Salı, 3 Nisan 2012 (14 yıl 7 ay önce)
Hep aynı şey oluyor!
Önce, yapılması planlanan yeni yasalar, yasa değişiklikleri, büyük gürültülerle gündemleştiriliyor! Konuyla ilgili çeşitli kesimlerin, yaygın tabirle “Sivil Toplum Örgütleri”nin katıldığı toplantılar, çalıştaylar, bilmem neler örgütlenerek “demokratik katılım” vitrini oluşturuluyor. Böylece, çıkarılacak yasalarla ilgili toplumsal kesimlerde büyük beklentiler yaratılıyor! Sonra, bu tartışmalardan devşirilen taslak metinler Meclis’teki ilgili komisyonlarda “tartışılarak” hızla Genel Kurul’a getiriliyor! Biraz gürültü patırtıdan sonra yasalaşarak Cumhurbaşkanı’nın onayına sunuluyor; O da hızlıca imzalayınca, Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giriyor! Artık rutinleşmiş olan bu süreç yönetimi, aklımıza gelebilecek pekçok toplumsal sorunda devreye sokuluyor. Tabii her zaman bu “uzun yol” takip edilmiyor. Kimi kritik mevzular, kimsenin ruhu duymadan KHK gibi dolambaçsız yollarla hallediliyor!
Fakat büyük beklentiler yaratılarak yürütülen sürecin sonunda olan, beklentiye girenlere oluyor! “Demokratik katılım” yanılsaması üzerinden “demokratik açılımlar” bekleyen bu kesimler süreç sonuçlandıktan sonra: “Önerilerimiz dikkate alınmamış” gibi sitem dolu açıklamalar yapmaya başlıyorlar! Fakat olan olmuştur! Ellerinde kala kala, burjuvazi ve devletinin yaratmak istediği toplumsal yanılsama ve beklentilere alet edilmeleri, kullanılmış olmaları kalmıştır!
Bu filmin son gösterimini kadın ve şiddet konusunda izledik! Pekçok kadın örgütü, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Şahin’in başlattığı “istişareler” sürecinin parçası oldu. Yürütülen sürecin sonunda bir yasa taslağı metni hazırlandı. Fakat 19 Mart tarihinde Resmi Gazete’de de yayınlanarak yürürlüğe giren yasada o taslak metnin esamesi okunmuyor! Kadın örgütleriyle birlikte hazırlanan taslağın ismine bile tahammül edilmediği gibi; şiddetin asgari düzeye çekilmesinde caydırıcı nitelikler taşıyan kimi bölümler tamamen çıkarılmış ya da kuşa çevrilmişti! Yeni yasa eskisini bile aratacak muğlaklıklar, kısıtlamalar, dinci-gerici ideolojiden beslenen yaklaşımlar barındırıyor.
Dil ağrıyan dişe gidiyor!
Kapitalist sistemin temel dayanağı olan burjuva aile kurumunun çatırdadığı, bizzat burjuvazi ve temsilcilerince dile getiriliyor. Aile kurumunun sarsılan konumunun yeniden tesisi için muhafazakâr söylemle iç içe geçen düzenlemelerin ardı arkası kesilmiyor. Bir taraftan toplumsal çözülmeyi frenlemeyi esas alan araç ve yöntemler devreye sokuluyor. Hatta öyle ki; ordu, polis gibi kolluk güçleri bile konuyla ilgili tedrisattan geçiriliyor. Diyanet İşleri Başkanlığı konuya ilişkin vaaz üzerine vaaz veriyor, açıklamalar yapıyor. Bir taraftan da, kadının ailenin birliğini korumaktaki temel rolünün bilinciyle, bu rolünü pekiştirecek düzenlemeler yapılıyor. Verilen yardım fonları kadınların hesabına yatırılıyor mesela. Yapılıp edilenlerin hepsi kadının ikili köleliğini pekiştirmeye dönük bir mantıktan beslenerek gerçekleşiyor.
Tüm bu çabalara rağmen son 7 yılda yüzde 1400 oranında arttığı belirtilen kadın cinayetleri, hız kesmeden devam eden kadına dönük şiddet, cinsel taciz ve tecavüz vakaları artarak sürüyor. Sürer de… Çünkü sorun vaazlarla, erkek egemen anlayışça belirlenmiş eğitim programlarıyla, kadının kölece konumunu pekiştirerek tüm toplumu köleliğe razı etmeyi amaçlayan politikalarla giderilecek basitlikte değil. Sorun, bizzat kapitalist sistemin kendisinde, varlığındadır. Kapitalist üretimin devasa boyutlarda toplumsallaşmasında, büyük kadın kitlelerinin şu ya da bu biçimde ucuz işgücü olarak kapitalist üretime katılmasında, kapitalist pazar mantığının tüm bir toplumu sarıp sarmalayan tüketim anlayışlarında, sayısız araçla topluma zerkedilen kültürel değerlerin kendisinde!.. Kapitalizmin ilerlerken kendi mezar kazıcılarını da yaratarak yürümesinde…
Yakından bakalım…
Kadın örgütlerinin hazırladığı taslakla çıkarılan yasa arasındaki farklara yakından bakıldığında içeriğin tamamen değiştirildiğini, ekseninin kaydırıldığını açıkça görürüz. Kamuoyunda da çokça tartışılan birkaç maddeye bakalım:
- Yasa, kadın örgütlerinin taslak metne koydurdukları ev içi şiddeti tanımlayan tüm bölümlerden arındırılarak çıktı. Sorumlular, amaç, … vs. her şey muğlaklaştırıldı.
- Kamuoyunda epeyce reklamı yapılan şiddet uygulama tehlikesi karşısında herkesin ihbarda bulunabileceği maddesi yasadan çıkarıldı. Yasaya göre sadece şiddet tehlikesiyle karşı karşıya olan kadın durumu ihbar edebilecek! Bu da şiddet tehlikesinin bildirilmesini baştan sınırlayan bir yaklaşımın somut ifadesidir. Çünkü şiddet tehlikesiyle karşı karşıya olan kadının böyle bir ihbarda bulunmaktan kaçındığı, korktuğu biliniyor.
- Kadın örgütlerinin önerdiği hakimin re’sen tedbir kararı vermesi maddesi de yasa metninden çıkarıldı. Tedbir için şiddete uğrayan kadının başvuru yapması gerekecek! Ayrıca bazı tedbir kararlarının yetkisi hâkimden alınıp mülki idareler ve kolluk kuvvetlerine devredildi. Bu da tedbir kararının tıpkı hakim açısından olduğu gibi, kolluk ve mülki idarelerin keyfine bırakılmasıyla eşdeğerdir.
- Şiddetle ilgili başvurularda, “başvuru aşamasından sürecin sonuçlanmasına kadar arabuluculuk ve uzlaştırma girişimlerinde bulunulamaz” maddesi yasa metnine konulmadı. Bu, kadının ikna ve uzlaştırma yöntemiyle hukuki mücadeleden vazgeçmesinin esas alınacağını gösteriyor. Yani ailenin korunmasının…
- Yasa teklifindeki “hâkim şiddeti yazılı olarak beklemeksizin tedbir kararı alabilir” hükmü değiştirildi. Buna göre hakim şikayetçi kadından şiddete maruz kaldığına dair belge isteyecek. Ancak gerekli gördüğünde belge istemeyecek. Tedbir kararının sınırsız olması da değiştirilerek, 6 ayda bir başvuru yapılmasına bağlandı.
- Şiddet önleme ve izleme merkezlerinin 14 ilde 2 yıl içinde kurulmasını gerektiren madde yasadan çıkarıldı. Merkezlerin geleceği belirsizleştirildi. Üstelik merkezlere ayrılan 5 bin 557 kadro 362′ye düşürüldü. Böylece merkezler kurulmadan önce işlevini yitirdi.
- Aynı şekilde, Savcılık ve poliste özel birimler oluşturulması istenmişti, bunlar da yasaya açıkça yazılmadı. Şimdi buna savcılıklar kendi başlarına karar verecek
- Kadına yönelik şiddetle ilgili davalara kadın örgütlerinin müdahil olma hakkı açıkça yazılmadı, yine hakimlerin takdirine bırakıldı.
- Toplumsal cinsiyet tanımı gibi, “birey” tanımı da yasa metninden çıkarıldı. Yasa metninin söyleminde dinci-gerici ideoloji belirleyici oldu.
- Yasada “sığınak” kelimesi geçmiyor, bunun yerine “barınma” deniyor. Bu basit bir kavram kargaşası değil, bilinçli bir yaklaşımın ifadesidir. sığınma evleri gizliliği olan yerlerdir ve bu özellikleriyle şiddet gören kadının kendisini güvende hissetmesine neden olurlar. Bunlara yer verilmemesi, şiddet gören kadının şikayette bulunmasını baştan ketleyecektir.
- Aynı şekilde, cinsel şiddet kriz merkezleri de yasada yer almıyor. Diğer pekçok konuda olduğu gibi bu konu da sorumlu mercilerin inisiyatif ve yaklaşımına bırakılıyor. Devlet örgütlenmesinin hangi kadrolarla dolu olduğu düşünülürse sonuç da anlaşılacaktır!
[Alınteri'nin 23. sayısından alınmıştır]