GÜNCEL
Türkiye'de Araştırma ve Öğretim Özgürlüğü Uluslar arası Çalışma Grubu (GITTürkiye)
Akademide Hak İhlalleri Dosyası, “Türkiye'de Araştırma ve Öğretim Özgürlüğü Uluslararası Çalışma Grubu” (GITTürkiye) tarafından hazırlanmış. GITTürkiye, Prof. Dr. Büşra Ersanlı'nın KCK Davası kapsamında tutuklanması sonrasında kurulmuş ve Aralık 2011-Ocak 2012 arasındaki dönemde Fransa (GIT-France), Kuzey Amerika (GIT-North America), İngiltere (GIT-UK) ve İsviçre'de (GIT-Switzerland) faaliyet göstermeye başlamış.
Dosya'nın Giriş bölümünde grubun hedefleri şöyle özetleniyor:
Dosyanın özgür ifade ve araştırma ortamının yaratılmasına ve güvence altına alınmasına katkıda bulunmak amacıyla kaleme alındığı belirtildikten sonra, doktora adaylarının araştırma alanları konusunda maruz kaldıkları müdahale, baskı ve caydırma uygulamalarından örnekler veriliyor. Yardımcı doçentlik, doçentlik veya profesörlük kadrolarına atama ve yükseltmelerde tanık olunan keyfi uygulamalar ve iktidar açısından “risk” olarak algılanan konularda araştırma yapan öğretim elemanlarının meslekten ihraç edilmesine dek varan baskı ve hak ihlalleri anlatılıyor. Ve bu hak ihlallerinin sadece son yılların meselesi olmadığı Dr. İsmail Beşikçi, Prof. Dr. Bülent Tanör, Doç. Dr. Turgay Ünalan ve Prof. Dr. Mesut Yeğen özgülünde örnekleniyor. Hepsinin ortak paydasının, söz konusu akademisyenlerin “Türkiye'nin demokratikleşmesi”, özellikle de Kürt sorunu konusundaki çalışmaları bilinmektedir:
Dosya'da yer alan başlıklar ise şunlar:
Özgür Sevgi Göral Vakası
Doç. Dr. Ergun Aydınoğlu Vakası
Prof. Dr. Onur Hamzaoğlu Vakası
Prof. Dr. İzge Günal Vakası
Yrd. Doç. Dr. Lütfiye Bozdağ Vakası
Dr. Tülin Ural Vakası
Girişten sonraki ilk yazı Prof. Dr. Büşra Ersanlı'ya ait. Yayınlıyoruz:
Prof. Dr. Büşra Ersanlı
Bakırköy Kadın Tutukevi
Akademik özerklik için en önemli ön koşul, akademianın, üniversitelerin, merkezi atamalarla siyasi olarak yönetilmesinin artık terkedilmesi olmalıdır. Her ne kadar, idareci ile akademisyen farklı özellikler taşıyorsa da, bu idareci uzmanlarla yetkin disipliner uzmanlar arasında belli bir bağımsızlık olmalıdır. Merkezi YÖK sistemi çoğu kez bilimsel özgürlük için sakıncalı olmuştur; özgürlük çeşitli noktalarda kısıtlanabilmiştir. Mutlaka kuvvetler ayrılığı gereklidir.
Akademik kurumlar, üniversiteler, yönetim olarak belli bir ideolojiyi benimsese de, akademisyen üzerinde bu tür bir sansür atmosferi yaratamaz; yarattığı anda akademik özgürlükten söz edilemez. Kendi ideolojisini takviye edecek projeleri teşvik edebilir ancak farklı projelerin kabul ve reddini sadece disipliner uzmanlar gerçekleştirmelidir. İdare, araştırma projelerini her yönde teşvik edip, imkanlar yaratmakla sorumludur.
İdareci ve yardımcıları, tüm akademik ünvan yükseltmelerinde, doktora ve yüksek lisans jürilerinde, jüri üyelerine baskı yapamaz. Akademisyenler, tabii ki, mesleklerinin bir döneminde idareci olabilirler ama idareci olunduğu noktada mesafeli olmak ve disipliner uzmanlara müdahale etmemek önemlidir. Akademik yeterlilik ancak alanında yetkinlik sahibi olan kişiler tarafından onaylanır. Yönetimin bu açıdan da şeffaf ve denetlenebilir olması esastır.
Akademik araştırma yapanlar, konu seçiminden sonuç raporlarına veya kitaplarına kadar, üzerlerinde hiçbir sansür hissetmemelidirler. Aksi takdirde, çok yönlü kavramsal irdeleme yapamazlar ve kavramsal katkıda bulunamazlar. Bilimsel özgürlük, bir toplumun, bir ülkenin, bilimsel ilerlemede bulunması, yaratıcılık göstermesi, teorik katkı yapabilmesi için zorunludur ve bu ortamı temin etmek, seçilmiş idarecilerle disipliner denetleyici uzmanların sorumluluğundadır.
Akademisyenler kendi alanları dışındaki uzmanlık alanlarında jüri üyesi olamaz veya olmaya zorlanamaz veya bu jürilere atanamaz. Ayrıca doktora için dil yetkinliği çok önemlidir. Orta derecede yabancı dil bilenler doktoraya alınmamalıdır. Çünkü literatür takip edemezler. Araştırmalar için bölümler, fakülteler ve farklı üniversiteler arası bireysel işbirlikleri özgür olabilmelidir.
Bugün Türkiye'de esas sansür otosansür olarak sürmektedir. Birçok üniversite yönetimi, akademik faaliyetler ve öğrenci kulüpleri faaliyetleri, panel, konferans ve diğer toplantılar üzerinde istihbari ve güvenlikçi bir baskı izlemektedir. Özellikle öğrencilerin hangi konuları merak etmesi, hangilerini merak etmemesi gerektiği konusunda ciddi bir baskı vardır.
Üniversiteler demokratik ülkelerde hiçbir zaman devlet veya (vakıfsa) şirket adına hizmet veren kurumlar değildir. Universal yani evrensel düşünce ve araştırma özgürlüğü anlamı taşırlar, dolayısıyla büyük ölçüde kendi üretim ve denetim mekanizmalarını özerk kurmalıdırlar. Merkezi bir yönetimle bilime katkı daima kısıtlı olacak, farklı, alternatif teorik ve pratik katkılar zayıf kalacaktır.
Salı, 3 Temmuz 2012 (14 yıl 4 ay önce)
AKADEMİDE HAK İHLALLERİ DOSYASI
Türkiye'de Araştırma ve Öğretim Özgürlüğü Uluslar arası Çalışma Grubu (GITTürkiye)
Akademide Hak İhlalleri Dosyası, “Türkiye'de Araştırma ve Öğretim Özgürlüğü Uluslararası Çalışma Grubu” (GITTürkiye) tarafından hazırlanmış. GITTürkiye, Prof. Dr. Büşra Ersanlı'nın KCK Davası kapsamında tutuklanması sonrasında kurulmuş ve Aralık 2011-Ocak 2012 arasındaki dönemde Fransa (GIT-France), Kuzey Amerika (GIT-North America), İngiltere (GIT-UK) ve İsviçre'de (GIT-Switzerland) faaliyet göstermeye başlamış.
Dosya'nın Giriş bölümünde grubun hedefleri şöyle özetleniyor:
Grubun ilk aşamadaki hedefi, öğretim elemanlarının ve araştırmacıların maruz kaldıkları baskı ve engellemeler konusunda belgelere dayalı bir veri tabanı oluşturmak; araştırma ve eğitim özgürlüğüne yönelik hak ihlalleri konusunda bilgi akışı sağlamak; akademik özgürlükler, eğitim ve araştırma koşulları üzerine konferanslar, seminerler, paneller ve basın toplantıları düzenlemek; elde edilen bulguları internet ve basın kanalıyla kamuoyu ile paylaşmak suretiyle bir izleme ve baskı mekanizması oluşturmaktır.Türkiye'nin siyasal ve toplumsal tablosunda çeşitli muhalif kesimlere yönelik baskı ve dayatmaların ayyuka çıktığı otoriterleşmeye dikkat çekilerek siyasal ve toplumsal iktidar odaklarının üniversiteler üzerindeki müdahale ve baskılarının vahim derecede artmış olduğundan dem vurulmaktadır:
Üniversite, kurumsal anlamda özerk, akademik bilgi üretimi ve paylaşımı özgür, bilim insanları her türlü iktidar aygıtının müdahale ve baskısından uzak olmalıdır.
Öğretim elemanlarının ve öğrencilerin gözaltına alınması ve tutuklanması; akademik yükseltme, atama ve özlük hakları konularında hukukdışı uygulamalar; öğretim elemanlarına yönelik idari soruşturmalar; araştırma alanlarına yönelik doğrudan veya dolaylı engellemeler; eğitimin ticarileşmesi çerçevesinde yaratılan güvensizlik ve kırılganlık sonucu meslekte iş güvencesinin ortadan kalkması, akademik faaliyetin ve bilim insanlarının itibarsızlaştırılmasına yol açmaktadır. Bu itibarsızlaştırma ve kimi zaman da kriminalize edilme, özellikle birer tabuya dönüştürülmüş bulunan konularda çalışan, yayın yapan, bilimsel üretimini gerek ders vererek gerekse farklı platformlarda kamuoyuna sunarak paylaşan akademisyenlerin düşünsel ve toplumsal varoluş imkânlarını ciddi anlamda kısıtlamaktadır.
Kürt meselesi ile ilgili çalışmaları sebebiyle, akademik yaşamının en verimli döneminde 17 yıl boyunca cezaevinde kaldıktan sonra 1999 yılında serbest bırakılan ve bir yazısı nedeniyle 2011 yılında yeniden hapis cezası alan Dr. İsmail Beşikçi'nin, bir aydın olarak ödediği ağır bedel ortadadır.Dosyada yer alan Prof. Dr. Onur Hamzaoğlu, Prof. Dr. İzge Günal, Yrd. Doç. Dr. Lütfiye Bozdağ ve Dr. Tülin Ural vakaları ise, iktidar odakları ve üniversite yönetimleri tarafından uygulanan psikolojik şiddet ve tacize (mobbing) ilişkin vahim örnekler olarak sergileniyor. Prof. Dr. Onur Hamzaoğlu vakasında bir örneği görüldüğü üzere, insan sağlığının hiçe sayılması, kontrolsüz sanayileşme, HES'lerin inşası, enerjinin ve suyun metalaşması konusuyla da insanlıkdışı yüzünü gösteriyor.
(...) Ekim 2011'de Prof. Dr. Büşra Ersanlı'nın Terörle Mücadele Kanunu kapsamında terörle ve terör örgütüyle ilişkilendirilerek tutuklanması ise, üniversitelere ve öğretim elemanlarına yönelik baskı ve gözdağı verme girişimlerinde en son noktayı işaret etmesi bakımından bir dönüm noktası teşkil etmektedir.
Dosya'da yer alan başlıklar ise şunlar:
Özgür Sevgi Göral Vakası
Doç. Dr. Ergun Aydınoğlu Vakası
Prof. Dr. Onur Hamzaoğlu Vakası
Prof. Dr. İzge Günal Vakası
Yrd. Doç. Dr. Lütfiye Bozdağ Vakası
Dr. Tülin Ural Vakası
Girişten sonraki ilk yazı Prof. Dr. Büşra Ersanlı'ya ait. Yayınlıyoruz:
Akademik Özgürlük ve Özerklik
Prof. Dr. Büşra Ersanlı
Bakırköy Kadın Tutukevi
Akademik özerklik için en önemli ön koşul, akademianın, üniversitelerin, merkezi atamalarla siyasi olarak yönetilmesinin artık terkedilmesi olmalıdır. Her ne kadar, idareci ile akademisyen farklı özellikler taşıyorsa da, bu idareci uzmanlarla yetkin disipliner uzmanlar arasında belli bir bağımsızlık olmalıdır. Merkezi YÖK sistemi çoğu kez bilimsel özgürlük için sakıncalı olmuştur; özgürlük çeşitli noktalarda kısıtlanabilmiştir. Mutlaka kuvvetler ayrılığı gereklidir.
Akademik kurumlar, üniversiteler, yönetim olarak belli bir ideolojiyi benimsese de, akademisyen üzerinde bu tür bir sansür atmosferi yaratamaz; yarattığı anda akademik özgürlükten söz edilemez. Kendi ideolojisini takviye edecek projeleri teşvik edebilir ancak farklı projelerin kabul ve reddini sadece disipliner uzmanlar gerçekleştirmelidir. İdare, araştırma projelerini her yönde teşvik edip, imkanlar yaratmakla sorumludur.
Akademik araştırma yapanlar, konu seçiminden sonuç raporlarına veya kitaplarına kadar, üzerlerinde hiçbir sansür hissetmemelidirler. Aksi takdirde, çok yönlü kavramsal irdeleme yapamazlar ve kavramsal katkıda bulunamazlar. Bilimsel özgürlük, bir toplumun, bir ülkenin, bilimsel ilerlemede bulunması, yaratıcılık göstermesi, teorik katkı yapabilmesi için zorunludur ve bu ortamı temin etmek, seçilmiş idarecilerle disipliner denetleyici uzmanların sorumluluğundadır.
Akademisyenler kendi alanları dışındaki uzmanlık alanlarında jüri üyesi olamaz veya olmaya zorlanamaz veya bu jürilere atanamaz. Ayrıca doktora için dil yetkinliği çok önemlidir. Orta derecede yabancı dil bilenler doktoraya alınmamalıdır. Çünkü literatür takip edemezler. Araştırmalar için bölümler, fakülteler ve farklı üniversiteler arası bireysel işbirlikleri özgür olabilmelidir.
Bugün Türkiye'de esas sansür otosansür olarak sürmektedir. Birçok üniversite yönetimi, akademik faaliyetler ve öğrenci kulüpleri faaliyetleri, panel, konferans ve diğer toplantılar üzerinde istihbari ve güvenlikçi bir baskı izlemektedir. Özellikle öğrencilerin hangi konuları merak etmesi, hangilerini merak etmemesi gerektiği konusunda ciddi bir baskı vardır.
Üniversiteler demokratik ülkelerde hiçbir zaman devlet veya (vakıfsa) şirket adına hizmet veren kurumlar değildir. Universal yani evrensel düşünce ve araştırma özgürlüğü anlamı taşırlar, dolayısıyla büyük ölçüde kendi üretim ve denetim mekanizmalarını özerk kurmalıdırlar. Merkezi bir yönetimle bilime katkı daima kısıtlı olacak, farklı, alternatif teorik ve pratik katkılar zayıf kalacaktır.