Perşembe, 9 Mayıs 2013 (13 yıl 6 ay önce)
Kürt ulusal sorununda başlayan “çözüm süreci” pekçok gelişme ile iç içe geçerek sürüyor. Önce “Akil İnsanlar Heyeti” oluşturuldu, sonra Meclis’te bir komisyon kuruldu, bununla birlikte ordunun çatışmaya girip girmeyeceğini valilerin iznine bağlayan düzenleme yapıldı. Bu arada Kürt ulusal hareketi “yasal düzenlemeler yapılmadan çekilmeyiz” dediği halde sistemin bu adımlarını yeterli bulduğunu belirterek silahlı güçlerini sınır dışına çekme kararı aldı. Burjuva devlet ve hükümeti cephesinden atılan bu adımlar “çözüm süreci” olarak tanımladıkları bu süreci nasıl yöneteceklerini olduğu kadar, aslında bununla neleri hedeflediklerini de göstermesi itibariyle anlamlı verilerdir.
Burjuvazi ve temsilcileri bu süreci, bölgesel gelişmelerin dayattığı zorunluluklar ve aynı zamanda ihtiyaç ve hedefler içinden başlattılar. Bu toplam içinde Kürt ulusal hareketinin bölgesel düzeyde ulaştığı toplumsal gücü es geçemediler. Ya onu fiilen ezmeleri ya da çeşitli biçimlerde absorbe ederek bölgesel planlarına bağlamaları/en azından engel olmaktan çıkarmaları gerekiyordu. Bu, emperyalist güçler arasında giderek belirginleşen güç ve hegemonya savaşının tarafları açısından da böyledir. (ABD-AB ve ‘Sünni Ekseni’ diye tabir edilen bölge gericilikleri ile, Rusya-Çin ve 'Şii Ekseni' olarak tabir edilen bölge gericilikleri). Bölgesel dengede Kürt kartı giderek es geçilemeyecek anlamlar kazanmaya başladı. Bu açıdan da başlayan süreç aslında tek başına rejimin değil, birlikte hareket ettiği emperyalist blokun da planıdır. Türkiye burjuvazisi ve devleti açısındansa daha özel anlamlar taşımaktadır. Bunların başına bölgesel dengelerde ortaya çıkabilecek olası değişimlerin güvenlik başta olmak üzere pekçok parametreyi yeniden tanımlamayı zorunlu kılmasını yazmak yanlış olmasa gerek.
Yanı sıra, krizle birlikte sarsılan dengeler içinden kendisine yol açabilmesi, hatta bölgesel bir üretim ve yatırım pazarı haline gelerek büyük bir güç sıçraması yaşaması onun açısından tarihsel bir hedef olduğu kadar zorunluluktur da. Kürdistan petrolleri, Kürdistan pazarı, Kürdistan ucuz işgücü üçlemesi bu zorunluluğun çakıştığı önemli kaynaklar. Ayrıca jeostratejik anlamıyla buralarda kuracağı denetimin aslında tüm bir Ortadoğu’yu denetlemek, hatta sınırları fiilen işlevsizleştirerek kendi denetimindeki bir üretim ve tüketim pazarı haline getirmek gibi sonuçlar yaratacağını da düşünüyor. Bu nedenlerle Kürt sorununun stabilizasyonu tarihsel bir zorunluluk haline geliyor. Zaten, gerek “çözüm” adına attığı adımlar, gerek tutturduğu dil ve bir bütün olarak yaklaşım da bu nedenlerle güdüklüğün, idareciliğin açık bir deşifrasyonu oluyor.
Bugüne kadar yapıp ettikleri ulusal sorunların en asgari sınırlar içinde bile olsa demokratik bir içerikte çözülmesini ifade eden bir yaklaşımı değil, bu yaklaşımın karikatürü diyebileceğimiz bir kaçak dövüşünü ifade etmektedir. Sorunu “terör sorununun bitirilmesine” endeksleyerek sürecin gerçek muhataplarını değil (Kürt halkını), aslında bizzat kendisini destekleyen “sessiz çoğunluğun” onayını almayı hedeflemesi bile niyet ve yaklaşımın anlaşılması için önemli bir veridir. Tabii süreçten zayıflayarak çıkmayı değil bu sessiz çoğunluğu büyüterek çıkmayı hedeflediği için de sağın geleneksel tabanını kazanmayı, en azından karşıtlaştırmamayı da önemsiyor. Gerek ‘Akil İnsanlar Heyeti’nin seçimi ve kullanım biçimi, gerek Meclis’te oluşturulan Komisyon’un akıllara ziyan niteliği (Bir BDP, on AKP milletvekilinden oluşuyor! Bu arada o çok tanıdık Naim Şahin gibi isimler var), gerekse tüm süreç boyunca kullandığı dil Kürt sorununun asgari demokratik sınırlarda çözümünü değil, Kürt hareketinin şu ya da bu şekilde beklentiye sokularak toplumsal gücünün çözülmesini hedeflediğini gösteriyor. AKP milletvekillerinin son zamanlarda Kürdistan’a ardı ardına düzenledikleri çıkarmalar, sürecin rehaveti içindeki Kürt kitleleriyle yeniden ilişkilenme hamlesinden başka bir şey değildir. AKP bir taraftan Kürt hareketini bölmeye odaklanmışken, diğer taraftan da sayısız aktör üzerinden onun altını oymaya çalışıyor. Kaldı ki “çözüm” söylemlerine rağmen gerek sınır ötesi askeri uçuşlar, gerek askeri kontrollerin sıklaşması, gerekse koruculara dönük atılan adımlar bile burjuva devletin “sürece” yüklediği anlamların görülmesi açısından önemli verilerdir.
Kürt hareketi sonuçta ulusal sorunun burjuva demokratik sınırlar içinde en azından belli başlı demokratik talepleri ile çözülmesi içinden düşünüyor. Bu taleplerin anayasal bir güvenceye kavuşturulmasının yani Kürt ulusal sorununun kısmen de olsa demokratik bir çözüm yoluna girmesinin, AKP’nin karikatüre çevirdiği “açılımlarla” değil, sokaklarda dişediş bir mücadeleyle fiilen koparılıp alınacağını, en iyi Kürt ulusal hareketi bilmelidir. Tek başına anadilde eğitim, ulusal varlığın kabulü, yerel özerklik, seçim barajının düşürülmesi, koruculuğun dağıtılması, kendi sembollerinin kullanılması… gibi asgari demokratik talepler bile sokakta (dağın devredışı bırakıldığı koşullarda) geniş halk serhıldanlarının örgütlenmesine bağlıdır. Kürt ulusal hareketinin bekle görcü tutumdan çıkıp kimi somut demokratik talepler temelinde kitlesel gösteriler örgütlemesi hem kendi kitlesini diri tutması, ama hem de sistemi zorlaması açısından zorunludur. En basitinden köye dönüş konusunda kitlesel biçimleri devreye soktuğu fiili durumlar, örnekler yaratarak süreci rehavet ablukasından çıkarmalıdır. Ya da sınır ötesi uçuşların sürdüğü dikkate alınırsa bu uçuşları protesto edecek dev gösteriler organize etmelidir. “Süreç tartışmaları” adı altında meydanlarda dev halk toplantıları örgütlemelidir… vs.
Açılan masa böyle bir duruşla birleştirildiği oranda asgari çözüm yolunda bir sembole dönüşebilir. Kürt siyasi aktörleri de bunu dillendirmektedirler. Ancak bugüne kadar sergiledikleri, yapıp ettikleri (Akiller, Meclis heyeti… konusunda) ya güçlerine fazla güvendikleri ya sistemin planlarına sessiz bir onay verdikleri ya da “bekleyip görelim” umuduyla hareket ettiklerini gösteriyor. Fakat her ne olursa olsun bu rehaveti sürdürdükleri oranda “çözüm süreci”nin “çözme sürecine” dönüşmesi kaçınılmaz olacaktır.
Kürt hareketi ve bir bütün olarak Kürt halkı onlarca yıllık savaş deneyimini şimdi bu alanda konuşturmayı tercih ediyorsa bir bildiği vardır elbette. Ama onca yıllık deneyimden, acıdan sonra burjuva planların tuzağına düşmemesi konusunda onu her açıdan uyarmak da biz komünistlerin tarihsel sorumluluğudur. Sadece bununla da yetinmeyip Kürt halkının demokratik talepleri için yaşanacak her direnişin parçası olmak da.
[Alınteri'nin Mayıs 2013 tarihli sayısından alınmıştır]