Çarşamba, 4 Temmuz 2012 (14 yıl 4 ay önce)
Güne yine bir felaketle uyandık, yağmur yağmış, sel olmuş ve Samsun Canikli'deki TOKİ konutlarının bodrum katlarını su basmıştı.
Samsun'un Canik ilçesindeki Gaziosmanpaşa Mahallesi'nde yer alan 450 haneli TOKİ Kuzey Yıldızı Konutları'nın bodrum katları, Mert Irmağı'nın taşması sonucu su altında kaldı. Bu katlarda kalan ailelerin büyük bölümü kendi imkanlarıyla sel sularından kurtulmayı başarırken, bazı insanlar bodrum katlarında mahsur kaldı. Sel baskını sonucu dördü çocuk dokuz kişi yaşamını yitirdi.
Sözü edilen konutları, 2010 yılında dönemin TOKİ Başkanı olan, şimdinin Şehircilik ve Çevre Bakanı Erdoğan Bayraktar tarafından açılışı yapılan TOKİ konutları. "Kentsel dönüşüm" masalları eşliğinde yaygınlaşan TOKİ konutları hatırı sayılır bir rant kapısı. Bu yüzden ağız sulandırıyor.
Sağlıklı ve güvenli barınma ihtiyacından ziyade, rant amacıyla yapılan ve her tarafta pıtrak gibi biten TOKİ konutlarının sebep olduğu ölümler, "kentsel dönüşüm"ün de hangi amaçla ve ne pahasına yapıldığını tekrar tekrar hatırlatıyor.
Bölgenin deprem bölgesi olduğu, sel ve heyelan tehlikesinin daima gözönüne alınması gerektiğini insan hayatına verdikleri “önem” nedeniyle dikkate dahi almayan TOKİ konutları dere yataklarına inşa edildi. TOKİ evlerinin bodrum katlarını sel bastı, bazı insanlar sel sularından kendi imkanlarıyla kurtulurken bodrumda mahsur kalan dördü çocuk dokuz kişi hayatını kaybetti.
Eski TOKİ Başkanı, şimdiki Çevre ve Şehircilik Bakanı Erdoğan Bayraktar son 10 yılda 500 bini kamu, 4,5 milyonu özel sektör eliyle olmak üzere, 5 milyon konut yapıldığını duyurmuş, konutların açılış töreninde büyük bir propaganda bombardımanıyla “projelerimizi büyük bir başarıyla yürütüyoruz” diye böbürlenmişti:
Dünya ile kucaklaşmaya çalışan Türkiye'de 120 belediye ile toplu konut anlaşması imzaladık. Projelerimizi büyük bir başarıyla yürütüyoruz. Türkiye'nin gerekli imar şartlarını taşımayan binalardan artık kurtulmasının zorunlu olduğunu düşünüyoruz. Canik'te halkımız için çağdaş bir yaşam alanı oluşturacağız. Ticaret merkezleri, okullar, camiler, parklar, diğer tesisler ve cezaevinin yeniden inşa edilmesi de dikkate alındığında beldede yaklaşık 500 milyon TL'lik bir yatırım gerçekleşecek.Canik Belediyesi konutları tanıtırken “Fansız balkonu, alüminyum korkulukları”yla hava atıyordu. Fakat TOKİ Kuzey Yıldızı Konutlarının iki dere yatağı arasında yapıldığı cafcaflı bunca laf kalabalığı arasında gözlerden kaçırılmaya çalışılıyordu.
Jeoloji Mühendisleri Odası Samsun Şube Başkanı Gül Yüzüncü Yılmaz, insanların yaşadıkları binalara su girmesinin, önlemlerin yeterince alınmadığının bir göstergesi olduğuna dikkat çekti. Bir binayı yapmadan önce zemin etüdünün doğru yapılması gerektiğini vurgulayan Yılmaz, "Bu doğru yapılmalı ki temel sistemi zemine göre seçilsin" dedi. Yılmaz, zemin etüdünün doğru uygulanmasının da çok önemli olduğunu söyledi.
Kuzey Yıldızı Projesi'nde, tüm bunlara uyulup uyulmadığını anlamak için Jeoloji Mühendisleri Odası olarak teknik bir inceleme başlattıklarını belirten Yılmaz, "Şu anda arkadaşlarımızla birlikte bölgedeyiz. Unutulmamalı ki; derelerin önlerini kapattığınızda, er ya da geç sizden mutlaka geri alıyor" dedi.
İnşaat Mühendisleri Odası Samsun Şubesi Başkanı Hüseyin Tüfek ise konuya ilişkin olarak adeta feryat halinde şunları söylüyor:
...Türkiye'nin deprem bölgesi olduğu, Karadeniz'de sel ve heyelan tehlikesinin olduğunu sürekli söylüyoruz. Bunlar doğa olayları ama felakete dönüşmesine engel olunabilir. Yeter ki popülizmden uzak adımlar atalım.Meclisten geçirilen Kentsel Dönüşüm Yasası’nın onaylanmasının ardından kamuda devasa bir rant alanı TOKİ’ye bedelsiz olarak devredilebilecek. Diğer yanda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca “riskli” ilan edilen yerleşim yerleri ve elbette “kaçak” ilan edilen gecekonduların olduğu yerleşim alanları da yıkılacak. Kentsel dönüşüm yağması kapsamında 2/B (orman) arazileri ve yeşil alanların talan edilmesi de bu “proje”ler kapsamında gerçekleştirilecek..
Olayın nedeni çok basit. Sel gelme olasılığı olan dere yataklarına yapılaşma izni verirseniz, bu tür felaketlerin önüne geçemezsiniz. Samsun ve bölgede kuzey-güney istikametinde akan çok sayıda dere var. Devlet Su İşleri'nin elinde bulunan kayıtlara göre de bu derelerin 50 ile 100 yıl arasında taştıkları görülüyor. Evet çok yağmur yağdı ama bu bahane olamaz. Buralara yapılaşma izni verilmemesi gerekiyordu...
Tamamen kar güdüsü ve tekelci burjuvaziye kaynak yaratma hedefine odaklanan “kentsel dönüşüm”e yasal bir kılıf da geçirilince tekelci sermayenin iştahı bu rant alanının muazzam genişliği nedeniyle iyice kabarıyor. “Kentsel dönüşüm” fiyakalı yıkım düzenlemesine göre, Türkiye genelinde 19 milyon yapıdan, 11 milyonu nasibini almış olacak. Yani üzerinde yaşanan coğrafyanın yarısından fazlası yıkılıp yeniden kurulacak. Bu sayede tekelci sermayeye genişletilmiş yeniden üretim için alan açılırken devasa boyutlarda bir imha ve yıkım yaşanacak.
Tekeller rant ve kara boğulurken, elindeki avucundakini başını sokacak bir yer uğruna “fransız balkonlu” evlere yatırmaktan başka seçeneği olmayanların cansız bedenleri bodrum katlarının demir parmaklıklarına takılıyor.