Sürgü, Ayazma, Dalyan!…

Gerek Sürgü’de Kürt Alevilere dönük katliam provası, gerek Şişli Ayazağa ve şimdi de Muğla Dalyan’da Kürtlere yönelen linç girişimleri münferit olmadığı gibi, kendiliğinden girişimler de değildirler. Tüm öncü güçler bu gerici dalganın altında kalmamak için hızla çok yönlü bir hazırlığa gitmek zorundadır!

GÜNCEL
Perşembe, 2 Ağustos 2012 (14 yıl 3 ay önce)

Toplumsal bellekten silinmesi mümkün olmayan Maraş, Çorum, Sivas… Katliamlarının ruhu bu sefer de Malatya’nın Doğanşehir İlçesi Sürgü Beldesi’nde ortaya çıktı. Yüzlerce kişiden oluşan linç güruhu, tekbir sesleri eşliğinde beldede yaşayan bir Alevi ailenin evini kuşattı; “yakma tehditleri” eşliğinde taşlarla, sopalarla saldırdı! Alevi emekçilere dönük toplumsal gericilik birikiminin bu şekilde patlamasının tesadüf ya da devlet erkanının beyan ettiği gibi “münferit olay” olmadığı açık! Adıyaman’da Alevi evlerinin işaretlenmesinin aynı anda pek çok ilde de zuhur etmesinin “çocuk işi” olmadığı açık! Aslında son bir yıldır yaşanan kimi gelişmelere baktığımızda Alevi-Sünni çelişkisinin yeniden kaşınmaya çalışıldığını anlamamız güç olmayacaktır.

Alevilere dönük toplumsal gericilik birikiminin bugünlerde, bu şekilde patlamış olmasının tarihsel-toplumsal nedenlerinin anlaşılması, önümüzdeki günlerin neler getireceği ve nasıl bir hazırlık yapılması gerektiğinin öngörülmesi açısından zorunludur. Keza bu saldırı silsilesinin hemen öncesinde olup bitenlere baktığımızda, sürecin bundan sonra nasıl bir seyir izleyeceğini anlamamız zor olmayacaktır.

Bir kaç hatırlatma!


Sürgü’deki olayın pimini bizzat devlet çekti. Sadece Sürgü’den birkaç gün önce Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin, “cami ve mescit dışındaki yerlerin ibadethane olarak kabul edilmesi mümkün değildir” kararı almış olması bile böylesi bir patlamanın piminin çekilmesi açısından yeterlidir! Mahkeme, kararını Diyanet İşleri Başkanlığı’nın görüşlerine dayandırıyordu. Yasal kılıfı da, “Tekke ve zaviyelerin kapatılması” na dönük düzenlemelerdi! Aynı içerikte açıklamalar Meclis kürsüsünden de haykırıldı. Burjuva hükümetin öne çıkan isimleri, Diyanet İşleri Başkanlığı’na dayandırdıkları “cemevleri ibadet hane olamaz” açıklamaları yaptılar üst üste! “Alevi açılımı”yla sistemin kendi Alevi'sini yaratma çabası istenen karşılığı bulamayınca, “demokrasi”, “özgürlük” bayraktarlığına soyunmuş burjuva hükümetin gerçek yüzü de hızla açığa çıktı!

surgu

Neden şimdi?


surguSuriye’de sayısız faktörün bir araya gelmesiyle oluşan konjonktürel durumun Türk tekelci burjuvazisi ve devleti açısından hangi ihtiyaçları açığa çıkardığı ortada. Türkiye’nin kazandığı bölgesel konum ve emperyalist iş bölümü içerisinde yüklendiği misyonla hareket eden burjuvazi ve temsilcilerinin militarist saldırgan politik ekseni; toplumsal desteği zorunlu kılıyor. Bu destek, her zaman el altında tutulan gericilik birikiminin kışkırtılması üzerinden sağlanmaya çalışılıyor. Esad diktatörlüğünün mezhepsel kimliğinin merkeze oturtulduğu söylemin esas dayanaklarından biri budur. Bu söylemle, hem içerde Sünni mezhebine dayanan dinsel gericilik birikimine hitap ediliyor; ama hem de bölgede ortaya çıkan Şii-Sünni eksenlerinden, Sünni ekseninin temsiliyetini kazanmanın yolu döşenmeye çalışılıyor. Sürgü’deki saldırganlık bu düzlemden kopuk olarak ele alınamaz.

Görünen o ki Suriye ve dolayısıyla bölgede giderek tırmanan kriz, Türkiye’de hem Kürt halkına, hem de Alevi emekçilere dönük ırkçı-gerici saldırganlık birikiminin tasmalarının çözülmesiyle eşgüdümlü bir seyir izleyecek. En son Şişli Ayazağa’da bir inşaat şantiyesinde çalışan Kürt işçilerin mahalledeki ırkçı gerici güruhun saldırısına uğraması bu sürecin ilk işaret fişeklerinden biri olarak okunmalıdır! Bu saldırganlığa karşı çok yönlü bir hazırlık zorunludur! Keza Suriye’deki durum giderek kanlı bir iç savaşa evriliyor! Yanısıra Mazlum Kürt halkı, örgütlü toplumsal gücünü harekete geçirerek yaşadığı bölgelerde kendi denetimini kurdu. Türkiye Kürdistan’ında da Kürt Ulusal Hareketi yeni taktik hamlelerle belli bölgeleri a kontrol altında tutma yönelimine girdi. Her açıdan ağır bir savaş yaşanıyor. Bu durum, Türk tekelci buruvazisi ve devletinin bölgesel hayallerle tarihsel fobiler kıskacında daha dengesiz, agresif bir politika izlemesine neden olduğu gibi; bundan sonra da bu yaklaşımında sıçramalı gelişmelere açık bir zemin yaratıyor. Krizin de yarattığı basınçla birleşen bu etmenler içerde her türlü gericilik birikiminin kışkırtılmasıyla içiçe işleyen bir yaklaşımı tetikliyor/tetikleyecek.

Sadece konjonktürel değil!


Fakat bu olup bitenleri tek başına bu konjonktürel etkenlere sıkıştırarak ele almak yanıltıcıdır. Tekelci burjuvazinin yeni bir düzlemden dinle ilişkilenmesi, çok daha kapsamlı stratejik anlamlara sahiptir.

Din, Cumhuriyet’in kuruluşundan başlayarak, yoksul köylülerin geniş kesimleri üzerinde (Ki nüfusun yarısından çok fazlası demek!) denetim kurmanın en sağlam araçlarından biri olmuştur. Daha başlangıçta, devlet denetiminde yeniden yapılandırılan Sünni İslam, yoksul kitleler üzerinde denetim kurmanın en temel dayanaklarından biri yapılmıştır. Hatta öyle ki Cumhuriyet, İslam’ın Sünni mezhebini devlet dini haline getirirken; bu mezhebin kapitalist gelişme ve hedeflerle uyumda sorun çıkaracak yorumlarını da bastırmıştır. Emekçi kesimler-ki ezici çoğunluğu yoksul köylülük- derin köklere sahip olan din aracı üzerinden denetim altına alınırken, tüm farklılıklar en başta da Alevilik ve diğer azınlık dinleri üzerindeki baskı ve sindirme yöntemleri sonuna kadar kullanılmıştır.

surguAlevilik, Cumhuriyet’in kuruluş yıllarından beri (Kökleri Selçuklular’dan başlayarak Osmanlı’ya kadar süren bir geleneğin devamı olarak!) ezilen mezhep olarak yaşamıştır! Keza Alevilik, asırlara dayanan “ezilen mezhep” –ki bu aynı zamanda onun sınıfsal anlamda da emekçi bir karakter kazanmasını getirmiştir- kimliği içerisinde azımsanmayacak direniş dinamikleri biriktirmiş; bu açıdan da sistem tarafından her zaman “ötekileştirme”nin sayısız yöntemiyle hedefe çakılmıştır! Türkiye Cumhuriyeti bu tarihsel kodları ciddi bir toplumsal gericilik birikiminin dayanağı olarak her zaman beslemiş, her zaman elinin altında tuttuğu bir silah olarak görmüştür.

Son on yıllarda emperyalist küreselleşmenin neoliberal birikim politikaları ve yeni işbölümü temelinde Türkiye’de kapitalizm gözle görülür bir sıçrama yaşadı. Bu iş bölümü ve bir bütün olarak politikalar, Türk Tekelci Burjuvazisi’nin (TTB) bileşiminde de farklılıklar yarattı. Bu farklılığın en barizi, “Anadolu Sermayesi” olarak tanımlanan kesimin (ki bu kesim aynı zamanda İslami kimliğini öne çıkaran kesimdir!) de palazlanmasıdır. Bu kesim, sadece sermaye birikimi açısından değil; aynı zamanda geniş bir toplumsal gücü de ifade ediyordu. Elindeki olanakları, kökleri derin ve azımsanmayacak genişlikte olan toplumsal gericilik birikimini örgütlemeye tahvil etti! Yıllar içerisinde hem TTB içerisinde hem sermaye birikimi; ama hem de toplumsal gücüyle küçümsenmeyecek bir yere oturdu! Ve gelinen noktada bu güç, AKP şahsında siyasal bir güç olarak vücut buldu!

surguAKP üzerinden rejim içindeki konumunu pekiştirdiği oranda, Cumhuriyet’in temel kodlarını da kendi ideolojik argümanları doğrultusunda tazeleyerek, sonuna kadar kullanma yoluna gitmeye başladı! Gelinen noktada bunu son derece fütursuz adımlarla uyguluyor! Uygularken dini, kapitalizmin yeni ihtiyaçlarına yanıt verecek toplumsal bir araç olarak daha etkin kullanma yolunu izliyor. Cumhuriyet’le devamlılık ilişkisi olan bu yaklaşım, Sünni İslam’ın daha etkin bir devlet dini haline getirilmesi pratiğiyle iç içe ilerliyor. Yeni düzlem içerisinde kapitalist sömürü ve barbarlıkla entegre olmuş işçi ve emekçi kuşakların yaratılmasından dinin daha aktif kullanımına geçildiği görülüyor. 4+4+4 eğitim modelini; okullarda Kur’an kursları ve dinsel eğitimi daha da genişletip derinleştirecek diğer düzenlemeleri; öğrencilerin tatilde Umre’ye götürülmesi çağrılarını; “Her üniversiteye bir mabed” şeklinde sloganlaştırılan çağrıları bu bütünlükten bağımsız ele alamayız. Ya da devletle din arasındaki dolaysız ilişkinin en somut ifadesi olan Diyanet İşleri Başkanlığı’nın son düzenlemelerle daha etkin bir kullanıma kavuşturulması bundan sonraki gelişmelerin kavranması açısından önemli veriler sunuyor. Gelinen noktada bu kurumun hayatın hemen her alanıyla ilgili (içkiden kürtaja; eğitimin içeriğinden bir bütün olarak yaşam tarzlarına kadar) adeta fetva verircesine tutum belirlemesi bile tek başına manidardır.

Fakat sorun orada da kalmamakta (toplumsal manüplasyonda etkin kullanımla yani) devletin resmi kararlarında da belirleyici bir merci rolü oynamaya başlamaktar. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin cemevleriyle ilgili son kararını DİB’nın yaklaşımına dayandırması ya da meclis kürsülerinde yapılan konuşmaların referansı haline getirilmesi öylesine gelişmeler değildir. Cumhuriyet’in kodlarındaki tepeden devlet dini üzerinden kitleleri etkileyip, maniple etme yaklaşımı; bugün ona daha açık ve etkin bir rol verilerek bir üst düzleme sıçratılmaktadır! Ve bu kurumun başındaki adam Sürgü’de olup bitenlerden sonra bugün kalkmış “farklılıklara saygı” telkininde bulunuyor. Bulunurken de “Aleviler de camileri kullanabilir” demekten de geri durmuyor! Dev kadrosu (daha yeni 9 bin imam atandı!), sağlığa ayrılan bütçenin yarısı kadar bütçesi, sınırsız olanakları (kurum çalışanlarının çocukları için özel yurtlar bile var!), hatta şimdilerde özel TV kanalı, aklımıza gelebilecek her konuya burnunu sokma hakkıyla bu kurumun sistem içinde kazandığı konumun görülmesi bile dinin toplumsal mühendislikte nasıl bir araç haline getirildiği ve sistemin işine geldiğinde bu araçtan her türlü gericiliği kışkırtmak için nasıl yararlanacağının anlaşılması açısından yeterlidir. (Bu arada Kürt sorununda daha etkin kullanımını da-irşat birlikleri!- unutmamak gerek!)

Soruna hem konjonktürel etkenler ama hem de sermayenin stratejik amaçları içinden yaklaştığımızda Sürgü’de olup bitenlerin nasıl bir arka plan üzerinden yükseldiğini anlamamız da mümkün olacaktır! Burjuvazi krizle birlikte hem kendi içinde, hem de uluslar arası düzlemde daha fazla çelişki ve çatışmayla karşı karşıya kalıyor. Sadece bu bile ciddi bir istikrarsızlık unsurudur. Daha dün rejim içinde yaşanan ciddi kapışmalardan sonra bir kesimin görünür üstünlüğü oluşmuş ve bunun belli bir istikrar yaratacağı vaazları çekilmeye başlamıştı (demokrasi nutukları). Fakat oluşan yeni denge ve bunun sağlayacağı istikrar beklentileri daha işin başında fos çıktı. Bu sefer de tasfiye edenler kendi içlerinde ve burjuvazinin diğer kesimleriyle daha karmaşık bir çelişkiler denklemiyle karşı karşıya kaldılar. Buna bir de kriz ve bölgesel politikalar-gelişmeler ve bunlar içerisinden yaşanan hayal ve fobiler eklenince istikrarasızlık görünür bir gerçek haline gelmeye başladı. Tam da bu zemin, işçi ve emekçilerin çeşitli kesimlerce denetim altına alınmasını bir savaş haline getiriyor Bu durumsa her türlü provokasyona, kışkırtmaya açık bir zemin yaratıyor! Yanısıra Kürt sorununda yaşanan gelişmeler bölgesel karakteriyle de birleşerek rejimin iç yapısında ciddi sıkışmaları tetikliyor. Kısacası etnik-mezhepsel saldırganlık ve kışkırtmalar bu tablo içerisinde ciddi bir yerde duruyor. Bunun yukarıda kısaca anlattığımız toplum tasavvuruyla birlikte ele aldığımızda nasıl bir bütünlük oluşturduğu net bir şeklide görülür.

O açıdan gerek Sürgü’de Kürt Alevilere dönük kaliam provası, gerek Şişli Ayazağa ve şimdi de Muğla Dalyan’da Kürtlere yönelen linç girişimleri münferit olmadığı gibi, kendiliğinden girişimler de değildirler. Bu gelişmeler önümüzdeki günlerde olabileceklerin habercileridir. Tüm öncü güçler, ilerici kesimler bu gerici dalganın altında kalmamak için hızla çok yönlü bir hazırlığa gitmek zorundadır! İlk işaretlerden çıkarılan sonuçları mücadele görevi haline getirmelidirler…