Sayıştay raporu İşsizlik Fonu'nun kuralsız ve denetimsizce yağmalandığını gösteriyor
Sayıştay, Türkiye’de 4-A’lı yani işçi statüsünde çalışan herkesin aylık brüt ücretinden yüzde 1 oranında kesinti yapılarak oluşturulan İşsizlik Sigortası Fonu’ndan Yönetim Kurulu kararı olmaksızın 996 milyon 214 bin 197 lira 15 kuruş harcama yapıldığını tespit etti. Bu ciddi açık ve ihlal, 2015 yılında fonun gelir ve giderlerinin Yönetim Kurulu denetiminde olması kararına rağmen böyle oldu. Yılsonunda harcanan paradan fon yönetimin haberi olmadığı gibi, fonun 5 milyon 839 bin 954 lira 8 kuruş alacağının da muhasebesinin yapılmadığı tespit edildi.
Bu arada olmayan vakıflar varmış gibi gösterilerek, sayıları şişirilerek ayrı bir nemalanma alanının yaratıldığı da ortaya çıktı.
Sadece bu sınırlı veriler bile hükümetin Sayıştay’ın yetkilerini sınırlamak için neden yanıp tutuştuğunu açıkça ortaya koyuyor. Tüm devlet gücünün yürütme erkinin denetiminde toplanmaya çalışıldığı adına da başkanlık sistemi denilecek faşist restorasyon tamamlandığında işçi ve emekçilerin kırıntı düzeyindeki bu gerçeklere ulaşması bile mümkün ol(a)mayacak.
Düşünsenize asgari ücretle çalışan her işçiden brüt ücreti üzerinden 16 lira 47 kuruşluk kesintinin yapıldığı bir fon var ve bu fon bizzat yasal düzenlemelerin de açıkça ihlal edildiği biçimlerle yağmalanıyor, yağmalanan paranın nereye ve kime gittiği belli değil. Sayıştay sadece bir yağmanın olduğunu tespit etmiş oluyor. Bunun takibi yine boşta. Mesela hangi patronlara gittiği, hangi kirli işlere seferber edildiği bilinmiyor. Sözümona işçinin ilerde işsiz kalırsa ve gerekli koşulları yerine getirirse yaşayacağı kaybın nispi de olsa telafisi için kurulan bu fonun da tıpkı deprem fonu ve diğerleri gibi siyaset ve sermayenin kirli ilişkilerinin nemalanma alanlarından biri olduğu açık.
Yönetiminde işçi-patron ve devlet temsilcilerinin yer aldığı fonun işletilmesinin kiralık işçi bürosu gibi çalışan İŞKUR’da olduğunu hatırlatalım.
Sayıştay’ın İŞKUR’da yaptığı tespitlee göre işsizlik fonundan 996 milyon 214 bin 197 lira 15 kuruş harcama yapıldı. Fon yönetimi 2015 yılı başında mal hizmet alım giderleri ve cari transferler için 6 milyar 313 milyon 219 bin liralık harcamanın fon hesaplarından yapılmasını onayladı. Ancak, yılsonuna gelindiğinde söz konusu giderle için 7 milyar 309 milyon 433 bin 197 lira15 kuruş harcama yapıldı. Fon yönetiminden habersiz yapılan harcama tutarı 996 milyon 214 bin 197 lira 15 kuruş oldu. Sayıştay denetçileri fon muhasebe sisteminde bütçe ve ödenek hesaplarının tutulmadığına, bütçe kesin hesabının çıkarılmadığına ve yılsonu mali tablolarında yönetim kurulu kararlarının bulunmadığına dikkat çekti.
Sayıştay aynı zamanda fonun alacaklarının takibinde de ciddi boşluklar tespit etti. Fonun alacakları Alacakların Takip Uygulama Sistemi (ATUS) üzerinden yapılıyordu. Bu sisteme göre fonun 2015 yılında alacağı olan para 39 milyon 739 bin 885 lira 13 kuruş. Ancak fonun 2015 yılı sonu kayıtlarına alacak tutarı 33 milyon 899 bin 931 lira 5 kuruş olarak geçti. Muhasebe kayıtlarına girmeyen para ise 5 milyon 839 bin 954 lira 8 kuruş oldu. Sayıştay denetçileri ayrıca şunu da not düştü: “Fonun, 2015 mali yılına ilişkin bütçe gelir ve gider tahminleri ile bütçe uygulama esasları, Kurum Yönetim Kurulunca karara bağlanarak usulünce yürürlüğe konulmasına karşın, Kurul, Fonun Bütçe Uygulama Sonuçları (Bütçe Kesin Hesabı) ile mali tabloları (Bilanço ve Faaliyet Sonuçları Tablosu) hakkında bir işlem veya karar tesis etmemiştir.”
Söz konusu tespitler için İŞKUR, gereken çalışmaların yapılacağını, mali tablolarla bütçe ve kesin hesap sonuçlarının fon yönetim kurulu kararına sunulacağını söyleyerek kendisini savundu.
Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne göre 12 adet Vakıf müzesi vardı. Ancak Sayıştay bu müzelerden birinin, ünlü Ahmet Ertegün’ün mezarının da bulunduğu İstanbul Üsküdar’daki Özbekler Tekkesi Müzesi’nin hiç açılmadığını dolayısıyla “var olmadığını” saptadı. Bunun üzerine Vakıflar, müze sayısını 11 olarak düzeltti.
Sayıştay’ın 2015 Vakıflar Genel Müdürlüğü denetim raporuna göre, Vakıflar Genel Müdürlüğünün merkez ve taşra teşkilatı bünyesinde 12 vakıf müzesi var. Ancak söz konusu müzelerin 9 tanesinin açık olduğu, İstanbul’da açık olarak görülen Kilim ve Düz Dokuma Yaygılar Müzesi ile Türk İnşaat ve Sanat Eserleri Müzesinin uzun süredir kapalı olduğu ifade edildi. Rapora göre, İstanbul Vakıflar 2. Bölge Müdürlüğü bünyesinde açık olarak görülen Özbekler Tekkesi Müzesi ise aslında hiç açılmayarak İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına tahsis edildi ve hali hazırda İstanbul Araştırma ve Eğitim Vakfınca (İSAR) kullanılıyor.