Salı, 2 Aralık 2014 (11 yıl 4 ay önce)
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'ne ait havalimanı servis otobüslerinin şoför koltuklarında artık kadınlar oturuyor. Hatta havalimanı servislerinde görev yapan şoförlerin artık tamamı kadın.
Yer Diyarbakır Belediye Otoparkı... Otobüsler günlük seferlere hazırlanıyor.
Genç bir kadın elinde bir bezle otobüsü temizliyor. Temizlik bittikten sonra sürücü koltuğuna oturuyor.
Koltuğu ayarlıyor, kontağı çalıştırıdıktan sonra etrafındaki bakışlara hiç aldırmadan direksiyonu çevirmeye başlıyor.
Koltuktaki kadının adı Suna Sümerkan, 25 yaşında ve ağır vasıta şoförü. Sümerkan ile birlikte dört kadın, Diyarbakır’ın ilk kadın otobüs şoförleri. Havalimanı servis hattında görevliler. Bu hatta görev yapan dört şoförün dördü de kadın...
Bağlar Belediyesi’nin üç yıl önce düzenlediği ‘Değişim ve Gelişim İçin Kadınlar Meslek Ediniyor’ projesi kapsamında şoförlük kursuna giden Sümerkan kursu başarıyla tamamlayıp, ehliyet sahibi oldu.
Sümerkan ehliyetini alınca iş aramaya başladı. Büyükşehir Belediyesi’nin kadın şoför aradığını duyunca belediyeye başvurdu. Başvurusu kabul edilince kısa bir eğitime tabi tutuldu. Eğitimden sonra kendisini otobüsün şoför koltuğunda buldu:
Benim için bir anlık hevesti, sıkılır bırakırım diye düşündüm. Baktım yapıyorum, severek yapınca daha güzel oluyor. İlk başta çok büyük korku vardı. Arabayı nasıl yürütüceğim, nasıl döndüreceğim diye. Baktım yapabiliyorum, devam ettim. Bize en çok zorluk çıkaran dolmuş ve taksi şoförleriydi ama şimdi onlara da alıştık. Hatta şimdi bazen biz onları korkutuyoruz. İnsanlar hâlâ ‘Aa kadın sürüyor otobüsü, ne güzel sürüyor’ diye tepki gösteriyorlar.
Ailesi önceleri ciddiye almasa da artık destek oluyor:
Ailem ilk önce kararı bana bıraktı. Nasılsa bırakırım diye düşünüyordu. Baktılar ciddiyim, devam ediyorum, artık karışmıyorlar bana.
Sümerkan küçük kazalar yaptığını ancak trafik tutanaklarına göre hiçbirinde sorumlu bulunmadığını anlatıyor. Sadece şehir içi havaalanı servisi yapmadığını söyleyen Sümerkan, ilçelere ve hatta bazen komşu illere de görevlendirildiğini anlatıyor.
İktisat mezunu şoför
Sümerkan bir sonraki uçağın yere inmesini beklerken, meslektaşı Ceylan Ertaş yolcularını almış, harekete hazır. Hareket etmeden önce sorularımızı yanıtlıyor. Ceylan Ertaş aslında Dicle Üniversitesi İktisat Bölümü mezunu. Otobüs şoförlüğüne öğrenciyken, okul masraflarını karşılamak için başladı. Okulu bitirmesine rağmen şoförlükten vazgeçmedi. Hedefinde uzun yol ağır vasıta şoförlüğü var:
Küçük araba bile kullanmamıştım. Otobüs kullanınca özgüven geldi. Kendine güvendikçe daha iyi yapabiliyorsun. Tabii ilk başlarda biraz korku vardı ‘Acaba yapabilir miyiz?’diye. Trafik gördük mü, korkuyorduk. Şu anda hiçbir korku yok. Rahatlıkla her şehir trafiğinde gidebiliriz. İnsanların bakışı hâlâ aynı, hâlâ şaşkın bakışlar. Değişik tepkiler, takdirler, övgüler... Birçok kişi durduruyor, tebrik ediyor. İnsanlar bakıp birbirlerine gösteriyor, sesleri bize kadar geliyor ‘Bak kız kullanıyor’ diye. Uzun tırları gördüğümde, ‘Tır kullanabilir miyim?’ diye düşünmüyor değilim. Fırsat geçerse elime yaparım.”
"Araba sana kurban olsun' dedi, evlendik"
Bir diğer şoför ise Songül Baran. Kadın şoförler arasında evli olan sadece O. Bir yandan otobüs şoförlüğü yapıyor, diğer yandan çocuğunu büyütüyor. Eşiyle tanışması da otobüs park ederken olmuş:
Eşim aracını parketmiş. Ben de yanına park edeyim dedim. Ben arabasına çok fazla yaklaştım, bir milim kala durdum. O da arabasına bakmaya geldi. Bir bana baktı, bir arabaya baktı. ‘Araba sana kurban olsun’ dedi ve böylece tanıştık, sonra evlendik. Benimle çok gururlanıyor, ‘Benim eşim ilke imza attı’ diyor. İlk başta insanlara ilginç geliyordu ama insanlar çok benimsedi. Küçük araç çok sıkıcı oluyor, nefes alamıyorsun; otobüsle dolaşmak çok zevkli.
Baran ise babasının ilk tepkisini unutmuyor:
İşe başladıktan sonra babama söyledim. Önce inanmadı, ‘Sen kim, otobüs şoförlüğü kim? dedi. Beni otobüsün direksiyonunda görene kadar da inanmadı. Görünce de benimle gururlandığını söyledi.
Al Jazeera