GÜNCEL
1984 yılı devrimci tutsaklar için ağır başlamıştı. Devrimci güçlerin kitle ilişkilerine kadar herkesi askeri cezaevlerine dolduran faşist cunta, devrimcilerle hesaplaşma ve onları pasifize etme alanı olarak buraları belirlemişti. Bedelleri çok ağır olan Mamak ve Diyarbakır‘daki teslimiyete karşı, yalnızca cezaevlerinin değil toplumdaki devrimci direniş ve muhalefetin başlıca odağı, mücadelenin kitlesel bir temelde sürdürüldüğü İstanbul cezaevleriydi.
Bu cezaevleri ilk açılışlarından itibaren güçlü direniş ve açlık grevlerine sahne olmuş; bunun sonucunda yaşam koşullarında, günlük yaşam haline gelen işkencenin geriletilmesi başta olmak üzere kimi iyileşmelerin yanı sıra -ve asıl olarak- siyasi temsilcilik kurumunun sürdürülmesinde ifadesini bulan bir güçler dengesi sağlanmıştı. Elbette ki bu denge ne güvenilir ne de sürekliydi; ayları bulan işkencelerin ardından yapılan açlık grevleri ile “başa” dönülüyor, elde edilen kazanımlara rağmen her direnişten belli bir süre sonra yeni saldırıların başlatılması, yaşamın “olağan” döngüsünü oluşturuyordu.
1983 yılında içten çözülüp kırılarak hiçbir kazanım elde edilmeden sonlandırılan süresiz açlık grevi, cunta açısından İstanbul cezaevlerinin stabilizasyonu için çoktandır beklenen ve koşulları hazırlanan bir fırsat oldu. Direnişten moralsiz çıkan devrimci tutsaklar üzerindeki işkence ve yaşam koşullarının alabildiğine ağırlaştırılmasıyla kalınmadı; 1984 yılı Ocak ayında Tek Tip Elbise (TTE) saldırısı başlatıldı.
1983′te ilk genel seçimler yapılmış; askeri faşist cuntanın tedricen demokrasiye döneceği yönlü propaganda yoğunlaştırılmıştı. Kendisinden sonraki onyılları belirleyen bir anayasa ve daha önemlisi faşist istikrar sağlayan rejim, bu etabı hala yanan direniş alevlerini söndürmek için yeni hamleler yapmadan dönmeyecekti. TTE, bunu simgeliyor ve devrimci siyasal kimliğe açık bir saldırı özelliği taşıyordu.
TTE saldırısı, yoğun bir işkence ve o güne dek tırnakla kazanılmış tüm hakların yok edilmesiyle birlikte yürütüldü. Devrimci tutsaklar havalandırma, görüş, mektup, kantin, gazete, hastane gibi haklardan yıllarca yoksun kaldılar; yüzlercesi hakkındaki ağır hapis cezaları, çıkmaları yasaklanan mahkemelerde verildi. Dışarıya iç çamaşırlarıyla her çıkış, daha da yoğunlaştırılmış bir işkence anlamına geliyordu. Ancak bundan daha da kötüsü, küçük burjuva oportünist örgütlerde “iç çamaşırı”nda simgelenen fiili direnişe giderek inançsızlığın başgöstermesi, safların seyrelmesi ve TDH’nin geleceği açısından çok tehlikeli olan bu gidişin önünün alınamamasıydı. Tutsakları yakından gözlemleyen, Diyarbakır dersleri -ve deneyimli personeli- ile hareket eden karşıdevrim, bu iç zayıflamayı saldırıyı şiddetlendirerek yanıtlıyordu.
Saldırının kapsam ve şiddeti, direnişin ise gitgide biçimselleşmesi, onun salt fiili olarak sürdürülmesinin olanaklarını ortadan kaldırıyordu. Faşizmin önünü kesecek, devrimin gelecek kuşaklarına ve emekçi halka karşı sorumluluk bilinciyle oportünizmle yolları ayıracak şiddet ve kitlesellikte bir eylem gerekiyordu: Ölüm Orucu!..
Ölüm Orucu, oportünistlerin teslimiyetçi bir siyasal tutuma denk düştüğünü ancak yıllar sonra teslim ettikleri “siyasal intihar” gibi karaçalmaların aksine, sürece en uygun eylem biçimiydi. O, elverişsizleştikçe oportünizm üreten koşulları devrim güçleri lehine çevirme iradesine dayanıyor, tüm enerji ve güçlerini burada yoğunlaştırmaya çağırarak oportünizmden ruhsal bakımdan da farklı bir şekilleniş yaratıyordu. Direnişe, ona bağlanan umut ve inançla yürünüyordu.
Öte yandan, ÖO taktiğinde birleşen TİKB ve Devrimci Sol arasında da taktiğin yorumunda farklılıklar vardı. Devrimci Sol, ‘84 öncesinde de birkaç kez ÖO önerisinde bulunmuş, ancak koşulların nesnel kavranışına dayanmayan ve kitlesel direnişin üzerinden atlayan bu öneriler kabul görmemişti. Bunun yanı sıra, genel olarak güçlerin hazırlık düzeyini sürekli olarak yükseltmeye değil, eyleme en hazır durumdaki dar güçlerle yürüme anlayışı hakimdi. Nitekim, TİKB tutsakları direnişi 45. güne kadar tüm güçleriyle omuzlarken, Devrimci Sol, güçlerine sık sık ara verdirmek zorunda kaldı -Metris’te ilk kitlesel ara daha 25. günde verildi.
Bununla birlikte, direniş öncesinde, sürecinde ve sonrasında asıl kalın çizgiler, ÖO’da simgelenen devrimci taktik ile oportünizm arasında çekiliydi. Küçük burjuva oportünist örgütlerin çoğunluğu, daha ÖO sürerken TTE giyme kararı aldılar. Komünist ve devrimci tutsakların ÖO bitirildikten sonra da enerjik bir tarzda sürdürülen fiili direnişi, ağır bedellerine rağmen TTE saldırısının geri çekilmesine imza atarken, oportünizm sonraki yıllara ağır bir politik teslimiyet yüküyle girecekti.
ÖO Direnişi, içerideki ve dışarıdaki bütün elverişsiz koşullara rağmen tam bir kilitlenmeyle yürütüldü. Kritik günlerinde faşizme cesaret veren kimi firelere ve eylemin temel talepleri konusunda komünistler tarafından önü alınan ikircimli tutumlara rağmen, o, yolunu devrimci iradenin teslim alınamayacağını simgeleyen şehitlerle açacaktı.
ÖO Direnişi ve şehitleri, yalnızca TTE saldırısının püskürtülmesi açısından değil, 12 Eylül karanlığını yaran gün ışıklarında doruklaşan devrimci özveri ve başeğmezlikle emekçi kitlelerin, devrimin ve mücadelenin yeni kuşaklarının da yolunu açtı ve aydınlattı.
İstanbul cezaevlerinin, direnişin ancak komünist ve devrimci bireyler düzeyinde sürdürülebildiği bir Mamak, teslimiyet dönemindeki Diyarbakır haline gelmemesinde ÖO belirleyici bir rol oynadı. Daha eylem sürerken, sınırlı sayıda da olsa devrimci tutsak direnişten yana tutum aldılar. Oportünizmin çektiği tüm sınırlara ve kendi güçlerinde farklı ve direnişe yabancılaşmış, hatta düşmanca bir ruh hali yaratma çabasına karşın, o, etkisini içten içe gösterdi ve ileriki yıllara taşıdı. Direnişin önünü kesmeye çalışan küçük burjuva örgütler, 12 Eylül sonrası dönemde yaptıkları değerlendirmelerde, ÖO’na karşı tutumlarının özeleştirisini vermek zorunda kaldılar. O, tıpkı emekçi kitle hareketinde olduğu gibi, hükmünü yürütmüştü!
84 ÖO, 75. gününde sonlandırıldı. Bundan iki gün sonra o sırada komada bulunan Hasan Telci ölümsüzleşti.
Eylemin bitimiyle direnişçi örgütler üzerindeki TTE baskısı geriletildiği gibi, bununla bağlantılı işkence uygulamaları da azalmıştı. Direnişin taleplerinden biri olan “işkencenin kaldırılması” elde edilmişti. Bununla birlikte, TTE saldırısına bitişik olarak getirilen yaşam koşullarına ilişkin baskılar, daha uzun sürdü. Devrimci tutsaklar, daha iki yıl boyunca havalandırma, görüş, haberleşme gibi haklarından yararlanamadılar.
Askeri faşist cuntanın devrimci tutsaklar üzerindeki tırnaklarının sökülmesi, TTE’nin -’89′da bir kez daha “yoklama yapılmak” üzere- geri çekilmesi ve cezaevlerinde ÖO başta olmak üzere devrimci direniş birikiminin yarattığı yeni bir güçler dengesinin kurulması oldu. Cezaevleri, artık salt direniş yönüyle değil, birçok cepheden devrimci bir okul haline geldiler (Karşıdevrim, çıkardığı derslerle devrimci kamuoyunun dikkatinden ve pratik gündeminden başlangıçta kaçan TMY’nın F tiplerini hazırlayan ilgili maddesinin yanı sıra, 1995′lerden başlayarak bu dengeyi pratik olarak zorladı ve onu bozarak F tiplerinin açılması zeminini yarattı).
ÖO’nun sonlandırılması, komünistlerin devrimci demokratik kamuoyuna ancak sonraki yıllarda duyurabildiği taktik farklılıkları da içerir. Farklılık, salt bununla sınırlı olmamakla birlikte asıl olarak en kritik aşamada yaşanmıştır. Karşıdevrim, şehitleri beklemiş, TİKB’nin gencecik militanı Aysel Zehir‘e zorla müdahale ederek sakat bırakmış; bir anlamda o kesitte elinde bulunan tüm silahları kullanmıştı. Buna rağmen, ÖO'nu sürdüren tüm gönüllülerin -ki bu ezici çoğunluktu- yaşamını yitirmesini o günün koşullarında bile göze alamıyordu.
Eylemin ağırlığını yeni yeni hissettirip yaptırım gücü kazanmaya başladığı bu aşamada cunta, Devrimci Sol temsilciliğine, TTE'nin pantalonunu giyip giymeyecekleri sorusunu yöneltti. Bu soru, olumlu bir vurguyla TİKB temsilciliğine iletildi ve net bir ifadeyle reddedildi. Komünistler için eylemin temel talepleri, TTE giyilmemesi ve işkencenin sonlandırılmasıydı. Direnişin temel talebinin sulandırılması kabul edilemezdi. Dahası, bu talep üzerindeki net duruşta ortaklaşma, ÖO öncesi aylar süren tartışmalarla sonuca bağlanmıştı ve ittifakın harcını oluşturuyordu.
Bu son kritik etapta Devrimci Sol cephesinden öznel ve dar örgüt anlayışıyla hareket edilmemiş olsaydı, daha güçlü bir kazanım elde edilebilirdi. (1) Eylemin kaderinin ortak belirlenmesi anlayışının aksine Devrimci Sol, TİKB'ye direnişi bitirdiğini “karar tebliği” biçiminde bildirdi. TİKB tutsakları, bu tutumu paylaşmadıklarını ifade ederek direnişe 48 saat sonra son verdiler.
Direnişin Apo, Fatih, Haydar ve Hasan'da simgelenen devrimci mirası, '89 Bahar Eylemleri'nde '96 Süresiz Açlık Grevi ve Ölüm Orucu'nda, 19 Aralık ve 2000 ÖO'nun kitle militanlığında büyüyerek harlandı; her yeni devrimci kuşakta silinmez izler bıraktı.
(1) Yürüyüş dergisinin son sayısında, 2002'de ÖO'yu sonlandıran ve fiili direnişi esas alan komünist ve devrimci örgütlerin tutumları, '84 ÖO döneminde oportünistlerin sözde “fiili direnişçiliği” esas almasıyla aynılaştırılıyor. Bu, yakın ve uzak tarih arasında kurulan bir çarpıtma köprüsüdür. Bizzat '84 ÖO'nun ardından Devrimci Sol'un direnişin yenilgiyle sonuçlandığı tespitini yaptığı, TİKB tutsaklarının değerlendirmesinin ise “Eylemimiz temel talebi olan TTE'nin geri alınması hedefini bugün için belki gerçekleştirememiştir, ama o asıl etkisini ve ağırlığını süreç içinde gösterecektir!” biçiminde olduğu tarihin belleğinde durmaktadır.
[Ufuk Çizgisi, 18 Haziran 2005, Sayı: 16]
Perşembe, 14 Haziran 2012 (14 yıl 4 ay önce)
Bir yanda arkasına apaçık askeri gücünü, politik hakimiyetin tek merkezde toplanmışlığını, kitlelerin susturulmuşluğunu, politik teslimiyet noktasındaki oportünizmi almış askeri faşist cunta. Karşısında ise, iki askeri cezaevinde askeri faşist cuntanın dişlileri arasında öğütülmeye, kimliksizleştirilip kişiliksizleştirilmeye ve geleceksizliğe karşı direnişe atılan komünist ve devrimci tutsaklar.
TİKB ve Devrimci Sol tutsaklarının içerisinden, yayından fırlayan dört kızıl ok, dört Ölüm Orucu direnişçisi: Devrimci Sol militanları Abdullah Meral, Haydar Başbağ, Hasan Telci, TİKB kurucusu ve MK üyesi Mehmet Fatih Öktülmüş. Karanlığı yaran günışıkları!
Devrimci kimliğe açık bir saldırı
1984 yılı devrimci tutsaklar için ağır başlamıştı. Devrimci güçlerin kitle ilişkilerine kadar herkesi askeri cezaevlerine dolduran faşist cunta, devrimcilerle hesaplaşma ve onları pasifize etme alanı olarak buraları belirlemişti. Bedelleri çok ağır olan Mamak ve Diyarbakır‘daki teslimiyete karşı, yalnızca cezaevlerinin değil toplumdaki devrimci direniş ve muhalefetin başlıca odağı, mücadelenin kitlesel bir temelde sürdürüldüğü İstanbul cezaevleriydi.
Bu cezaevleri ilk açılışlarından itibaren güçlü direniş ve açlık grevlerine sahne olmuş; bunun sonucunda yaşam koşullarında, günlük yaşam haline gelen işkencenin geriletilmesi başta olmak üzere kimi iyileşmelerin yanı sıra -ve asıl olarak- siyasi temsilcilik kurumunun sürdürülmesinde ifadesini bulan bir güçler dengesi sağlanmıştı. Elbette ki bu denge ne güvenilir ne de sürekliydi; ayları bulan işkencelerin ardından yapılan açlık grevleri ile “başa” dönülüyor, elde edilen kazanımlara rağmen her direnişten belli bir süre sonra yeni saldırıların başlatılması, yaşamın “olağan” döngüsünü oluşturuyordu.
1983 yılında içten çözülüp kırılarak hiçbir kazanım elde edilmeden sonlandırılan süresiz açlık grevi, cunta açısından İstanbul cezaevlerinin stabilizasyonu için çoktandır beklenen ve koşulları hazırlanan bir fırsat oldu. Direnişten moralsiz çıkan devrimci tutsaklar üzerindeki işkence ve yaşam koşullarının alabildiğine ağırlaştırılmasıyla kalınmadı; 1984 yılı Ocak ayında Tek Tip Elbise (TTE) saldırısı başlatıldı.
1983′te ilk genel seçimler yapılmış; askeri faşist cuntanın tedricen demokrasiye döneceği yönlü propaganda yoğunlaştırılmıştı. Kendisinden sonraki onyılları belirleyen bir anayasa ve daha önemlisi faşist istikrar sağlayan rejim, bu etabı hala yanan direniş alevlerini söndürmek için yeni hamleler yapmadan dönmeyecekti. TTE, bunu simgeliyor ve devrimci siyasal kimliğe açık bir saldırı özelliği taşıyordu.
Direnişin iç zayıflaması
TTE saldırısı, yoğun bir işkence ve o güne dek tırnakla kazanılmış tüm hakların yok edilmesiyle birlikte yürütüldü. Devrimci tutsaklar havalandırma, görüş, mektup, kantin, gazete, hastane gibi haklardan yıllarca yoksun kaldılar; yüzlercesi hakkındaki ağır hapis cezaları, çıkmaları yasaklanan mahkemelerde verildi. Dışarıya iç çamaşırlarıyla her çıkış, daha da yoğunlaştırılmış bir işkence anlamına geliyordu. Ancak bundan daha da kötüsü, küçük burjuva oportünist örgütlerde “iç çamaşırı”nda simgelenen fiili direnişe giderek inançsızlığın başgöstermesi, safların seyrelmesi ve TDH’nin geleceği açısından çok tehlikeli olan bu gidişin önünün alınamamasıydı. Tutsakları yakından gözlemleyen, Diyarbakır dersleri -ve deneyimli personeli- ile hareket eden karşıdevrim, bu iç zayıflamayı saldırıyı şiddetlendirerek yanıtlıyordu.
Saldırının kapsam ve şiddeti, direnişin ise gitgide biçimselleşmesi, onun salt fiili olarak sürdürülmesinin olanaklarını ortadan kaldırıyordu. Faşizmin önünü kesecek, devrimin gelecek kuşaklarına ve emekçi halka karşı sorumluluk bilinciyle oportünizmle yolları ayıracak şiddet ve kitlesellikte bir eylem gerekiyordu: Ölüm Orucu!..
Ölüm Orucu taktiği
Ölüm Orucu, oportünistlerin teslimiyetçi bir siyasal tutuma denk düştüğünü ancak yıllar sonra teslim ettikleri “siyasal intihar” gibi karaçalmaların aksine, sürece en uygun eylem biçimiydi. O, elverişsizleştikçe oportünizm üreten koşulları devrim güçleri lehine çevirme iradesine dayanıyor, tüm enerji ve güçlerini burada yoğunlaştırmaya çağırarak oportünizmden ruhsal bakımdan da farklı bir şekilleniş yaratıyordu. Direnişe, ona bağlanan umut ve inançla yürünüyordu.
Öte yandan, ÖO taktiğinde birleşen TİKB ve Devrimci Sol arasında da taktiğin yorumunda farklılıklar vardı. Devrimci Sol, ‘84 öncesinde de birkaç kez ÖO önerisinde bulunmuş, ancak koşulların nesnel kavranışına dayanmayan ve kitlesel direnişin üzerinden atlayan bu öneriler kabul görmemişti. Bunun yanı sıra, genel olarak güçlerin hazırlık düzeyini sürekli olarak yükseltmeye değil, eyleme en hazır durumdaki dar güçlerle yürüme anlayışı hakimdi. Nitekim, TİKB tutsakları direnişi 45. güne kadar tüm güçleriyle omuzlarken, Devrimci Sol, güçlerine sık sık ara verdirmek zorunda kaldı -Metris’te ilk kitlesel ara daha 25. günde verildi.
Bununla birlikte, direniş öncesinde, sürecinde ve sonrasında asıl kalın çizgiler, ÖO’da simgelenen devrimci taktik ile oportünizm arasında çekiliydi. Küçük burjuva oportünist örgütlerin çoğunluğu, daha ÖO sürerken TTE giyme kararı aldılar. Komünist ve devrimci tutsakların ÖO bitirildikten sonra da enerjik bir tarzda sürdürülen fiili direnişi, ağır bedellerine rağmen TTE saldırısının geri çekilmesine imza atarken, oportünizm sonraki yıllara ağır bir politik teslimiyet yüküyle girecekti.
Geleceğe uzanan
ÖO Direnişi ve şehitleri, yalnızca TTE saldırısının püskürtülmesi açısından değil, 12 Eylül karanlığını yaran gün ışıklarında doruklaşan devrimci özveri ve başeğmezlikle emekçi kitlelerin, devrimin ve mücadelenin yeni kuşaklarının da yolunu açtı ve aydınlattı.
İstanbul cezaevlerinin, direnişin ancak komünist ve devrimci bireyler düzeyinde sürdürülebildiği bir Mamak, teslimiyet dönemindeki Diyarbakır haline gelmemesinde ÖO belirleyici bir rol oynadı. Daha eylem sürerken, sınırlı sayıda da olsa devrimci tutsak direnişten yana tutum aldılar. Oportünizmin çektiği tüm sınırlara ve kendi güçlerinde farklı ve direnişe yabancılaşmış, hatta düşmanca bir ruh hali yaratma çabasına karşın, o, etkisini içten içe gösterdi ve ileriki yıllara taşıdı. Direnişin önünü kesmeye çalışan küçük burjuva örgütler, 12 Eylül sonrası dönemde yaptıkları değerlendirmelerde, ÖO’na karşı tutumlarının özeleştirisini vermek zorunda kaldılar. O, tıpkı emekçi kitle hareketinde olduğu gibi, hükmünü yürütmüştü!
Direnişin sonlandırılması ve taktik farklılıklar
84 ÖO, 75. gününde sonlandırıldı. Bundan iki gün sonra o sırada komada bulunan Hasan Telci ölümsüzleşti.
Eylemin bitimiyle direnişçi örgütler üzerindeki TTE baskısı geriletildiği gibi, bununla bağlantılı işkence uygulamaları da azalmıştı. Direnişin taleplerinden biri olan “işkencenin kaldırılması” elde edilmişti. Bununla birlikte, TTE saldırısına bitişik olarak getirilen yaşam koşullarına ilişkin baskılar, daha uzun sürdü. Devrimci tutsaklar, daha iki yıl boyunca havalandırma, görüş, haberleşme gibi haklarından yararlanamadılar.
Askeri faşist cuntanın devrimci tutsaklar üzerindeki tırnaklarının sökülmesi, TTE’nin -’89′da bir kez daha “yoklama yapılmak” üzere- geri çekilmesi ve cezaevlerinde ÖO başta olmak üzere devrimci direniş birikiminin yarattığı yeni bir güçler dengesinin kurulması oldu. Cezaevleri, artık salt direniş yönüyle değil, birçok cepheden devrimci bir okul haline geldiler (Karşıdevrim, çıkardığı derslerle devrimci kamuoyunun dikkatinden ve pratik gündeminden başlangıçta kaçan TMY’nın F tiplerini hazırlayan ilgili maddesinin yanı sıra, 1995′lerden başlayarak bu dengeyi pratik olarak zorladı ve onu bozarak F tiplerinin açılması zeminini yarattı).
ÖO’nun sonlandırılması, komünistlerin devrimci demokratik kamuoyuna ancak sonraki yıllarda duyurabildiği taktik farklılıkları da içerir. Farklılık, salt bununla sınırlı olmamakla birlikte asıl olarak en kritik aşamada yaşanmıştır. Karşıdevrim, şehitleri beklemiş, TİKB’nin gencecik militanı Aysel Zehir‘e zorla müdahale ederek sakat bırakmış; bir anlamda o kesitte elinde bulunan tüm silahları kullanmıştı. Buna rağmen, ÖO'nu sürdüren tüm gönüllülerin -ki bu ezici çoğunluktu- yaşamını yitirmesini o günün koşullarında bile göze alamıyordu.
Eylemin ağırlığını yeni yeni hissettirip yaptırım gücü kazanmaya başladığı bu aşamada cunta, Devrimci Sol temsilciliğine, TTE'nin pantalonunu giyip giymeyecekleri sorusunu yöneltti. Bu soru, olumlu bir vurguyla TİKB temsilciliğine iletildi ve net bir ifadeyle reddedildi. Komünistler için eylemin temel talepleri, TTE giyilmemesi ve işkencenin sonlandırılmasıydı. Direnişin temel talebinin sulandırılması kabul edilemezdi. Dahası, bu talep üzerindeki net duruşta ortaklaşma, ÖO öncesi aylar süren tartışmalarla sonuca bağlanmıştı ve ittifakın harcını oluşturuyordu.
Bu son kritik etapta Devrimci Sol cephesinden öznel ve dar örgüt anlayışıyla hareket edilmemiş olsaydı, daha güçlü bir kazanım elde edilebilirdi. (1) Eylemin kaderinin ortak belirlenmesi anlayışının aksine Devrimci Sol, TİKB'ye direnişi bitirdiğini “karar tebliği” biçiminde bildirdi. TİKB tutsakları, bu tutumu paylaşmadıklarını ifade ederek direnişe 48 saat sonra son verdiler.
Direnişin Apo, Fatih, Haydar ve Hasan'da simgelenen devrimci mirası, '89 Bahar Eylemleri'nde '96 Süresiz Açlık Grevi ve Ölüm Orucu'nda, 19 Aralık ve 2000 ÖO'nun kitle militanlığında büyüyerek harlandı; her yeni devrimci kuşakta silinmez izler bıraktı.
(1) Yürüyüş dergisinin son sayısında, 2002'de ÖO'yu sonlandıran ve fiili direnişi esas alan komünist ve devrimci örgütlerin tutumları, '84 ÖO döneminde oportünistlerin sözde “fiili direnişçiliği” esas almasıyla aynılaştırılıyor. Bu, yakın ve uzak tarih arasında kurulan bir çarpıtma köprüsüdür. Bizzat '84 ÖO'nun ardından Devrimci Sol'un direnişin yenilgiyle sonuçlandığı tespitini yaptığı, TİKB tutsaklarının değerlendirmesinin ise “Eylemimiz temel talebi olan TTE'nin geri alınması hedefini bugün için belki gerçekleştirememiştir, ama o asıl etkisini ve ağırlığını süreç içinde gösterecektir!” biçiminde olduğu tarihin belleğinde durmaktadır.
[Ufuk Çizgisi, 18 Haziran 2005, Sayı: 16]