Kazakistan'ın Tengiz petrol bölgesinde 20 Ekim'de Kazak işçiler ENKA Holding için çalışan Türk işçilere saldırmış yüzlercesini yaralamıştı. Saldırıdan sonra Türk işçiler Türkiye'ye geri dönmüştü. Saldırının nedeni ise burjuva basın tarafından gizlendi. Olaya ilişkin daha fazla bilgi edindikçe saldırının nedenleri de açığa çıkıyor.
Kazakistan'da 500'den fazla Türk firması faaliyet yürütüyor. Bu şirketlerde 10 binden fazla Türkiye vatandaşı işçi çalışmaktadır. Söz konusu şirketlerin büyük çoğunluğu inşaat sektöründe faaliyet yürütüyor. Sadece inşaat sektöründe yıllık 5-6 milyar dolarlık bir ciro söz konusu. Öte yandan iki ülke arasında resmi kaynaklara göre yıllık ticaret hacmi 600 milyon dolar; gayriresmi rakamlara göre ise bu, bir milyon doların üstünde.
Bu dev pastanın asıl sahibi BECHTEL gibi emperyalist tekellerdir. Türkiyenin en büyük ilk üç inşaat tekelinden biri olan ENKA ise Amerikan kökenli BECHTEL'e taşeronluk yaparak bölgeden nemalananlardandır.
Kazakistan'da sonuncusu geçen ay yaşanan saldırılar yeni başlamadı. BECHTEL - ENKA şantiyelerinde bir kaç yıldan beri süregelen olaylar, geçen yıl (2005) kavgaya dönüşmüş ve 160 Türk işçisi sınır dışı edilmişti. 20 Ekim'de yaşanan saldırıya gelince... Türkiye'nin en büyük inşaat tekeli olan ENKA'nın çalıştırdığı Türk ve Kazak işçiler arsasında büyük ücret farkları var. Bu fark Kazak işçilerinin saldırısının gerisindeki en önemli nedeni oluşturuyor. Türk işçiler 1000-1500 dolar aylık alırken Kazak işçiler ise 300-400 dolar almaktalar. Fakat bu büyük uçurum emperyalist tekel BECTHEL çalışanları ile taşeronu olan ENKA çalışanları arasında da var. BECHTEL'in kadrosunda çalışanların ücretleri Türk işçilerinkinden üç-dört kat daha fazla. Bölgede çalışan Amerikalı veya Avrupalı bir mühendis 15 bin dolar kadar aylık alabilmekte. Bir ay çalışıp bir ay kendi ülkelerinde dinlenme hakkına da sahipler.
ENKA'nın bir taşeron olarak bile kaptığı işlerin meblağı çok yüksek. 30-40 yıldır bir çok yerde BECHTEL'in vazgeçilmez taşeronu ENKA'dır. Bu uyumlu çalışma Kazakistan'da da devam etmektedir ve edecek gibi de görünüyor. Kazakistan'daki dev pastadan yeterince pay alamadıklarını düşünen özellikle bazı Rus ve Kazak inşaat firmaları da ENKA'nın aldığı paya göz dikmiş durumdalar. ENKA'yı ülkeden çıkartarak onun yerine geçmeyi düşünmekteler. Bu yüzden, Türk işçilere yapılan saldırı üzerine Bakan Tüzmen “Türk şirketleri bölgede çalışmaya devam edecek, kimse bizim pazarımızı elimizden alamaz” diyordu. Emperyalist tekel BECHTEL ise ENKA ile çalışmaya devam etmek istemektedir. Neden ENKA ile çalışmak istiyor?
Tabii ki yine ucuz işgücü çalıştırdığı için. Fakat sadece bu kadar da değil. Teknik kapasite ve yetişmiş çalışanlarıyla bu alanda rüştünü ispatlamış olması da önemlidir bu tercihte. Saldırının yaşandığı Tengiz bölgesinde 2000 Türk işçi çalıştıran ENKA, çalıştırdığı Kazak işçilerle aralarındaki ücret farkını kullanarak işçileri aşırı çalışmaya zorlamakta, iş temposunu hızlandırmakta, işçileri birbiriyle rekabete sokmaktadır. İşçiler birbirlerinin kafasını gözünü patlatırken kazanan ise önce emperyalist tekel, sonra taşeronu ENKA oluyor. BECHTEL bu ortaklığı niye bitirsin ki?! Kazak işçilerle yüz yüze olan ENKA'nın yönetici kadrosudur; formeni, ustabaşısıdır. Bunlar da Kazak işçileri küçük görür, ezer ve aşağılarlar. Özellikle Türk tekellerinin yöneticilerinden bu tür kaba ve hakir edici davranışlarla karşılaşan Kazak işçileri arasında Türklere karşı bir önyargı oluşmuş durumda. Türkiye'den giden şirketlerin dolandırıcılık, fuhuş, hangi yöntemle olursa olsun köşeyi dönmek için çevirdikleri dolapların sık sık açığa çıkması Kazak toplumunda zaten bir tepki oluşturmuş.
Tüm bunların sonucu olarak gerçekleşti Kazak işçilerin saldırı. Bu saldırı yanlış hedefe yönelmiş bir öfkedir. Ücretlerin düşük olmasının sorumlusu emperyalist tekel ve taşeronudur. Dolayısıyla kafası gözü patlatılması gereken bu tekellerdir. Sadece Kazak işçiler olarak da değil, orada çalışan Kazak, Türk ve Rus işçiler hep birlikte bu tekellerin istediği gibi sömürme özgürlüğüne karşı mücadele etmek zorundadır. Bunun dışında birazcık olsun çalışma koşullarını düzeltmenin olanağı yoktur.