Çarşamba, 25 Nisan 2012 (14 yıl 6 ay önce)
Türkiye’de eğitim ilk günden beri, şu ya da bu şekilde ve doğal olarak kapitalizmin temelleri için konumlandırılmıştır. İnkılâp yıllarında, dönemin ihtiyaçlarına ve konjonktüre göre konulan eğitim yasaları “Tevhid-i Tedrisat” benzeri biçimlerdeyken, 2000’lerde neoliberalizmin yeni ihtiyaçları için “Ulusal İstihdam Stratejisi” temelinde şekillenmektedir. Ancak görünen o ki bu ülkenin gen haritasında gerici-faşist eğitim, devrime kadar çıkmamak üzere yerleştirilmiştir.
Kapitalizmde eğitim metadır. Kapitalist ekonomik modele göre eğitim, üretilen bir hizmettir dolayısıyla fiyatlandırılabilir. Kamu Maliyesi Disiplini onu “Yarı kamusal mal” sınıfına sokmaktadır. Bu tanım, eğitim üzerinden kar elde etmeyi mümkün kılar. Bu tanıma göre devletin eğitim “masrafları” ve “zararı” hesaplanır. Kişi başına düşen eğitim maliyeti toplumun her bireyinin yaşamının bir anında başına kakılır. Sözgelimi bir üniversite hazırlık öğrencisine “Devletin her birinize harcadığı para 19 bin dolar” denilebilir! Ya da isyan eden öğrenciye “devletin ekmeğini yiyerek ona başkaldırma” sıfatı yakıştırılabilir!
Oysa devlet ve onun borazanlarının ustaca sakladıkları bir şey vardır. Aynılaştırdıkları, metalaştırdıkları ve makinalaştırdıkları çarkların içinden çıkan “insancıklar” artık özgünlüklerini ve zenginliklerini yitirmişlerdir. Devlet “kaz gelecek yerden tavuk esirgememiş”, bakış açısını ideolojisini milyonlara eğitim aracılığıyla vermiştir. Bunu almayanları da ihanetle suçlayabilecek hakkı kendisinde görmektedir! Kapitalizmde eğitim insan ihtiyaçları temelinde değil, gerici-faşist burjuva ideolojik hatta kapitalist kar mekanizmasını işleten bir unsur olarak çalışmakta, aynılaştırmakta, öğütmektedir.
Ulusal İstihdam Stratejisiyle kapitalizm gençleri piyasanın ihtiyacına göre yetiştirip “kalifikasyonlarını” sağlama peşindedir. Bir yandan kalifiye eleman yetiştirme argümanı savunulurken, diğer yandan yetiştirme sürecinde çok yoğun ve uzun yıllar alan gayrı insani şartları gençlere hazırlamaktadır. Adı staj sömürüsüdür. Çok cüzi rakamlara çocuk ve genç işçiler çalıştırılmaktadır.
Tayyip Erdoğan dershanelerin kapatılması fikrini birkaç yıl önce de dile getirmişti. Fakat o çıkışı söylem olmanın ötesine geçemedi. Çünkü asıl olarak eğitim sistemi ve dershane paralarının yarattığı ciddi toplumsal tepkiyi yumuşatmaya dönük bir çıkıştı bu.
Şimdiki çıkışının da bu boyutları var; fakat bununla sınırlı olmayan daha geniş stratejik anlamlar taşıyor. Tayyip’in bu seferki çıkışı gönüllerindeki asıl hedefin ilanıdır. Bu hedef, eğitim sisteminin tamamen piyasalaştırılmasıdır. Özel okulların sayısal olarak çoğalmasıyla fiyatlarının düşürülmesi ve bu okullara olan talebin arttırılmasıdır. Böylece eğitim kalitesi giderek düşen devlet okullarının fiilen işlevsiz hale getirilmesidir. Kısacası özel okulların sayısı arttıkça ve toplumsal ilgi bunlarda yoğunlaştıkça piyasanın tek belirleyen haline gelmesidir. Dershanelerin kapatılması çıkışı da bu stratejik hedefle uyumlu bir çıkıştır.
Fakat varolan dershanelerin altyapı olarak okula dönüştürülecek kapasitede olmaması bir handikaptır. Bu handikap, dershanelerden en büyüklere (tekelleşmiş olanlara yani) bol teşvikler verilerek hızla okullaşmalarını sağlamakla aşılabilir ancak. Ki eğitim artık dev paraların döndüğü bir sektör haline gelmiştir. Bu teşviklerden yararlanarak okullaşmaya gitmek isteyen burjuvaların kimler olacağı da bellidir aslında. Bunlar dershane piyasasını önemli oranlarda ele geçirmiş İslami tandanslı sermaye kesimleridir. Planın sadece sermayeye tatlı kar alanları yaratmakla sınırlı olmadığı açıktır. Bununla birlikte asıl olarak okulun ideolojik anlamında da kapsamlı dönüşümlerin yaşanması hedefleniyor. Eskiden tepeden, tekçi eğitim sistemiyle yaratılmaya çalışılan nesiller; şimdi de tepeden piyasanın denetiminde ve dinin piyasayla iç içe geçirilerek daha aktif bir ideolojik argümana dönüşmesiyle gerçekleştirilecek.
Tabii bu geçiş dershanelerin tümüyle kaldırılması anlamına gelmeyecek. Çünkü dershaneler piyasacılığın-pragmatizmin üretildiği, öğrencilerin bu yönlerden devşirildiği odaklardır. Bu kültür özel okullarda da fazlasıyla vardır. Fakat dershanenin her açıdan daha “özgür” ortamıyla, okullardaki disiplin birbiriyle kıyaslanmayacak nitelikler taşımaktadır. Bu açıdan da kapitalist sistemin dershane kültüründen kolay kolay vazgeçmeyeceğini söylemek abes olmayacaktır. Bize de her günden daha fazla şiarımızı yükseltmek düşüyor. “Herkese eşit, parasız, bilimsel, anadilde eğitim!”
Eğitim sisteminde yapılan biçimsel ve içeriksel düzenlemelerle kapitalist dönüşümlere ayak diremeyen, her şeye kadercilikle boyun eğen “dindar” bir nesil yetiştirmek hedefleniyor. Bu, yeni, bugüne özgü bir durum değildir elbette. Eğitimin aktif bir toplumsal mühendislik aracı olarak kullanılması Türkiye Cumhuriyeti devletinin kuruluş kodlarından biridir. Dinin eğitim politikalarına içerilmesi de öyle. İlk kuruluş yılları da dahil Kenan Evren’in açtığı Kuran kurslarından; Turgut Özal’ın eğitim politikalarına; Erbakan’ın arka bahçesinden Ecevit’in Fetullah’ına kadar bu ülke başından beri dindarlığa ikiyüzlüce bir ilgi duydu. Şimdi bu iki yüzlülük yerini dolaysız bir ilişkiye bırakıyor. Dinin daha baskın bir belirleyen haline getirilmesi hedefleniyor. Aynı gemide patronlarla birlikte batmakta bir mahsur görmeyecek, patronların gittiği tarihin çöplüğünde yaşamayı arzu edecek nesiller yaratmak için dinle daha aktif bir ilişki kurulmak isteniyor. Piyasayla uyumlu, dinle alıklaşmış nesiller yetiştirmek isteniyor. Bu da Tayyip’e nasip oldu!
Biz sosyalist, eşit, parasız bilimsel, anadilde eğitim istiyoruz. Bizim eğitimimiz herkesin yeteneklerini açığa çıkartacağı, insanı doğanın bilinçli ve barışçıl bir unsuru yapacak, insani değerleri alınıp satılır meta olmaktan çıkaracak bir eğitimdir. Bizim eğitimimiz işçi ve emekçi çocuklarının kapitalist kar cenderelerinde, ve oluşturulan kast sistemlerinde yok olmayacağı, kendilerini yeniden yaratma araçlarıdır.
1 Mayıs 2012’ye herkese eşit parasız bilimsel anadilde eğitim talebiyle, sosyalizm özlemiyle yürüyoruz. İşçi ve emekçileri, öğrencileri, gençleri tüm sınıfsal taleplerimizle birlikte bunun için 1 Mayıs’ın özgürleştirici bayrağı altına çağırıyoruz.
-Herkese eşit, parasız, bilimsel, anadilde eğitim!
-Yaşasın 1 Mayıs!