Cuma, 9 Mart 2012 (14 yıl 8 ay önce)
Avrupa Komisyonu’nun geçtiğimiz yıl Şubat ayında “hammadde stratejisi”ni açıklamıştı. Komisyon geçtiğimiz Çarşamba günü konuyla ilgili bazı noktaları somutlaştırmak için görüşme yaptı. Buna göre AB’ye üye ülkeler, hammaddelerin keşfi, çıkarılması ve işlenmesinde birlikte çalışacak, geleceğin teknolojilerini geliştirebilmek için güç birliği yapacak. Bu konuda özel sektörle de aktif işbirliği yapılacak.
Konunun odağında “nadir elementler” var. Atom numarası 57 olan lantan ile atom numarası 71 olan lutesyuma kadar 15 elementten oluşan lantanitler grubuyla bu grupla kimyasal benzeşimleri olan, 21 atom numaralı standiyum ve 39 atom numaralı yitriyumla birlikte toplam 17 adet element grubu.
Bunlar; 1) Hafif nadir toprak elementleri veya seryum grubu (lantan, seryum, praseodinyum, neodinyum, prometyum, samaryum, europyum); 2) Ağır nadir toprak elementleri veya yitriyum grubu (gadolinyum, terbiyum, disprosyum, holmiyum, erbiyum, thulyum, yitterbiyum, lutesyum, yitriyum, skandiyum); olarak iki gruba ayrılırlar. Nadir toprak elementlerin yüzde 36’sı katalizör olarak, yüzde 31′i metalurjide, yüzde 30′u cam ve seramik sanayiinde, yüzde 3′ü ise diğer alanlarda kullanılır.
Bunlar yüksek teknoloji için vazgeçilmez hammaddeler. Cep telefonundan iPad’e, düz ekrandan elektrikli otomobillere, yüksek teknolojye dayalı metaların hemen hepsinde kullanılıyor. Ancak Avrupa sanayisi, giderek daha çok ihtiyaç duyulan nadir elementlerde neredeyse tamamen dışa bağımlı. Bu kapsamdaki hammaddelerin yüzde 97’si Çin topraklarında. Çin gün geçtikçe artan kendi ihtiyacını karşılamak için ihracatı kıstı. Bu ise Avrupa’yı sıkıntıya sokacak bir gelişme.
AB emperyalizmi bu konuda Çin’e olan bağımlılıktan kurtulmak için 2020 yılına kadar belli bir yol almayı hedefliyor. Avrupa’da yerin ve denizin altında 500-1000 metre derinliğinde yaklaşık 100 milyar euro değerinde nadir elementler olduğu söyleniyor.
Kapitalist gelişmenin diyalektiğinde var; yeni sektörler yeni tipte teknolojiler ortaya çıktıkça ihtiyaç duyulan hammaddelerin çeşitliliği artar, yeni türde maddeler/elementler üretime hammadde olarak sokulur. Ve yeni üretim alanlarında sektörel büyüme arttıkça bu hammaddelere duyulan ihtiyaç da artar. Bu nedenle hammadde fiyatları yükseliş eğilimine girer.
Bu noktada tekelci rekabet kızışır. Tekelciliğin temel dayanaklarından biri olarak hammaddeler üzerindeki egemenliğin ele geçirilmesi kavgaları yoğunlaşır. Doğada zaten sınırlı olan maddelerin bu özelliği yüksek tekelci rantların oluşturulması için elverişli bir zemin sunar.
Fiyatlar yukarı fırlar. Hammadde ticareti savaş alanına dönüşür.
İşte bu nedenle son yıllarda nadir elementler konusu emperyalist tekellerin sürekli gündeminde. ABD zaman zaman Çin’in sorun çıkarmaması için uyarılarda bulunuyordu. Avrupalı emperyalistler ise konuyu daha ciddi gündemlerine almışa benziyorlar. AB kendi hammadde kaynakları yeterli olmadığından aynı zamanda Afrika ya da Güney Amerika’daki diğer coğrafyalarda da emperyalist hakimiyeti pekiştirmede ön almanın yollarını aramakta.