığın nedenlerinden biri değil; sermaye birikimini hızlandırmanın ve emek maliyetlerini düşürmenin bir gereğidir. Güvencesizler Hareketi göçmen ve “kaçak” olarak tanımlanan başka ülkelerin işçilerinin de tıpkı Türkiyeli ücretliler gibi ve aynı özne tarafından sömürüldüğü gerçeğinden hareketle, göçmen işçilere karşı başta ücret, sağlık bakım hizmeti, emeklilik ve yurttaşlık hakkı olmak üzere her türlü ayrımcılığı ortadan kaldırmayı hedefler. Hareketimiz ayrıca, göçmen işçi sömürüsünün artmasına yol açan dil, kültür vb. farklılıklardan kaynaklanan engellerin aşılması için gerekli eğitimlere iş süreleri azaltılarak zaman yaratılması ve eğitimin finansmanının sermaye fonlarıyla karşılanması için mücadele eder. Türkiyeli işçilerin yanı sıra göçmen işçilerin de koşullarını iyileştiren her düzenlemenin sermayenin başka ülkelere kaçmasına yol açacağını bilen Hareketimiz, bu nedenle de mücadelesini uluslararasılaştırmak ve dünyada güvencesizliğe mahkûm edilen tek bir işçi kalmayıncaya kadar mücadeleye devam etmek zorunda olduğunun bilincindedir.
Ulusal İstihdam Stratejisi diyor ki: “Yaş gruplarına göre merkezi hükümet harcamaları incelendiğinde, Türkiye’de sosyal harcamalardan üretken olmayan yaşlı gruplara daha fazla kaynak ayrıldığı dikkati çekmektedir. Yaşlı gruplara yönelik sosyal güvenlik harcamalarını finanse etmek amacıyla merkezi hükümet tarafından yapılan sosyal güvenlik transferleri bu dağılımın oluşmasında etkili olmaktadır. Kamu kaynaklarının beşeri sermaye stokunun niteliğini ve niceliğini artıracak şekilde önceliklendirilmesi Türkiye’nin uzun dönemli büyüme performansı açısından önem arzetmektedir.”
Biz diyoruz ki: “Üretken olmayan yaşlı gruplara fazla kaynak ayrıldığı”na dair tespitler her şeyden önce Türkiye bürokratları ve sermayesinin sıkça övündüğü ülkenin gerçek demografik yapısı ile çelişmektedir. Ülke işgücü nüfusunun son derece genç olması gerçeğine karşın sosyal harcamalardan üretken olmayan “yaşlı” gruplara daha fazla kaynak ayrılmasından kastedilen şey ise, kamusal emeklilik sistemidir. Kıdem tazminatlarının gasp edilişinin ardından sıranın kamusal emekliliğin tasfiyesine geleceği anlaşılmaktadır. UİS ile kamu kaynaklarının öncelikle üretken emeğin nitelik ve niceliğinin arttırılmasında kullanılması öngörülürken; bunun karşılığında emeklilere yapılan sosyal harcamaların kısılacağı açıktır. Bir yandan emeklilik yaşının sistematik olarak yükseltildiği, diğer yandan işe başlama yaşlarındaki farklılıklara bağlı olarak emekliliği hak etme yaşlarının farklı kişilerde farklı fakat oldukça erken yaşlara tekabül ettiği ve insanların çoğu kez erken yaşlarında zorla emekliye sevkedildiği bir ortamda sosyal harcamaların daha da kısılması güvencesiz çalışmanın kapsamını çok daha genişletecek bir durumdur. Düşük gelirlerle yaşamını sürdüremeyen genç emekliler zorunlu olarak emek piyasasına geri dönüş yapacak; fakat bu sefer yaşlarının görece yüksek olması ve emekliliği hak etmiş olmaları dolayısıyla en ağır, en güvencesiz, en düşük ücretli iş önerilerini bile kabul etmek zorunda kalıyor ve kalacaktır.
UİS’in güvencesizliği daha da yaygınlaştıracak ve bu kez de emeklileri hedef alan bu stratejisine karşı Güvencesizler Hareketi
- Ücretlilerin kendi istekleri dışında zorla emekli edilmesine; emekli olma yaşının yükseltilmesine ve emeklilere yapılan harcamaların çeşitli bahanelerle kısılması, dolayısıyla emeklilerin yoksulluk aylıklarına mahkûm edilerek tekrar ve çok daha kötü koşullarda iş aramak zorunda bırakılmasına karşı mücadele eder.
- Hareketimiz, genç işçilerin işe alınmalarını kolaylaştıracak önlemler için gerekli fonların ise şirketlerin geçmişte sömürdüğü bugün ise “atıl yaşlılar” olarak kategorize ettiği geçmiş emeğin yarattığı zenginliklerden ödenmesini savunur. Böylece hem kuşaklar arası dayanışmanın temelleri sağlamlaştırılmış hem de emekliler yoksulluğa mahkûm edilmeden genç işçilerin eğitimleri sağlanmış olacaktır. Güvencesizler Hareketi, UİS’in aksine ne aktif çalışma ne işsiz kalma ve ne de emekli olma hallerini teknik ya da “ülkenin büyüme performansı” ile ilintili birer sorun gibi tanımlamaz, tıpkı bütün zenginliklerin yaratıcısı olan insan emeğini “beşeri sermaye” olarak tanımlamadığı gibi. Çünkü bu farklı varoluşların herbiri canlı insan yaşamının farklı biçimlerine tekabül eder, herbiri doğrudan yaşamın kendisine değer.
Ulusal İstihdam Stratejisi diyor ki: “İstihdam Stratejisi’nin içerdiği aktif işgücü piyasası politikaları ile genel ve mesleki eğitim seviyesini artıracak tedbirler, özellikle kayıt dışı istihdamın yaygın olduğu gençler ve kadınlar olmak üzere, tüm çalışanların kayıtlı hale gelmesini olumlu etkileyecektir. Bunun yanı sıra, ilk işe başlamada verilecek teşvikler ile danışmanlık hizmetleri de kayıtlı sisteme girişleri artıracaktır… Özel İstihdam Büroları ile aktif işgücü piyasaları hizmet sağlayıcılarının bünyelerinde iş ve meslek danışmanı bulundurmaları veya bu hizmeti sunmaları sağlanacaktır… Türkiye’de eğitim sisteminin en önemli eksikliği ekonominin ihtiyacına uygun insan gücü sunamamasıdır. Eğitim sisteminin öğrenci ve öğretmen kalitesinden makine ve teçhizat eksikliğine kadar uzanan birçok sorunu mevcuttur. Bu kapsamda özellikle -öğrencilerin iş dünyası ile temasının başlıca aracı olan- stajların etkin bir şekilde uygulanamaması önemli bir eksikliktir… Mesleki Eğitim Kanununda değişiklik yapılarak, yirmiden fazla işçi çalıştıran işyerlerinde yapılabilen staj uygulamasının kapsamı genişletilerek beşten fazla işçi çalıştıran işyerleri sisteme dahil edilecektir.”
Biz diyoruz ki: Türkiye’nin giderek bir eğitimli işsizler ülkesine dönüşmekte olduğu gerçeğinden hareketle Güvencesizler Hareketi, işsizliği eğitimsizlikle açıklayan yaklaşımların bilinçli ve kasti olarak yaygınlaştırıldığı görüşündedir. Bu yaklaşımların beslediği umut, gençlerin eğitim adı altında daha uzun sürelerle meşgul edilmesi ve böylece işsizler arasında yer almadan emek piyasalarına olabildiğince geç girmeleridir. Bir “işsizliği örtbas etme operasyonu” olarak karşımıza çıkarılan eğitim çığırtkanlığının sisteme sunduğu avantajların başında işsizliği gerçekte olduğundan daha düşük göstermek gelmektedir. Bu stratejinin diğer iki ayağı da en güvencesiz çalışma biçimlerinden biri olan kiralık işçilik ve özel istihdam kurumlarının “ilk işe başlamada danışmanlık hizmetleri” adı altında sessiz sedasız uygulamaya konması ve stajların kapsamının en küçük işyerlerini kapsayacak şekilde genişletilmesidir.
Hareketimiz bu stratejilere karşı,
- Eğitimi sadece tüm insanlığın kültürel ve toplumsal gelişiminin vazgeçilmez bir unsuru olarak tanımlar ve eğitimin sermaye birikiminin hizmetine sunulmasını tümden reddeder. Türkiye ve dünyadaki işsizliğin ya da kayıtdışılığın nedeni eğitimsizlik değil, kapitalizmin kendisidir. Hareketimiz ayrıca eğitimin işçi sınıfı içerisinde yeni ayrımcılıkların üretilmesinin kaynağı haline getirilmesine karşıdır. Eğitimin tüm çalışanların ihtiyaçlarına göre düzenlenmesini talep eder.
- Güvencesizler Hareketi, “ilk işe başlamada danışmanlık hizmetleri” adı altında uygulamaya konmaya çalışılan özel istihdam büroları ve kiralık, ödünç işçiliğe karşı mücadele eder; köle ticaretinden farklı olmayan bu tarz uygulamalara karşı eğitim düzeylerinden, mesleki statülerden, sektörel farklılıklardan bağımsız ortak bir örgütlenmeyi hedefler.
- Hareketimiz, “staj” adı altındaki karşılıksız, güvencesiz, yoksunlaştırıcı ve ucuz işgücü havuzunu genişleten çalışma biçimlerini reddeder ve stajların kapsamının genişletilmesi ve/veya süresinin uzatılması da dâhil olmak üzere bu tarz üretim ilişkisini kalıcı kılmaya çalışan bütün girişimlere karşı mücadele eder.
Ulusal İstihdam Stratejisi diyor ki: “Genel ve mesleki eğitimin kalitesi ve etkinliği artırılacaktır… Kamu kesimi, mesleki eğitimden kademeli olarak çekilerek bu konudaki inisiyatifi yerel aktörlere ve/veya özel sektöre bırakacaktır.”
Biz diyoruz ki: Genel ve mesleki eğitimin kalitesinin arttırılması adı altında eğitim emekçilerinin piyasaya (özel sektör vurgusu) terkedilmesi ve güvencesiz koşullara mahkûm edilmesinin söz konusu olduğu anlaşılmaktadır. Güvencesizler Hareketi, toplumun eğitim emekçileri de dâhil olmak üzere her kesimini kapsayan bu saldırılara karşı eğitimin sermayenin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılmasına karşı mücadele eder. Eğitim emekçilerini özlük haklarından mahrum bırakmasının yanında gençlerin sermaye ideolojisiyle donatılmasına da yol açacak bu girişime karşı Güvencesizler Hareketi hem eğitim emekçilerini hem de öğrencileri kapsayacak geniş ve ortak bir mücadele örgütler.
Ulusal İstihdam Stratejisi diyor ki: “Stratejinin oluşturulması için geçen bütün aşamalarda olduğu gibi, uygulama aşamasında da, başarılı olunması için istihdam ile ilgili bütün aktörlerin karar alma süreçlerine etkin katılımı esastır... Uygulanacak politikaların işgücü piyasasında yer alan tüm aktörler tarafından benimsenmesi ve sahiplenilmesi için emredici değil özendirici bir yaklaşım sergilenmelidir.”
Biz diyoruz ki: Bu stratejisi ile UİS’in bir kez daha işçi sınıfı ve örgütlerini “okuduğunu yorumlamaktan aciz özneler” yerine koymak istediği açıktır. Stratejinin oluşturulması için geçen bütün aşamalarda olduğu gibi, uygulama aşamasında da bütün aktörlerin karar alma süreçlerine etkin katılımından kastedilen ise “sosyal monolog”dur! Ya işsizler, kayıtlı ve kayıtsız ücretli çalışan işçiler olarak bizler “işgücü piyasasının aktörlerinden biri” sayılmıyoruz ya da “farkında olmadan” “etkin bir şekilde” sürecin oluşumuna katılmışız. Bu belgenin oluşturulma sürecine etkin bir şekilde katılan biz olmadığımıza göre “sosyal monoloğun esas alınması”na bir özne aranıyor. Siz monolog sürecini yönetecek; haklarımızı gaspedeceksiniz, biz de hiç tepki göstermeden, muhalefet etmeden bu tek taraflı sürece “sosyal” etiketi yapıştırmanızı sağlayacağız! Yanıldınız… Çünkü biz sermayenin ve egemenlerin olduğu yerde ‘sosyal’ olana yer olmadığını biliyoruz Yukarıda da söylediğimiz gibi “işgücü piyasasının katılıktan arındırılması” bizim için daha yoğun bir emek sömürüsü ve sosyal güvenlik kaybı anlamına geldiğinden bu arayışın muhatabı biz işsizler ve kayıtlı-kayıtsız ücretli çalışan işçiler olamayız. O halde işçi sınıfı içinde örgütlü ve sınıf adına hareket eden tüm örgüt ve kurumları uyarıyoruz;
Sermayenin ve hükümetlerinin bu örgütlü ve bütünlüklü saldırısına “sosyal diyalog” kılıfıyla ortak olmayalım!
Bu saldırıya karşı işsizlerin, kayıtlı veya kayıtsız ücretli çalışan işçilerin ortak mücadele programını, Sınıfsal Mücadele Stratejisi'ni birlikte örelim!
Güvencesizler Hareketinin aşağıdaki bildirgesi, işsiz ve güvencesiz işçiler için ortak mücadele programı önerisi bu ihtiyaca yöneliktir ve mücadele içinde geliştirilmeyi talep etmektedir.
Her türlü güvencesizleştirmeye karşı sigortasız, sendikasız, esnek çalışmayı önlemeyi hedefler.
Bütün ücretli çalışanların ve ailelerinin bedelsiz sağlık bakım hizmeti alabilmesi; bu hizmetlerin işçilerin çalıştığı veya işsiz kaldıkları süreleri kapsamasının yanı sıra emekliliğe esas hizmet sürelerinin hesaplanmasında da dikkate alınması, yani sosyal, kolektif ve dayanışmaya endeksli bir sigorta sistemi için mücadele eder. Ayrıca, Güvencesizler Hareketi, ücretlilerin fiilen çalıştıkları ve çalışma hakkından mahrum kaldıkları süreçlerde gerek ekonomik gerekse sosyal haklarını koruma ve geliştirmelerini savunur. Bu iki hedef doğası itibarıyla, esnekleştirme ve kuralsızlaştırmayı reddeder. Başka bir deyişle Güvencesizler Hareketi işçilerin ücretlerinin baskılanmasına; çalışma sürelerinin uzatılması ve belirsizleştirilmesine; dinlenme, haftalık ve yıllık da dahil olmak üzere bütün tatil sürelerinin kısaltılmasına ve/veya ücret dışı bırakılmasına; her türlü kiralık ve ödünç çalışma ilişkisine karşı kolektif bir mücadeleyi birincil hedef olarak belirler.
İşçi sınıfı içinde; işsizlik, ücret, emeklilik, meslek, cinsiyet, ırk-etnisite, din, yöre, kıdem, kültür ve vatandaşlık farkları üzerinden yaratılabilecek her türlü ayrımcılığa karşı uyanık ve tavizsiz bir mücadele yürütür.
Güvencesizler Hareketi’nin bileşenleri önce kendi çalışma ve yaşam alanlarında, ardından kendi bölgelerinde ve son olarak tüm dünyada her türlü ayrımcılığa karşı mücadeleyi işçi sınıfı dayanışmasının hem temeli hem de güvencesi olarak tanımlar. Bu anlamda, hiçbir emekçinin dili, eğitim durumu, kıdemi, üretim ilişkileri içindeki konumlanış farklılığı, inanç ve kültürü, ulusal ve bölgesel aidiyeti yüzünden ister açık isterse örtük bir şekilde üretimden dışlanmasına ve/veya üretimde ayrımcılığa maruz bırakılmasına seyirci kalmaz.
İşsizliğe karşı mevcut işlerin, ücretler düşürülmeksizin, çalışabilir nüfusa pay edilmesini ve iş saatlerinin düşürülerek herkese iş verilmesini amansızca savunur.
Kapitalist toplumda yaratılan bütün zenginlikler, tüm işçi sınıfının toplam emeğinin ürünleri oldukları için, Güvencesizler Hareketi mevcut işlerin, ücretler düşürülmeksizin ve hiçbir ayrımcılık yapılmaksızın yaşamak için çalışmak zorunda olan ve çalışabilir durumda olan nüfusa, yani tüm işçi sınıfına pay edilmesi ve bunun, çalışma süreleri kısaltılarak yapılması için mücadele eder.
Her işçinin çalıştığı kayıtlı, kayıtsız, işkolu ve işyeri barajına bakmaksızın, toplusözleşme hakkından yararlanması ve böyle bir sendika yaratmanın önünde yasal ve fiili engellerin kaldırılmasını amaçlar.
Kapitalist üretim ilişkileri maddi zenginliğin yegane kaynağı olan ücretlileri, harcadıkları emek üzerinde pazarlık etme hakkından bile mahrum etmektedir. Buna karşı Güvencesizler Hareketi işçi sınıfının kolektif haklarını kendi örgütlenmeleriyle güvence altına alma gücüne sahip olduğunu bilir ve bu hakkı kullanmanın önündeki yasal ve fiili engelleri aşmayı amaçlar.
Bütün işçi örgütlerinde, üyelerin aidatını elden ödediği, temsil gerekli olduğunda seçilenlerin her an geri çağırılabildiği, işçiyi örgütüne yabancılaştıran her türlü bürokratlaşmanın demokratik ve yatay bir işleyişle önlenebileceği bir anlayışın hakim olması için mücadele eder.
….
Bir tek işsiz, bir tek sigortasız, bir tek sendikasız işyeri kalmamasına bağlı olarak kendi varlığına son verir.
Güvencesizler Hareketi, yukarıda sayılan mücadeleleri tek bir işsiz, tek bir güvencesiz, tek bir sigortasız ve sendikasız işçi kalmayıncaya kadar devam ettirecek; bu hedeflere ulaşıldığında ise kendi varlık gerekçesi ortadan kalkmış olacağı için faaliyetlerine son vererek kendini lağvedecektir.
İşsizler ve güvencesiz çalışanların kurucu emek odağını yaratmak için bir araya geliyoruz.
Perşembe, 8 Mart 2012 (14 yıl 8 ay önce)
‘ULUSAL İSTİHDAM STRATEJİSİ’NE KARŞI
‘SINIFSAL MÜCADELE STRATEJİSİ’
Sermaye ve devleti için işsizlik
Uluslararası rekabet gücünü arttırmada kullanılacak teknik bir unsur ya da farklı sektörlerin işçilerini her tarihsel dönemde birbirine düşman ederek görece azaltılan ama hiçbir zaman tamamen ortadan kaldırılması hedeflenmeyen bir olgu; veya mücadelelerle kazanılmış temel haklara karşı ileri sürülen bir pazarlık aracı; ya da güvencesizliği kalıcılaştırmak ve yasal bir kılıfa büründürmenin bir yoludur.
Güvencesizler Hareketi için işsizlik
Güvencesizler olarak bizler, tek bir işçi olarak bile işsiz kalmanın yaşamın kendisini doğrudan tehdit eden bir durum olduğunu biliyoruz. Tek birimizin işsizliğinin bile hepimizin daha fazla sömürülmesi, daha esnek ve daha güvencesiz çalışmasına yol açacağını biliyoruz. İşsiz kalma durumunun yalnızca beslenme değil yanı sıra barınma, sağlık, eğitim ve kendi neslini sürdürme de dâhil olmak üzere insan yaşamının olmazsa olmazları olarak kabul edilmiş en temel hakları kullanmayı imkânsızlaştırdığını görüyoruz. Çünkü bizler, işsizlik olgusunun, yaşamın kendisinin ücretli çalışmaya bağlandığı kapitalist toplumun bir ürünü olduğunun; bu bağlamda işsizliğin de kapitalist iktisadın da tanrı vergisi ya da bir doğa olayı olmadığının farkındayız.
İşte bu nedenle bizim (SMS) ‘Sınıfsal Mücadele Stratejimiz’ hükümet ve sermayenin UİS, ‘Ulusal İstihdam Stratejisi’ni reddeder. Yine bu nedenle UİS’in istihdam ve işsizlikle ilintili teşhisleri de çözüm yöntemlerini de ancak sermaye sınıfının çıkarlarını korumaya odaklanmıştır; işçi sınıfının kazanımlarını ise topyekûn olarak gerileteceği açıkça ortadadır.
Ulusal İstihdam Stratejisi (UİS) diyor ki: Türkiye ekonomisi 2002-2007 döneminde yüksek oranlı ve sürekli bir büyüme serisi yakalamıştır… istihdam beklenen ölçüde artmamıştır. Bunun temel sebebi işgücü piyasasının yapısal sorunlarıdır(!!!!!!!!).
Biz diyoruz ki: Türkiye’nin büyümesi kerameti kendinden menkul bir gelişme değildir. Türkiye’deki emekçilerin performans, verimlilik, esneklik, kalite vb. çalışma pratikleriyle iliklerine kadar sömürülmesinin beklenen bir sonucudur. Bu süreçte istihdamın artmaması da şaşılacak bir durum değildir, zira sermaye yatırımları sonsuz ve sınırsız olamayacağı için işçilerin performans ve verimliliğinin artması giderek daha az sayıda emekçinin daha büyük miktarlarda ürün üretmesi anlamına gelir. Aynı durum, bir yandan da işsizliği, esnekliği ve güvencesizliği üretir. Üretim ilişkilerinin yapısından gelen bu gerçekliğine karşın istihdamdaki durgunluğu tek başına “işgücü piyasasının yapısal sorunlarıyla” açıklamak son derece kasıtlıdır. Öyle ki, bu “bu yapısal sorunlar” işçi sınıfının mücadelelerle kazandığı koruma ve kazanımlar olarak gösterilmekte ve tüm strateji (UİS) işçi sınıfının kazanımlarının ortadan kaldırılması hedefine odaklanmaktadır.
Ulusal İstihdam Stratejisi diyor ki: “Temel politika eksenleri belirlenirken, makroekonomik politikaların istihdamı teşvik edecek biçimde sürdürülmesi, eğitim ile istihdam arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi, işgücü piyasalarının katılıktan arındırılması, kadınların, gençlerin ve dezavantajlı grupların işgücüne katılımının artırılması ve bütün bu reformların sosyal koruma şemsiyesi genişleterek yapılması benimsenmiş, güvenceli esneklik anlayışı temel bir bileşen olarak kabul edilmiştir… Uygulanacak yeni teşvik politikalarının maliyetleri firmalarca değil genel bütçe ve işsizlik sigortası fon kaynaklarıyla karşılanmalı, böylelikle işletmelerin rekabet gücü gözetilmelidir.”
Biz diyoruz ki: İşçi sınıfının ve onun örgütlerinin okuduklarını yorumlamaktan bile aciz olduğu varsayımına dayan UİS Raporu, aynı cümle içerisinden birbiriyle taban tabana zıt hedeflere yer vermektedir. Örneğin hem işgücü piyasalarının katılıktan arındırılacağını hem de reformların sosyal koruma şemsiyesi genişletilerek yapılacağını belirtmekte; bunu da “güvenceli esneklik” anlayışıyla desteklemektedir. Oysa Danimarka’dan ithal edilmiş olan “güvenceli esneklik” pratiğinde asıl hedef işçilerin daha önce sahip oldukları bütün güvencelerinin (işgücü piyasalarının katılıkları!!!) kaldırılması ve bunun yerine işin kendisinin kalıcı ve güvenceli hale getirilmesi, yani şirketlerin rekabet gücünün arttırılmasıdır. Doğal olarak bu hedef, emek maliyetlerinin düşürülmesi, çalışma süreleri ve ücretlerin muğlâklaşması ve tatil, bayram, çay molası vb. dinlenme sürelerinin hem kısaltılması veya kaldırılması hem de bu süreler için hiçbir ücret ödenmemesine odaklanmıştır. Bütün bu tavizlerin karşılığında ise işçi sınıfına sadece çok sınırlı bir “iş güvencesi” sağlanmakta; güvence kavramının özüyle hiçbir alakası olmayan bu uygulama 1-2 yıl içinde son bulduğunda emekçiler yine işsizler ordusuna dâhil olmaktadır. Esneklik olgusu taşeron, kiralık, geçici, kısmi zamanlı vb. en güvencesiz çalışma biçimleriyle birleştiğinde işçilerin işsizlik sigortasından faydalanmasının koşulları da çoğu zaman karşılanamadığı için işçi aileleri başta gıda, sağlık, barınma ve eğitim olmak üzere pekçok yaşamsal ihtiyaçlarını karşılayamaz hale gelmektedir. Aynı strateji içersinde UİS, bütün teşviklerin genel bütçe ve işsizlik sigortasından karşılanacağını; böylece firmaların rekabet gücünün korunacağını belirtmek suretiyle tutarsızlığını bir kez daha gözler önüne sermektedir. Bir yandan sosyal güvenlik şemsiyesinin genişleyeceğini söyleyen rapor, diğer yandan işçilerin ücretlerinden yapılan kesintilerle oluşan fonları da sermayenin emrine tahsis etmektedir.
* Bu nedenle Güvencesizler Hareketi, işçi sınıfının tarihsel kazanımlarının “birer piyasa katılığı” olarak tanımlanmasına izin vermez ve bu kazanımların daha çok arttırılması için mücadele eder.
* Kadınlar, gençler ve dezavantajlı diğer grupların ayrımcılıktan kaynaklanan bu “dezavantajlı” konumlarını ılımlılaştırmayı değil bu konumlara son vermeyi ve mevcut işlerin hiçbir ayrımcılık gözetilmeden çalışabilir durumdaki işçi ve işsizler arasında paylaşılmasını hedefler.
* Hareketimiz, “güvenceli esnekliğin” tek amacının esnekliğe kabul edilebilir bir kılıf geçirmek olduğunu bilir. ‘Güvenceli Esnekliğin’ güvence getirmeyip tersine varolan güvenceleri de ortadan kaldırdığını, yalnızca ülke içindeki değil yanı sıra uluslararası ölçekteki örneklerden de bilmektedir. Bu nedenle hangi ad ve görünüm altında olursa olsun işverenler tarafından dayatılan esnekliği ve dolayısıyla güvencesizliği reddeder.
* Sözümona işe alımları arttırma amaçlı hiçbir teşviğin emekçilerin fonlarından karşılanmasına izin vermez.
Ulusal İstihdam Stratejisi diyor ki: “Kayıtdışı istihdam Türkiye işgücü piyasasının en temel yapısal sorunlarından biridir. Kayıtdışı istihdamın payı 2004–2009 döneminde yüzde 50 seviyelerinden yüzde 44 seviyelerine gerilemiştir… Yabancı kaçak işçilik de kayıtdışı istihdam içinde ele alınması gereken önemli sorunlardan bir diğeridir… Türkiye’de kayıtlı sektörlerin daha güçlü hale gelmesi kayıtdışı istihdam talebinin düşmesini sağlayacaktır. Bu kapsamda işletmeler üzerinde idari, mali ve yasal yükümlülüklerin bütçe imkânları doğrultusunda azaltılarak, işletmeleri kayıtdışı faaliyetlere ve kayıtdışı istihdama yönelten bürokratik formalitelerin kaldırılması ve aşırı düzenlemelerden kaçınılması gerekmektedir… Özellikle belirli süreli sözleşmelere ilişkin kısıtlamalar ile kıdem tazminatının yüksekliği işgücü piyasasında katılık yaratan unsurlar olarak ortaya çıkmaktadır!!!”
Biz diyoruz ki: Kayıtdışılık, sermayenin emeği daha kontrolsüz sömürerek daha hızlı birikim yapabilmek için kullandığı yollardan biridir. Güvencesizler Hareketi “Ekonomik Büyüme” fetişleştirmesinin sağladığı meşruiyetle devletlerin de örtük destek verdiği kayıtdışı faaliyetlere dair serzenişleri “timsah gözyaşları” olarak tanımlar. Gerçekten de bu timsah gözyaşlarının asıl nedeni, bu yan yolu tali olmaktan çıkarıp anayola dönüştürmektir. UİS’te kayıtlı sektörlerin daha güçlü hale getirilmesiyle kastedilen, kayıt altındaki sermayeye de kayıtdışı koşullarının sağlanması; yani kayıt altındaki şirketlerin de işçileri en güvencesiz, en kuralsız, en ucuz maliyetle çalıştırabileceği “esnek” yasal ortamın yaratılmasıdır. Bu strateji toplumun yalnızca güvencesiz kesimlerini değil, göreli güvencelerle donanmış görünen sendikalı, sigortalı azınlığı da doğrudan ilgilendirmekte ve güvencesiz işçilik kavramını tüm işçi sınıfını kapsayacak biçimde genişletmektedir.
UIS’in tüm işçi sınıfını güvencesizleştirecek bu stratejisine karşı Güvencesizler Hareketi,
- Hangi eğitim grubundan, hangi meslekten, hangi etnik kökenden ve kültürden, hangi ulusal aidiyetten olursa olsun istisnasız bütün işsizlerin ve ücretli işçilerin, düzenli, yaşamını sağlıklı bir şekilde devam ettirmeye yetecek düzeyde ücretler ve çalışma süreleri karşılığında, en yüksek kamusal emeklilik koşullarından yararlandırılmak suretiyle ve sendikalı olarak istihdam edilmesi için mücadele eder. Şirketlerin kayıt altında olup olmaması işçilerin çalışma koşullarını gerileten bir araç gibi görülemez ve bu amaçla kullanılamaz.
- Göçmen işçiler için getirilen kısıtlayıcı devlet düzenlemelerinin hedefi göçmen işçilerin emek sömürüsünü bu yolla arttırmayı amaçlar. Kısıtlamalar arttıkça göçmen işçiler daha uzun sürelerle çalışmayı, daha düşük ücret almayı, sosyal korumalardan yoksun çalışma biçimlerini daha kolay kabul etmek zorunda kalır. Bu bağlamda göçmen “kaçak işçilik” UİS’de belirtildiği gibi kayıtdışılığın nedenlerinden biri değil; sermaye birikimini hızlandırmanın ve emek maliyetlerini düşürmenin bir gereğidir. Güvencesizler Hareketi göçmen ve “kaçak” olarak tanımlanan başka ülkelerin işçilerinin de tıpkı Türkiyeli ücretliler gibi ve aynı özne tarafından sömürüldüğü gerçeğinden hareketle, göçmen işçilere karşı başta ücret, sağlık bakım hizmeti, emeklilik ve yurttaşlık hakkı olmak üzere her türlü ayrımcılığı ortadan kaldırmayı hedefler. Hareketimiz ayrıca, göçmen işçi sömürüsünün artmasına yol açan dil, kültür vb. farklılıklardan kaynaklanan engellerin aşılması için gerekli eğitimlere iş süreleri azaltılarak zaman yaratılması ve eğitimin finansmanının sermaye fonlarıyla karşılanması için mücadele eder. Türkiyeli işçilerin yanı sıra göçmen işçilerin de koşullarını iyileştiren her düzenlemenin sermayenin başka ülkelere kaçmasına yol açacağını bilen Hareketimiz, bu nedenle de mücadelesini uluslararasılaştırmak ve dünyada güvencesizliğe mahkûm edilen tek bir işçi kalmayıncaya kadar mücadeleye devam etmek zorunda olduğunun bilincindedir.
Ulusal İstihdam Stratejisi diyor ki: “Yaş gruplarına göre merkezi hükümet harcamaları incelendiğinde, Türkiye’de sosyal harcamalardan üretken olmayan yaşlı gruplara daha fazla kaynak ayrıldığı dikkati çekmektedir. Yaşlı gruplara yönelik sosyal güvenlik harcamalarını finanse etmek amacıyla merkezi hükümet tarafından yapılan sosyal güvenlik transferleri bu dağılımın oluşmasında etkili olmaktadır. Kamu kaynaklarının beşeri sermaye stokunun niteliğini ve niceliğini artıracak şekilde önceliklendirilmesi Türkiye’nin uzun dönemli büyüme performansı açısından önem arzetmektedir.”
Biz diyoruz ki: “Üretken olmayan yaşlı gruplara fazla kaynak ayrıldığı”na dair tespitler her şeyden önce Türkiye bürokratları ve sermayesinin sıkça övündüğü ülkenin gerçek demografik yapısı ile çelişmektedir. Ülke işgücü nüfusunun son derece genç olması gerçeğine karşın sosyal harcamalardan üretken olmayan “yaşlı” gruplara daha fazla kaynak ayrılmasından kastedilen şey ise, kamusal emeklilik sistemidir. Kıdem tazminatlarının gasp edilişinin ardından sıranın kamusal emekliliğin tasfiyesine geleceği anlaşılmaktadır. UİS ile kamu kaynaklarının öncelikle üretken emeğin nitelik ve niceliğinin arttırılmasında kullanılması öngörülürken; bunun karşılığında emeklilere yapılan sosyal harcamaların kısılacağı açıktır. Bir yandan emeklilik yaşının sistematik olarak yükseltildiği, diğer yandan işe başlama yaşlarındaki farklılıklara bağlı olarak emekliliği hak etme yaşlarının farklı kişilerde farklı fakat oldukça erken yaşlara tekabül ettiği ve insanların çoğu kez erken yaşlarında zorla emekliye sevkedildiği bir ortamda sosyal harcamaların daha da kısılması güvencesiz çalışmanın kapsamını çok daha genişletecek bir durumdur. Düşük gelirlerle yaşamını sürdüremeyen genç emekliler zorunlu olarak emek piyasasına geri dönüş yapacak; fakat bu sefer yaşlarının görece yüksek olması ve emekliliği hak etmiş olmaları dolayısıyla en ağır, en güvencesiz, en düşük ücretli iş önerilerini bile kabul etmek zorunda kalıyor ve kalacaktır.
UİS’in güvencesizliği daha da yaygınlaştıracak ve bu kez de emeklileri hedef alan bu stratejisine karşı Güvencesizler Hareketi
- Ücretlilerin kendi istekleri dışında zorla emekli edilmesine; emekli olma yaşının yükseltilmesine ve emeklilere yapılan harcamaların çeşitli bahanelerle kısılması, dolayısıyla emeklilerin yoksulluk aylıklarına mahkûm edilerek tekrar ve çok daha kötü koşullarda iş aramak zorunda bırakılmasına karşı mücadele eder.
- Hareketimiz, genç işçilerin işe alınmalarını kolaylaştıracak önlemler için gerekli fonların ise şirketlerin geçmişte sömürdüğü bugün ise “atıl yaşlılar” olarak kategorize ettiği geçmiş emeğin yarattığı zenginliklerden ödenmesini savunur. Böylece hem kuşaklar arası dayanışmanın temelleri sağlamlaştırılmış hem de emekliler yoksulluğa mahkûm edilmeden genç işçilerin eğitimleri sağlanmış olacaktır. Güvencesizler Hareketi, UİS’in aksine ne aktif çalışma ne işsiz kalma ve ne de emekli olma hallerini teknik ya da “ülkenin büyüme performansı” ile ilintili birer sorun gibi tanımlamaz, tıpkı bütün zenginliklerin yaratıcısı olan insan emeğini “beşeri sermaye” olarak tanımlamadığı gibi. Çünkü bu farklı varoluşların herbiri canlı insan yaşamının farklı biçimlerine tekabül eder, herbiri doğrudan yaşamın kendisine değer.
Ulusal İstihdam Stratejisi diyor ki: “İstihdam Stratejisi’nin içerdiği aktif işgücü piyasası politikaları ile genel ve mesleki eğitim seviyesini artıracak tedbirler, özellikle kayıt dışı istihdamın yaygın olduğu gençler ve kadınlar olmak üzere, tüm çalışanların kayıtlı hale gelmesini olumlu etkileyecektir. Bunun yanı sıra, ilk işe başlamada verilecek teşvikler ile danışmanlık hizmetleri de kayıtlı sisteme girişleri artıracaktır… Özel İstihdam Büroları ile aktif işgücü piyasaları hizmet sağlayıcılarının bünyelerinde iş ve meslek danışmanı bulundurmaları veya bu hizmeti sunmaları sağlanacaktır… Türkiye’de eğitim sisteminin en önemli eksikliği ekonominin ihtiyacına uygun insan gücü sunamamasıdır. Eğitim sisteminin öğrenci ve öğretmen kalitesinden makine ve teçhizat eksikliğine kadar uzanan birçok sorunu mevcuttur. Bu kapsamda özellikle -öğrencilerin iş dünyası ile temasının başlıca aracı olan- stajların etkin bir şekilde uygulanamaması önemli bir eksikliktir… Mesleki Eğitim Kanununda değişiklik yapılarak, yirmiden fazla işçi çalıştıran işyerlerinde yapılabilen staj uygulamasının kapsamı genişletilerek beşten fazla işçi çalıştıran işyerleri sisteme dahil edilecektir.”
Biz diyoruz ki: Türkiye’nin giderek bir eğitimli işsizler ülkesine dönüşmekte olduğu gerçeğinden hareketle Güvencesizler Hareketi, işsizliği eğitimsizlikle açıklayan yaklaşımların bilinçli ve kasti olarak yaygınlaştırıldığı görüşündedir. Bu yaklaşımların beslediği umut, gençlerin eğitim adı altında daha uzun sürelerle meşgul edilmesi ve böylece işsizler arasında yer almadan emek piyasalarına olabildiğince geç girmeleridir. Bir “işsizliği örtbas etme operasyonu” olarak karşımıza çıkarılan eğitim çığırtkanlığının sisteme sunduğu avantajların başında işsizliği gerçekte olduğundan daha düşük göstermek gelmektedir. Bu stratejinin diğer iki ayağı da en güvencesiz çalışma biçimlerinden biri olan kiralık işçilik ve özel istihdam kurumlarının “ilk işe başlamada danışmanlık hizmetleri” adı altında sessiz sedasız uygulamaya konması ve stajların kapsamının en küçük işyerlerini kapsayacak şekilde genişletilmesidir.
Hareketimiz bu stratejilere karşı,
- Eğitimi sadece tüm insanlığın kültürel ve toplumsal gelişiminin vazgeçilmez bir unsuru olarak tanımlar ve eğitimin sermaye birikiminin hizmetine sunulmasını tümden reddeder. Türkiye ve dünyadaki işsizliğin ya da kayıtdışılığın nedeni eğitimsizlik değil, kapitalizmin kendisidir. Hareketimiz ayrıca eğitimin işçi sınıfı içerisinde yeni ayrımcılıkların üretilmesinin kaynağı haline getirilmesine karşıdır. Eğitimin tüm çalışanların ihtiyaçlarına göre düzenlenmesini talep eder.
- Güvencesizler Hareketi, “ilk işe başlamada danışmanlık hizmetleri” adı altında uygulamaya konmaya çalışılan özel istihdam büroları ve kiralık, ödünç işçiliğe karşı mücadele eder; köle ticaretinden farklı olmayan bu tarz uygulamalara karşı eğitim düzeylerinden, mesleki statülerden, sektörel farklılıklardan bağımsız ortak bir örgütlenmeyi hedefler.
- Hareketimiz, “staj” adı altındaki karşılıksız, güvencesiz, yoksunlaştırıcı ve ucuz işgücü havuzunu genişleten çalışma biçimlerini reddeder ve stajların kapsamının genişletilmesi ve/veya süresinin uzatılması da dâhil olmak üzere bu tarz üretim ilişkisini kalıcı kılmaya çalışan bütün girişimlere karşı mücadele eder.
Ulusal İstihdam Stratejisi diyor ki: “Genel ve mesleki eğitimin kalitesi ve etkinliği artırılacaktır… Kamu kesimi, mesleki eğitimden kademeli olarak çekilerek bu konudaki inisiyatifi yerel aktörlere ve/veya özel sektöre bırakacaktır.”
Biz diyoruz ki: Genel ve mesleki eğitimin kalitesinin arttırılması adı altında eğitim emekçilerinin piyasaya (özel sektör vurgusu) terkedilmesi ve güvencesiz koşullara mahkûm edilmesinin söz konusu olduğu anlaşılmaktadır. Güvencesizler Hareketi, toplumun eğitim emekçileri de dâhil olmak üzere her kesimini kapsayan bu saldırılara karşı eğitimin sermayenin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılmasına karşı mücadele eder. Eğitim emekçilerini özlük haklarından mahrum bırakmasının yanında gençlerin sermaye ideolojisiyle donatılmasına da yol açacak bu girişime karşı Güvencesizler Hareketi hem eğitim emekçilerini hem de öğrencileri kapsayacak geniş ve ortak bir mücadele örgütler.
Ulusal İstihdam Stratejisi diyor ki: “Stratejinin oluşturulması için geçen bütün aşamalarda olduğu gibi, uygulama aşamasında da, başarılı olunması için istihdam ile ilgili bütün aktörlerin karar alma süreçlerine etkin katılımı esastır... Uygulanacak politikaların işgücü piyasasında yer alan tüm aktörler tarafından benimsenmesi ve sahiplenilmesi için emredici değil özendirici bir yaklaşım sergilenmelidir.”
Biz diyoruz ki: Bu stratejisi ile UİS’in bir kez daha işçi sınıfı ve örgütlerini “okuduğunu yorumlamaktan aciz özneler” yerine koymak istediği açıktır. Stratejinin oluşturulması için geçen bütün aşamalarda olduğu gibi, uygulama aşamasında da bütün aktörlerin karar alma süreçlerine etkin katılımından kastedilen ise “sosyal monolog”dur! Ya işsizler, kayıtlı ve kayıtsız ücretli çalışan işçiler olarak bizler “işgücü piyasasının aktörlerinden biri” sayılmıyoruz ya da “farkında olmadan” “etkin bir şekilde” sürecin oluşumuna katılmışız. Bu belgenin oluşturulma sürecine etkin bir şekilde katılan biz olmadığımıza göre “sosyal monoloğun esas alınması”na bir özne aranıyor. Siz monolog sürecini yönetecek; haklarımızı gaspedeceksiniz, biz de hiç tepki göstermeden, muhalefet etmeden bu tek taraflı sürece “sosyal” etiketi yapıştırmanızı sağlayacağız! Yanıldınız… Çünkü biz sermayenin ve egemenlerin olduğu yerde ‘sosyal’ olana yer olmadığını biliyoruz Yukarıda da söylediğimiz gibi “işgücü piyasasının katılıktan arındırılması” bizim için daha yoğun bir emek sömürüsü ve sosyal güvenlik kaybı anlamına geldiğinden bu arayışın muhatabı biz işsizler ve kayıtlı-kayıtsız ücretli çalışan işçiler olamayız. O halde işçi sınıfı içinde örgütlü ve sınıf adına hareket eden tüm örgüt ve kurumları uyarıyoruz;
Sermayenin ve hükümetlerinin bu örgütlü ve bütünlüklü saldırısına “sosyal diyalog” kılıfıyla ortak olmayalım!
Bu saldırıya karşı işsizlerin, kayıtlı veya kayıtsız ücretli çalışan işçilerin ortak mücadele programını, Sınıfsal Mücadele Stratejisi'ni birlikte örelim!
Güvencesizler Hareketinin aşağıdaki bildirgesi, işsiz ve güvencesiz işçiler için ortak mücadele programı önerisi bu ihtiyaca yöneliktir ve mücadele içinde geliştirilmeyi talep etmektedir.
İşsiz ve Güvencesiz Çalışan İşçilerin Güvencesizler Hareketi
Her türlü güvencesizleştirmeye karşı sigortasız, sendikasız, esnek çalışmayı önlemeyi hedefler.
Bütün ücretli çalışanların ve ailelerinin bedelsiz sağlık bakım hizmeti alabilmesi; bu hizmetlerin işçilerin çalıştığı veya işsiz kaldıkları süreleri kapsamasının yanı sıra emekliliğe esas hizmet sürelerinin hesaplanmasında da dikkate alınması, yani sosyal, kolektif ve dayanışmaya endeksli bir sigorta sistemi için mücadele eder. Ayrıca, Güvencesizler Hareketi, ücretlilerin fiilen çalıştıkları ve çalışma hakkından mahrum kaldıkları süreçlerde gerek ekonomik gerekse sosyal haklarını koruma ve geliştirmelerini savunur. Bu iki hedef doğası itibarıyla, esnekleştirme ve kuralsızlaştırmayı reddeder. Başka bir deyişle Güvencesizler Hareketi işçilerin ücretlerinin baskılanmasına; çalışma sürelerinin uzatılması ve belirsizleştirilmesine; dinlenme, haftalık ve yıllık da dahil olmak üzere bütün tatil sürelerinin kısaltılmasına ve/veya ücret dışı bırakılmasına; her türlü kiralık ve ödünç çalışma ilişkisine karşı kolektif bir mücadeleyi birincil hedef olarak belirler.
İşçi sınıfı içinde; işsizlik, ücret, emeklilik, meslek, cinsiyet, ırk-etnisite, din, yöre, kıdem, kültür ve vatandaşlık farkları üzerinden yaratılabilecek her türlü ayrımcılığa karşı uyanık ve tavizsiz bir mücadele yürütür.
Güvencesizler Hareketi’nin bileşenleri önce kendi çalışma ve yaşam alanlarında, ardından kendi bölgelerinde ve son olarak tüm dünyada her türlü ayrımcılığa karşı mücadeleyi işçi sınıfı dayanışmasının hem temeli hem de güvencesi olarak tanımlar. Bu anlamda, hiçbir emekçinin dili, eğitim durumu, kıdemi, üretim ilişkileri içindeki konumlanış farklılığı, inanç ve kültürü, ulusal ve bölgesel aidiyeti yüzünden ister açık isterse örtük bir şekilde üretimden dışlanmasına ve/veya üretimde ayrımcılığa maruz bırakılmasına seyirci kalmaz.
İşsizliğe karşı mevcut işlerin, ücretler düşürülmeksizin, çalışabilir nüfusa pay edilmesini ve iş saatlerinin düşürülerek herkese iş verilmesini amansızca savunur.
Kapitalist toplumda yaratılan bütün zenginlikler, tüm işçi sınıfının toplam emeğinin ürünleri oldukları için, Güvencesizler Hareketi mevcut işlerin, ücretler düşürülmeksizin ve hiçbir ayrımcılık yapılmaksızın yaşamak için çalışmak zorunda olan ve çalışabilir durumda olan nüfusa, yani tüm işçi sınıfına pay edilmesi ve bunun, çalışma süreleri kısaltılarak yapılması için mücadele eder.
Her işçinin çalıştığı kayıtlı, kayıtsız, işkolu ve işyeri barajına bakmaksızın, toplusözleşme hakkından yararlanması ve böyle bir sendika yaratmanın önünde yasal ve fiili engellerin kaldırılmasını amaçlar.
Kapitalist üretim ilişkileri maddi zenginliğin yegane kaynağı olan ücretlileri, harcadıkları emek üzerinde pazarlık etme hakkından bile mahrum etmektedir. Buna karşı Güvencesizler Hareketi işçi sınıfının kolektif haklarını kendi örgütlenmeleriyle güvence altına alma gücüne sahip olduğunu bilir ve bu hakkı kullanmanın önündeki yasal ve fiili engelleri aşmayı amaçlar.
Bütün işçi örgütlerinde, üyelerin aidatını elden ödediği, temsil gerekli olduğunda seçilenlerin her an geri çağırılabildiği, işçiyi örgütüne yabancılaştıran her türlü bürokratlaşmanın demokratik ve yatay bir işleyişle önlenebileceği bir anlayışın hakim olması için mücadele eder.
….
Bir tek işsiz, bir tek sigortasız, bir tek sendikasız işyeri kalmamasına bağlı olarak kendi varlığına son verir.
Güvencesizler Hareketi, yukarıda sayılan mücadeleleri tek bir işsiz, tek bir güvencesiz, tek bir sigortasız ve sendikasız işçi kalmayıncaya kadar devam ettirecek; bu hedeflere ulaşıldığında ise kendi varlık gerekçesi ortadan kalkmış olacağı için faaliyetlerine son vererek kendini lağvedecektir.
İşsizler ve güvencesiz çalışanların kurucu emek odağını yaratmak için bir araya geliyoruz.