Sayıştay'ın 2015 raporu TTK'nın özelleştirmeye hazır hale getirilmesinin çarpıcı tablosunu sunuyor
Sayıştay 2015 Denetim Raporu’na göre Zonguldak ve çevre illerde bulunan 5 taşkömürü ocağı ve Türkiye Taşkömürü İşletmeleri (TTK) işletmelerinde toplam 755 milyon 651 bin TL zarar edildi. Rapora göre her geçen yıl ocaklardaki verim düşüyor ve bu ocaklar işçi sağlığı ve güvenliği açısından ciddi riskler taşıyor.
Bu rapor, maden sektörünü birkaç tekelin denetiminde merkezîleştirme siyaseti izleyen burjuva devletin henüz tümüyle özelleştirilememiş işletmeleri bilinçli bir politikayla zarara uğrattığını, buralara hiçbir yatırım yapmadığı gibi, emekli olan ya da işten atılan-ayrılan işçilerin yerine yeni işçi alımına gitmediği gerçeğini bir kez daha ortaya koyuyor.
Rapora göre özellikle Zonguldak ve çevre illerinde bulunan, 188 yıllık bir geçmişe sahip taşkömürü madenlerinde, 2015 yılında son 5 yılın en düşük verimi elde edildi. 2011 yılında 11 bin 104 işçiyle 1 milyon 592 bin 515 ton kömür üretimi yapılırken; 2014’te 9 bin 186 işçiyle 1 milyon 294 bin 381 ton, 2015 yılında ise 8 bin 957 işçiyle sadece 948 bin 573 ton taşkömürü çıkarıldı.
Taşkömürünün çıkarıldığı 5 maden ocağında ise ciddi dönem zararları ortaya çıktı. Sayıştay’ın tespitlerine göre Karadon Taşkömürü İşletmesi 274 milyon 923 bin 923 TL zararla en çok zarar eden taşkömürü işletmesi oldu. Kozlu İşletmesi 177 milyon 687 bin 38 TL zararla ikinci sırada yer alırken, Üzülmez İşletmesi 136 milyon 163 bin 353 TL, Armutçuk İşletmesi 94 milyon 809 bin 858 TL, Amasra İşletmeleri ise 67 milyon 898 bin 981 TL zarar etti. TTK Genel Müdürlüğü’nün zararı ise 4 milyon 168 bin 465 TL oldu.
Birgün’ün haberine göre Sayıştay raporundaki bir diğer önemli saptama ise madenlerdeki kötü iş koşulları ve güvenlik zafiyetleri. Raporda, üretim yapılan yerlerde tavan ve arın (kazı yeri) akmaları, arın kaymaları gibi sorunların olduğu, ocaklarda yangınlar çıktığı ve yeni yangınların da çıkabileceği ifade edildi. Yeterli bakım onarım ile tamir tarama yapılamadığından taban kabarması olduğu, yolların bozulduğu, ocak içi nakliyatın aksadığı, etkin bir havalandırmanın yapılamadığı da tespit edildi.
Sayıştay denetçileri, olası bir yangın durumunda işçilerin yaşamlarının tehlikeye girmemesi için şu önlemlerin alınmasını istedi:
Ocaklarda oksidasyon (kimyasal tepkime) oluşumunu engellemek üzere başta taş tozu ve yangın köpüğü uygulaması olmak üzere gereken tüm önlemlerin alınması, ocak yangınlarının önlenmesi ve kullanılabilirliği uluslararası laboratuvarlarca belgelenmiş dolgu köpüğü, yangın köpüğü gibi malzemeler ile ekipmanların temin edilerek kullanılması gerekmektedir.
Sayıştay raporu, Tayyip Erdoğan’ın damadı sıfatını taşıyan ve kendisi de bir sermaye grubundan gelerek Enerji Bakanı yapılan Berat Albayrak’la birlikte daha sık dillendirilen TTK’nın tamamen özelleştirilmesi için kullanılan pekçok gerekçeye delil sunsa da, esas olarak elde kalmış son devlet işletmelerinin hangi politikalarla çökertilip özelleştirmeye hazır hale getirildiğinin görülmesi açısından çarpıcıdır.