OHAL'in avukat ve sanıkların haklarını büyük oranda gasp eden 2. KHK'sı Resmi Gazete'de yayınlandı
OHAL kapsamında çıkarılan ikinci Kanun Hükmünde Kararname (KHK) de dün akşam Resmi Gazete'de yayınlandı. Bu kararnameyle burjuva hukuk sisteminde bir "tarafı" (devleti) temsil eden savcılara sınırsız yetkiler verilirken, bu vesileyle esas olarak polisin yetki alanı genişletiliyor. Savcının yetkileri polisin hoyratlığını perdeleyecek hukuksal kılıf olarak kullanılıyor. Öte yandan sanığı temsil eden avukatların yetki ve haklarına dair de sayısız gasp ve kısıtlama getiriliyor.
Kararnamede sorgulamalardan sonra tutuklanan kişinin "gerekli görülürse" savcılık izniyle cezaevinden alınıp yeniden sorgulanmasından, gözaltına alınan kişinin avukatıyla görüşmesinin savcılık kararıyla 5 gün engellenmesine; mahkeme kararı beklenmeksizin savcılık kararıyla yakalama ve el koyma emrinin verilebilmesinden avukatlık bürolarının savcılık kararıyla aranabilmesine; avukata verilecek belgelerin savcılık kararıyla sınırlandırılmasından teknik takip için mahkeme kararının beklenmemesine kadar pekçok madde 12 Eylül döneminin uygulamalarıyla paralellikler taşıyor.
Kısacası kararnameyle burjuva hukuk sistemi savcı ve aslında polisin denetiminde gerçek bir tiyatroya dönüştürülüyor.
Kararname "darbe soruşturmalarına bakan savcılar" gibi bir sınırlama koyarak söze başlasa da bu uygulamaların esasında hukuk sisteminin tümünü kapsadığı açık. Elbette tüm muhalif kesimleri hedeflediği de...
* OHAL süresince mahkeme kararı beklenmeden savcı tarafından yakalama emri düzenlenebilecek. Savcı, konutta, işyerinde, kapalı alanlarda mahkemeye başvurmadan arama kararı verebilecek. Savcı hazır olmadan, ihtiyar heyetinden veya komşulardan birinin nezaretiyle arama gerçekleştirilebilecek.
* Savcının yazılı emriyle, mahkeme kararı olmadan askeri mahallerde de arama yapılabilecek. Arama, savcının katılımı olmadan gerçekleştirilebilecek. Adli kolluk, arama yapılırken ilgili kişinin belge ve kağıtlarını savcıyı beklemeden inceleyebilecek.
* Savcının yazılı emriyle avukatların ofislerinde de arama yapılabilecek.
* Hâkim kararı beklenmeden savcı talimatıyla bilgisayarlara, kayıtlarına ve işlem kütükleri kopyalanabilecek. İşlem uzun sürecekse bunlara el konulabilecek.
* Hakim kararı aranmadan, gecikmesinde sakınca bulunulan hallerde savcı kararıyla telefon dinleme, teknik takip ve izleme yapılabilecek.
* Savcı, avukatın dosyayı inceleme ve belge almasının soruşturmayı tehlikeye düşüreceğine inanırsa bunu kısıtlayabilecek.
Avukatlara sayısız sınırlama
* Savcı, avukatın müvekkiliyle görüşmesini de aynı nedenle 5 gün süreyle kısıtlayabilecek.
* Savcı, gerek görürse soruşturmanın yapıldığı yerdeki sulh ceza hakiminden de karar çıkartabilecek.
* Cumhuriyet başsavcılıkları, soruşturmanın gerekli kılması halinde yargı çevresi içindeki mülki idare amirliklerinden bina, araç, gereç ve personel talebinde bulunabilecek.
* Cezaevine konulan şüpheliler, savcı talebi ve hakim kararıyla buradan çıkartılarak sorgulanabilecek.
‘Kaçak’ sayılma
* Hakkında yürütülen soruşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla yurtiçinde saklanan veya yabancı ülkede bulunan ve bu nedenle Cumhuriyet savcılığı tarafından kendisine ulaşılamayan şüpheliye de ‘Kaçak’ denilecek. Bu kişilerin “kaçak” sayılması için yasada aranan koşullar aranmayacak. Kaçak durumundaki kişilerin işlediği suçla ilgili sınır olmaksızın duruşmalara gelmesini sağlamak amacıyla mallarına, hak ve alacaklarına orantılı olarak mahkeme kararıyla el konulabilecek, kayyım atanabilecek.
* Tahliye talepleri en geç otuzar günlük sürelerle tutukluluğun incelenmesi ile birlikte dosya üzerinden karara bağlanacak.
* Şüpheli veya sanık ile eş, çocuk, anne ve baba gibi tanıklıktan çekinme hakkı bulunan kişiler arasındaki mektup ve belgelere, bu kimselerin nezdinde bulunsa bile elkonulabilecek. Hakim kararı olmadan el konulmuşsa 5 gün içinde hakim onayı aranacak. Hakim kararını 10 gün içinde verebilecek.
El koyma
* Sanıkların suç yoluyla elde ettiği değerlendirilen her türlü taşınır ve taşınmaz mallara CMK’da belirtilen rapor sonucu beklenmeden hakim ya da gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcı kararıyla el konulabilecek.