Salı, 22 Mayıs 2012 (14 yıl 5 ay önce)
Alınteri: Merhaba, ben Alınteri gazetesinden geliyorum.
Şentürk ÇOBAN: Hoşgeldiniz.
Alınteri: Direnişinize destek amaçlı burada bulunuyorum. İsminizi öğrenebilir miyim?
Ş.Ç: Şentürk ÇOBAN
Alınteri: Şentürk abi kaç yıldan beri TOGO fabrikasında çalışıyorsunuz?
Ş.Ç: 16 senedir bu fabrikada çalışmaktayım.
Alınteri: Peki 16 yıldan bu yana iş durumunuzda herhangi bir gelişme oldu mu?
Ş.Ç: Hayır. Maalesef bu konuda şanssızız biraz. İlk girdiğimde dönemdeki durumumuz şu anki durumumuzdan daha iyiydi. İlk zamanlarda yol paramız, ikramiyemiz, mesaimiz, erzak yardımımız, kömür yardımımız vardı. Şu an itibariyle hepsini kaybetmiş durumdayız. Bir tek kuru maaşımız kaldı. Yol paramızı bile elimizden aldılar. Bu anlamda sıkıntılıyız.
Alınteri: Peki Şentürk abi bu sebeplerden dolayı mı sendikalı olmayı düşündünüz?
Ş.Ç: Evet. Gasbedilen haklarımızı geri almak için sendikalı olduk. Öncesinde haklarımızı biz kendimiz savunmak istedik. Patronlarımız ile görüşüp anlaşmak istedik. Bizi dinlemediler. Kaale almadılar. Türlü bahanelerle bizi geçiştirdiler. Değişik vaatlerde bulundular. “Düzelir...” dediler; ancak hiçbir düzelme olmadı. Her sene bir önceki seneyi aratır oldu. Son bir kez görüşmek istedik patronlarımızla maaşlarımızın düzeltilmesi konusunda. Fakat yine kabul etmediler. Buna gerekçe olarak da işlerin kötü olduğunu, kredi çekerek sigortalarımızı yatırdıklarını söylediler. “Herkes başının çaresine baksın...” diyerek yol gösterdiler. Biz de bu anlamda başımızın çaresine nasıl bakarız diye düşündük. Deri-İş Sendikası'yla tanıştık. Araştırdık, konuştuk anlaştık. Onlar da üyeleri olmamızı kabul ettiler. Sonrasında Deri-İş Sendikası'na üye olduk. Şimdi de haklarımızı sendikal yollardan aramaya koyulduk.
Alınteri: Sendika, onlara üye olduğunuzda patronun sizi işten atabileceğini ve böylesi bir direniş ortamının doğacağı konusunda bilgilendirme yaptı mı?
Ş.Ç: Tabii ki sendika bunu zaten söyledi. Sendikalı olmanın iyi taraflarını da söyledi, kötü taraflarını da söyledi. İşimize geri dönebileceğimiz konusunda da, işimizi tamamen kaybedebileceğimiz konusunda da bizi aydınlattılar. Biz de bu doğrultuda “haklarımızı eğer alacaksak işimizi kaybetmeye bile razıyız” dedik. Ancak biz tabii ki işimizi kaybetmek değil, burada sendikal olarak haklarımızın savunulması doğrultusunda işimize geri dönmek istiyoruz.
Alınteri: Şentürk abi fabrikada hangi konumda çalışıyorsunuz?
Ş.Ç: Ben frezede çalışıyorum.
Alınteri: Freze nasıl bir iştir?
Ş.Ç: Diyebilirim ki freze fabrikanın en pis işlerinden bir tanesidir. Tozlu, topraklı, ağır şartlarda çalışılan bir iştir. İlacı, boyası açısından çok kötü. Sağlık koşulları açısından da çok kötü bir çalışma ortamı var frezenin. Bu anlamda zor bir meslek freze.
Alınteri: Fabrika sahipleri işçilere, işçi sağlığına dair maske, yoğurt, süt vb. sağlıyor mu?
Ş.Ç: Maske hiç vermediler. İlk girdiğimiz dönemlerde, 2001 öncesine kadar sütümüz, yoğurdumuz vardı. Ancak artık yok. Hatta yemeklerde bile artık yoğurt çıkarmaz oldular. Çok nadir olarak çıkarıyorlar. Maske konusunda da en son yapılan düzenlemelerden dolayı AB standartlarına uyum sağlama amacıyla bir akım düzeltmeler yapmaya çalıştılar. Ancak verdikleri maskelerin filtreli olması gerekirken, bizlere filtresiz maske dağıttılar. Doğal olarak hiçbir koruması yok. Yani taksanız da olur takmasanız da... Bir müddet taktık; faydasını göremeyince çıkardık.
Alınteri: Fabrikada kaç kişi çalışıyorsunuz?
Ş.Ç: Şu an burada biz sigortalı olarak ellibeş kişiyiz. Emekli ve fason işçiler ile birlikte yetmiş civarında personel var. Şu an burada sendikalı olarak otuzaltı kişiyiz.
Alınteri: Fabrika şu an üretim yapabiliyor mu?
Ş.Ç: Şu an üretim yok. İçeride zaten işçi olarak sigortalı çalışan on kişi var sanırım. Bizim şikayetlerimiz üzerinde emeklileri ve fason işçileri gönderdiler. İçeriden aldığımız habere göre de içerideki arkadaşlara temizlik yaptırıyorlar. Onları da izine çıkartacaklar diye duyduk. Bir nevi fabrika üretimi durdurmuş durumda.
Alınteri: Şentürk abi çalışma koşullarınızdan biraz bahsedebilir misin? Biraz önce başka bir işçi arkadaşınız Tuvalet izinlerinizin çok kısa olduğundan, sabah 8’den akşam 8’e kadar havasız ortamda çalışmanızdan bahsetti. Bunlardan biraz bahsedebilir misiniz?
Ş.Ç: Çalışma şartlarımız ağır. Dinlenme saatlerimiz yeterli değil. Sabah saat 08.30’da işbaşı yapıyoruz, akşam 18.45’e kadar buradayız. Normal çalışma saatlerinin üzerinde çalışıyoruz. Tuvaletlerimize gidip gelirken bile sıkıntı yaşıyorduk. Bize 15’er dakika tuvalet molaları koydular. Bu molaları da akşam çıkış saatlerimize eklediler. Bizim saatimizden bize mola verdiler. Bunun dışında çalışma ortamımızda sağlığa dair hiçbir şey yok. Biraz önce de söylemiştim toz toprak içinde çalışıyoruz. Havalandırmamız yok. Kimyasallı ortamda çalışıyoruz, süt ya da ayran yok. Çalışırken güneş ışığı göremiyoruz. Dışarıda molaya çıktığımızda bile fabrikanın demir kapısının dışına çıkamıyoruz.
Alınteri: TOGO Türkiye’de köklü bir firma. Ürettiği ayakkabıları çok yüksek fiyatlara satabiliyor. Siz ne kadar ücret alıyorsunuz?
Ş.Ç: Asgari geçim de içinde her şey dahil 1000 lira.
Alınteri: Peki TOGO’nun sattığı 4 çift ayakkabının fiyatı sizin bir maaşınıza denk geliyor.
Ş.Ç: Yok 3 çift ayakkabı maaşımıza denk geliyor.
Alınteri: Ben yanlış biliyormuşum. Peki bu durumu nasıl yorumluyorsunuz? O ayakkabıyı sen üretiyorsun, sen o hale getiriyorsun ve sen hak ettiğini alamıyorsun. Ne düşünüyorsun bu konuda?
Ş.Ç: Ben bunu yalnızca patronların insafsızlığına bırakıyorum. Başka diyecek bir şey bulamıyorum.
Alınteri: Şentürk abi bu ülkede farklı direnişler oldu. TEKEL vb. direnişlere daha önce hiç destek ziyaretinde bulundunuz mu? Ya da karşınızda ODTÜ var. ODTÜ’lü öğrenciler hakları için birçok eylem yaptılar. Onlara hiç destek oldunuz mu?
Ş.Ç: Aslında hepsinden haberdarız. Ancak bu konuda fazla bilgili olmadığımız için, bir de vaktimiz olmadığı için o dönem mücadele eden arkadaşlarımızı ziyarete hiç gitmedik. Bu iş bizim başımıza geldikten sonra diğer mücadele eden arkadaşlarımıza hak verdik. Gitmediğimiz için pişmanlık duyduk. Kendi adıma konuşacak olursam suçlu hissediyorum kendimi ve bundan sonra gideceğim.
Alınteri: Direnişiniz bugün 20’li günleri aşmış bulunuyor. Bugün sendikacı arkadaşlar dava açacaklarını söylediler. Bu davalar da 6 ayı aşkın zaman sürebiliyor. Peki hakkınızı alana kadar, işinize iade edilene kadar ve sendikal haklarınızı elinize alana kadar devam edecek misiniz?
Ş.Ç: Biz burada kararlıyız. Sendikalı olarak işimize dönene kadar direnişe devam edeceğiz. Bu konuda patronumuz “sendikalı işçiyle çalışmam” diyerek diretiyor. “Kilit vururum sendikalı adam çalıştırmam” diyor. Gerçekten sözünün arkasında durursa tabii ki biz de sendikal haklarımızı alarak başımızın çaresine bakarız.
Alınteri: Ailelerinizin ve çocuklarınızın direnişe bakış açısı nasıl?
Ş.Ç: Onlar benden daha çok destekliyorlar direnişi. Sonuna kadar kararımızın arkasında olmamızı istiyorlar. Hatta bu olay başımıza gelince evde de güzel bir destek ortamı oluştu. Bir akşam ben eve gittim. Benim çocuk benim sendika önlüğümü giymiş slogan atıyor. Gerçekten böyle bir dayanışma var. Kızım geçen buradan otobüsle geçerken “Togo işçisi yalnız değildir” diyerek slogan atıyor. Bu bile çok büyük bir şeydir bence.
Alınteri: Şentürk abi direnişinizde başarılar diliyoruz. Sonuna kadar sizin yanınızda olacağımızı bir kez daha belirtmek istiyoruz. 25 Mayıs Cuma günü müzik topluluğumuz ile birlikte sizi ziyaret edeceğiz. Cuma günü görüşmek üzere…
Ş.Ç: Çok teşekkür ederiz. Bekliyoruz.