Referandum öncesinde işsiz istihdam eden patrona işsizlik fonundan sayısız hibe sunulacak
Son çıkarılan 687 sayılı KHK’yla 16 Nisan’da yapılacağı kesinleşen referandum öncesinde patronlara dağıtılacak kıyaklara bir yenisi daha eklendi. Milyonlarca işsizin de gözünü boyamaya dönük bu kıyağın kaynağı yine işsizlik fonu, işsizlerin mecbur bırakıldıkları ücret ise asgari ücret…
Sadece kayıtlı işsiz sayısının 2 buçuk milyona yakın olduğu Türkiye’de bu görüntünün o çok övülen “güçlü ekonomi” mitini fena halde çizdiğini düşünen AKP ve Tayyip Erdoğan, şimdi bu oranı en azından yarıya çekerek, çiziği nispeten onarmaya, referandum öncesinde bile olsa nispi bir iyileştirme sağlamaya çalışıyor.
Fakat nafile. O kadar nafile ki, neredeyse tüm devlet iştiraklerini, işletme ve şirketlerini bir fona devrederek uluslararası sıcak para için “cazibe merkezi” haline getirilmeye çalışılan bir ekonomi var karşımızda. Bu açıdan da işçinin cebinden yapılan kesintilerle oluşturulan bir fonun böyle hovardaca kullanılması ve bunun üzerinden seçim döneminde bile olsa “güçlü Türkiye” imajının korunma çabası boşuna bir çabadır. İstihdamın işçinin cebinden yapılan kesintiyle oluşturulan bir fondan sağlanacak paralarla sağlanmasındaki hoyratlık konusunda ise diyecek söz yok.
Önceki gün Habertürk’e yansıyan habere göre bu girişim Tayyip Erdoğan’ın TOBB’da düzenlenen Ekonomi Şûrası’nda söylediği “Bizim ne yapıp edip mart dönemi içerisinde işsizlik oranını gümbür gümbür aşağı çekmemiz lazım” sözleri direktif olarak okuyan ekonomi bürokrasisi OHAL’in sağladığı ışık hızı düzenleme olanağıyla 687 sayılı KHK’yı çıkardı.
Buna göre, yüzde 11.8 oranına ulaşan işsizliği azaltmak amacıyla yeni işe alınacak işçiler için devlet bu yıl ayda 773.47 liraya varan prim ve vergi desteği sağlayacak. Asgari ücretli bekâr bir işçi için 93.32 lira gelir vergisi, 13.49 lira da damga vergisi olmak üzere 106.81 lira vergi ödeniyor. Patronlar, bu sene işe alacakları yeni işçi için yıl sonuna kadar bu rakamı da ödemeyecek.
Böylece, patronun yeni işe aldığı işçinin aylık maliyeti 2 bin 88 liradan bin 314 liraya düşecek. 687 sayılı KHK uyarınca, 1 Şubat 2017 tarihinden itibaren işe alınacak ilave işçiler için aylık prim ödeme gün sayısının 22.22 ile çarpılması sonucunda bulunacak tutarda işverene destek ödemesi yapılacak. Bu rakam, 30 gün üzerinden işçi başına aylık 666.66 lira destek anlamına geliyor. Bu destek, işçi için ödenmesi gereken sigorta primi ve işsizlik sigortası fonu primine mahsup edilecek, kalan tutar ise nakit olarak ödenecek. İşveren normalde asgari ücretli bir işçi için 577.69 lira tutarında işçi-işveren sigorta primi ve işsizlik sigortası fonu primi ödüyor. Bu tutar 666.66 liralık destekten düşüldükten sonra kalan 88.97 lira işverene nakit olarak ödenecek.
Söz konusu destek ödemesi, 1 Şubat 2017 tarihinden itibaren işe alınacak yeni işçiler için yapılacak ve 31 Aralık 2017 tarihine kadar devam edecek. Şubatta işe alınan işçi için 11 ay, martta işe alınan için 10 ay şeklinde olmak üzere destek ödemesi yapılacak. İşçilerin İşkur’a kayıtlı işsizler arasından alınması gerekecek. Teşvikten yararlanabilmek için, işçinin son üç ayda o patrona bağlı olarak sigortalı çalışmamış olması koşulu aranacak. Aralık ayında 3 işçisi bulunan bir patron, ilave olarak yeni bir işçiyi işe alırsa, destek ödemesinden yararlanacak. İlave alınacak işçi sayısında sınırlama olmayacak.
Bu yılın sonuna kadar işverene verilecek destek ödemeleri için işe alınacak işçinin İşkur’a kayıtlı işsiz olması şartı var. Aralık 2016 itibarıyla İşkur’a kayıtlı 2.3 milyon işsiz bulunuyor. 773 liralık desteğin 666 lirası İşsizlik Fonu’ndan karşılanacak.
Yani şubat ayında işe alınan bir işçi için işveren 11 ayda toplam 8 bin 507 liralık teşvikten yararlanabilecek. Bu hesaptan hareketle, İşkur’a kayıtlı işçilerin yarısının, yani yaklaşık 1 milyon 150 bin işsizin bu teşvik kapsamında işe alınması halinde İşsizlik Fonu’na çıkacak 11 aylık fatura 9 milyar TL’ye yakın olacak.
İşsizlik Sigortası Fonu’nda Mart 2002’den Aralık 2016’ya kadar geçen sürede 103 milyar TL birikmişti. 9 milyar TL’lik ödeme Fon’un yaklaşık yüzde 10’unun kullanılması anlamına gelecek. İşkur’a kayıtlı 2.3 milyon işsiz arasında en büyük grubu nitelik gerektirmeyen mesleklere mensup kişiler oluşturuyor. 875 bin kişi bu grupta yer alırken, yaş grubu olarak da en çok 15-29 yaş arası öne çıkıyor. Teşvik en çok ‘niteliksiz’ gençlere yarayacak gibi gözüküyor.