GÜNCEL
Pazartesi, 28 Mayıs 2012 (14 yıl 5 ay önce)
Bir ülkedeki yönetim biçimini, rejim tipolojisini ve toplumsak yaşamı anlamak için hapishanelere bakmak yeterlidir. Hapishaneler içinde yaşadığımız toplumsal yapının aynası gibidirler. İşçi sınıfı mücadelesi yükseltildiğinde cezaevlerindeki koşullarda buna paralel olarak ağırlaştırılır. Şimdi sizlerle 12 yıldır tecrit-tretman politikalarına maruz kalan Sincan F tipi cezaevinde kalan Murat Güneş’in hapishane koşullarıyla ilgili mektubundan bir kesiti paylaşıyoruz:
Disiplin cezaları otomatiğe bağlanmış durumdadır
Örnek verecek olursak, şahsıma son 4,5 ay içerisinde 6 disiplin soruşturması açıldı ve toplam 10 ay “haberleşme ve iletişim araçlarından yoksun bırakma” cezası isteniyor; buna açık görüş cezalarını da eklersek 1,5 yılı bulacaktır ceza. Disiplin soruşturmaları genelde masabaşında “odalarından, hastane, mahkeme, revir, görüş vs. yerlere giderken ve dönerken, ayrıca gün içerisinde muhtelif saatlerde slogan atarak, kapı döverek…” şablon cümlesiyle tutulan uydurma tutanaklarla, sudan gerekçelerle açılıyor.
Bugüne kadar tüm disiplin soruşturmaları “gereksiz olarak marş söylemek ve slogan atmak” gibi ucu açık hiçbir maddi temeli olmayan bir gerekçeyle ve hemen hepsi de hücre çıkış ve dönüşlerinde defalarca yapılan üst araması sırasında ayakkabılarımızın zorla çıkartılması nedeniyle “Onursuz aramaya son!” sloganını atmamız, anmalarda, 1 Mayıslarda, Newrozlar da yine slogan ve şarkı , türkü, şiir, marş söylememiz üzerine açılıyor.
“Gereksiz olarak” ne demektir? Neye göre “gerekli” neye göre “gereksiz” olduğuna nasıl karar verilir? “Gerekli olan marşlar ve sloganlar” nelerdir? Bunun icin de bir yönetmelik çıkarsalar iyi olacak! Ucu açık bırakılarak ceza uygulayıcısının keyfine, insiyatifine terkedilen bu “gerekçe” keyfidir, hukuki ise hiç değildir.
Disiplin cezası vermekteki amaç tecritten ayrı düşünülemez. Yıllara varan ziyaret, haberleşme ve iletişim gibi disiplin cezalarıyla zaten kırıntı halindeki “haklar” gasbedilerek özellikle politik tutsakların aileleriyle, arkadaşlarıyla, kısacası dışarısıyla bağının kopartılmaya, engellenmeye çalışılması izolasyonun bir gereğidir.
CİK’in 38/2 Maddesi'nde “Toplu, bedensel, zalimane, insanlıkdışı veya küçültücü cezalar disiplin cezası olarak uygulanamaz” deniyor. Ancak politik tutsaklara verilen tüm cezalar -her ne kadar sekizer, onarlı gruplara bölünse de (bu bile toplu sayılır)-, aynı gerekçeyle aynı gün veya hafta içinde tutulan düzmece tutanaklarla “toplu” olarak veriliyor.
Protesto ve direnme hakkı dünyada evrensel bir hak olarak tanınmaktadır. F tipleri açıldığı günden beri istisnasız her gün tecriti, keyfi uygulamaları, baskıları hak gasplarını, onursuz aramaları defalarca slogan atarak protesto ediyoruz. Protesto etmek bir ceza nedeniyse günde en az 10 defa disiplin soruşturması açılması gerekir; ama bu yapılmıyor canları ne zaman isterlerse o zaman açılıyor soruşturmalar.
Cezalar peşpeşe uygulanırken aralarda görüş yapman, gelen mektuba cevap vermen, telefon etmen için 10-15 günlük bir süre verilmiyor. Bu nedenle haberleşme cezası bittikten sonra gelen mektubun sana veriliyor; ancak bu mektuba cevap vermen sıradaki diğer ceza hemen başlatıldığı için engelleniyor. Yine aynı şey ziyaret cezası bittikten sonra da yaşanıyor; görüş günün cezası bittiği tarih sonrasına denk geliyorsa (ki şimdiye kadar gelen yok, hep öyle ayarlıyorlar) diğer ceza başlatıldığı için görüş yapman engelleniyor. Aynı şekilde telefon etmen de engelleniyor…
Disiplin cezası olduğu gerekçesiyle cezası biten tutsakların tahliyeleri de engelleniyor. Cezası olmasa dahi “açılan disiplin soruşturmasının sonucunu bekleyeceğiz” denilerek yine tahliye edilmiyor. Soruşturmaların tamamı da onaylandığına göre arkadaşların tahliye olmaları mümkün olmuyor. Tahliyesi yaklaşan tutsağa peşpeşe disiplin soruşturması açılarak bu durum rutin bir uygulama haline getirilmiştir. Bu yolla infaz süreleri (kaç ay kaç yılsa artık) yakılarak normal tahliye olmaya izin verilmiyor. Örneğin yakın zamanda tahliye olan üç arkadaş, sırasıyla 5 ay, 6 ay ve 1 yıl fazladan yatırılmıştır.
Bir konuya daha değinmekte yarar olduğunu düşünüyorum: Bizlere disiplin cezası veren “disiplin kurulu” üyeleri, kurum müdürü, idare memuru, öğretmen, psikolog, sosyal çalışmacı ve başgardiyandan oluşuyor. Eskiden doktor da vardı şu sıralar kurulda adı geçmiyor!
Gelen giden evrakları düzenlemek, telefona bakmak gibi bir işi olan “idare memuru” nasıl ceza kurulunda yer alabilir ve masabaşında verilen cezalara onay verebilir? Yine görevi sınavlara ve okuma yazma veya diğer kurslara katılan insanlara yardımcı olmak ve öğretmek olan “öğretmen” tamamiyle soyut gerekçelere dayandırılan cezalara nasıl onay verebilir? Yine görevi varsa eğer ruhsal, psikolojik sorunları olan insanlara bilimsel temelde yaklaşarak mesleğinin gereğince yaklaşarak o sorunun çözümü için çaba harcamak olan “psikolog” ve yine “sosyal çalışmacı” nasıl disiplin cezalarına onay verebilir? Bu meslek grubundaki kişilerin görevi insanlara ceza vermek değildir. Ancak önlerine konan her ceza kağıdına istekli bir şekilde imza atarak mesleklerini kötüye kullanıyorlar.
Soruların cevapları tecrit-tretman politikasında, ortada ve açıktır. Disiplin cezaları tecridin bir parçası olmasıyla birlikte en çok uygulamaya sokulan yöntemdir. Çünkü verilen haberleşme ve ziyaret cezalarıyla dışarısıyla bağın büyük oranda kesilir, dışardan tecrit edilirsin. Ailenle, arkadaşınla görüşemez, mektuplaşamaz telefon edemezsin. Zaten amaç da budur. Tecridin insanları yalnızlaştırmak, düşüncelerinden vazgeçirmek için uygulandığını dışarda da bilmeyen yok artık. Tecrit kişiliğe ve düşünceye saldırıdır. Uzun vadede kişi üzerinde çeşitli tahribatlara neden olma olasılığı yüksektir.
Tecrit yasallaştırılmış bir devlet politikasıdır!
Cezaevindeki personel bunu bilerek işe girer ve bu yönde sıkı bir eğitime tabi tutulur. Eğitim tabii ki tecridin uygulatılması yönünde olur. Her ne kadar içlerinde “tecrit uygulamıyoruz, karşıyım...” diyen çıksa da bu işi yapmaya gönüllü olmuşlardır artık.
Sözlü olarak personelden en çok duyduğumuz “güvenlik için, yönetmelik gereği, genelge var, tüzükte yazıyor, yasak, kural böyle, emir böyle, mevzuat böyle, yasa böyle, uygulamak zorundayım, dilekçe yaz, suç duyurusunda bulun”, gibi kısa cümlelerin öncesinde; yaşadığımız baskılar, keyfilikler, onursuz aramalar, saldırılar, işkenceler, hak gaspları, disiplin cezaları ve benzeri tecrit uygulamaları vardır.
Fazla uzağa gitmeye gerek yok. Avrupa Birliği’nin katkısıyla Adalet Bakanlığı’nın bastırıp tüm cezaevi hücrelerine dağıttırdığı “Tutuklu ve Hükümlü El Kitabı” na bakmak izolasyon işkencesi hakkında kişiye yeterli bilgi verecektir. El kitabındaki tüm maddeler, tutuklu ve hükümlülerin uymak zorunda olduğu yükümlülükler ve bunlara uyulmadığı takdirde verilecek cezalarla doldurulmuştur. Hani “insan toplumsal bir varlıktır” deriz ya, bu el kitabını okuduğumuzda da insanların toplumdan nasıl yalıtılmaya çalışıldığı fikri hemen kafalarda oluşacaktır…
(devam edecek)
Murat GÜNEŞ / Sincan 1 No'lu F tipi Cezaevi