105 bin 759 kişi ihraç edildi, 23 bin 729 akademisyen kadro hakkını kaybetti, 160 basın kuruluşu kapatıldı
15 Temmuz darbe girişiminin ardından AKP eliyle yapılan 20 Temmuz darbesinin birinci yılına sayılı günler kalırken, 4. kez uzatılacağı açıklanan OHAL'in geri bıraktığı bir yıllık bilançoda 105 bin 759 kişi ihraç edildi, 23 bin 729 akademisyen ya kadro hakkını kaybetti, 160 basın kuruluşu kapatıldı ve 160’ın üstünde gazeteci tutuklandı.
Artı Gerçek’in haberine göre, Adalet Bakanlığı, bir yıl içerisinde ‘Gülen cemaati’ ile irtibatlı olduğu gerekçesiyle tutuklananların sayısını 50 bin 510 olarak açıkladı.
Tutuklu yargılanan 50 bin 510 kişiye karşı, tamamlanan iddianame sayısı sadece 620. Bugüne kadar örgüt üyeliği nedeniyle 168 bin 896 kişiye işlem yapıldı.
29 KİŞİ SORUŞTURMALAR SIRASINDA HAYATINI KAYBETTİ
Açıklanan rakamlara göre en fazla şüphelinin Emniyet Genel Müdürlüğü kadrosundan olduğu görülüyor. AKP’nin yayın organı Yeni Şafak’ın Adalet Bakanlığı kaynağıyla paylaştığı rakamlara göre;
2 bin 431 adli ve idari yargı personeli olmak üzere, 2 Anayasa Mahkemesi üyesi, 41 Danıştay üyesi, 3 HSYK üyesi, 105 Yargıtay üyesi ile toplam 2 bin 431 kişi tutuklu bulunuyor.
Ayrıca 169 general, 7 bin 250 asker, 8 bin 811 polis, 24 vali, 73 vali yardımcısı, 116 kaymakam ve diğer meslek gruplarına mensup 31 bin 772 kişi olmak üzere, toplam 50 bin 510 kişi tutuklu var.
Türkiye İnsan Hakları Vakfı'ndan Metin Bakkalcılar, yaşadığımız sürecin tipik bir darbe mekaniğine sahip olduğunu belirtirken, cezaevlerinde yaygın ve sistematik işkencenin olduğunu söyledi. 15 Temmuz'dan sonra gelen işkence ihbarlarının ürkütücü derecede çoğaldığını belirtti.
8 BİN 87 KİŞİ HAKKINDA YAKALAMA KARARI
Adli ve idari yargı mensubu 6 kişi başta olmak üzere, 55 asker, 40 polis, 535 diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan memurlar olmak üzere 636 kişi halen gözaltında bulunuyor. Hakkında yakalama kararı verilen şüphelilerden 234’ünün adli ve idari yargı personeli, 26’sının ise Yargıtay üyesi olduğu açıklandı.
Listede, 150 asker, 386 polis, 3 vali yardımcısı, 9 kaymakam, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görevli 7 bin 266 hakkında yakalama kararı verildiği bilgisi yer aldı.
Bu rakamlarla hakkında yakalama emri verilenlerin sayısı ise 8 bin 79’a ulaştı. Yapılan incelemeler sonucu 436 kişi serbest bırakıldı, adli kontrol şartıyla serbest bırakılanların sayısı ise 8 bin 571 oldu.
69 bin 13 kişi hakkında ise işlem yapıldı.
YAKLAŞIK 18 BİN KİŞİ ÖRGÜT ŞÜPHELİSİ
Örgüt üyeliği nedeniyle açılan soruşturma sayısı 17 bin 733’e ulaştı. Örgüt üyesi olduğu gerekçesiyle 119 bin 69 şüpheli dosyaya girdi. Bu kişilerden 29 bin 799’u tutuklandı. 38 bin 179’u adli kontrol şartıyla serbest kaldı. 6 bin 767 kişi yakalama kararı çıkarıldı. 3 bin 692 kişiye takipsizlik kararı verildi.
2 BİN DOSYADAN 16 KİŞİ HÜKÜM GİYDİ
15 Temmuz darbe girişimine yönelik yapılan soruşturmalar kapsamında bugüne kadar 2 bin 679 dosya açıldı. Bu dosyalardan 2 bin 59’u hala iddianame bekliyor. Kovuşturma sürecinde 14 dosya karara bağlandı. Söz konusu dosyalardan 16 kişi hüküm giyerken, 16 dosyadan ise 24 kişi beraat etti.
600 DOSYA İSTİNAFTA BEKLİYOR
Hem örgüt üyeliği hem darbe girişimi nedeniyle istinaf aşamasına gelen dosyalarla ilgili verilere göre, toplamda 15 dosya onanırken, 4 dosya hakkında bozma kararı verildi. 600 dosya ise halen sonuç bekliyor.
15 Temmuz darbe girişiminden sonra 168 bin 896 cemaat şüphelisi hakkında işlem yapılırken, kolluktan direkt serbest bırakılan şüphelilerin sayısı 4 bin 637 olarak açıklandı.
OHAL’DE ÜNİVERSİTELER EN ÇOK ZARAR GÖREN KURUMLAR ARASINDA
Anayasanın 121/3 maddesi olağanüstü hal döneminde Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu'na olağanüstü halin gerekli kıldığı alanlarda kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi veriyor.
Türkiye'de bir yıllık OHAL döneminde 23 bin 427 akademisyen bu yolla görevinden oldu. Yüksek Öğretim Kurumu'nun (YÖK) verilerine göre ise 2 bin 808 öğretim görevlisi işsiz kaldı.
1 Eylül 2016'daki 672 sayılı KHK ile akademisyen ihraçları başladı ve 96 farklı üniversiteden 2 bin 346 akademisyen ihraç edildi.
Ardından Nisan 2017’ye kadar 484 akademisyen 5 farklı KHK ile görevlerinden ihraç edildi.
Yayınlanan iki KHK ile göreve iade edilen 53 akademisyen hariç son bir yılda yürürlüğe giren 6 KHK ile toplamda 117 farklı üniversiteden 5 bin 247 akademisyen işini kaybetti.
Böylece OHAL'de kapatılan 15 vakıf üniversitesinden işsiz kalanlar, Barış İçin Akademisyenler imzacısı olduğu için işinden atılanlar ve KHK'larla ihraç edilen akademisyenlerin sayısı 8 bin 427'ye ulaştı.
2010'da yürürlüğe giren Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında YÖK tarafından çeşitli üniversitelere atanan yaklaşık 15 bin araştırma görevlisinin kadro garantisi Eylül ayındaki KHK ile kaldırıldı.
Yurtdışında burslu olarak akademik çalışmalarına devam eden 226 öğrencinin bursu ve öğrencilikle ilişkileri iptal edildi.
KAMU GÖREVİNDEN YARGISIZ İHRAÇLAR
Anadolu Ajansı’nın MEB yetkililerine dayandırdığı bilgiye göre, Milli Eğitim Bakanlığı'ndan KHK'ler ile ihraç edilen 33 bin 74 kişinin, 4 bin 756'sı tutuklandı.
5 bin 117 personel adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.
Örgüt üyesi gerekçesiyle ihraç edilen 627 personel firar etti.
İnsan Hakları Ortak Platformu'nun (OHAP), OHAL'in 21 Temmuz 2016 - 23 Şubat 2017 tarihlerini kapsayan raporunda yer alan verilere göre, OHAL döneminde toplam 100.797 kamu görevlisinin, görev yaptıkları kamu kurumlarından ve meslekten ihraç edilmesine karar verildi. Hakkında ihraç kararı verilenlerin sadece 737’sinin hakkındaki ihraç kararı ve diğer tedbirler kaldırıldı.
En fazla öğretmen ihracı İstanbul (4009), Ankara (1984), Bursa (1192), Konya (1146) ve İzmir’de (1050) gerçekleşti. Bu illerden ihraç edilenler toplam ihraçların %30’unu oluşturdu.
Kamuya ek olarak, bazı özel öğretim kurumlarında çalışanların lisansları iptal edildi. Resmi rakamlarla sadece 21 Temmuz 2016-23 Şubat 2017 aralığında 667 sayılı KHK kapsamında kapatılan özel kurumlarda çalışan 22 bin 474 yönetici, eğitimci, öğretmen, uzman öğretici, usta öğretici ve diğer personelin çalışma izni onayları iptal edildi ve bu personele başka bir özel öğretim kurumunda çalışma izin onayı düzenlenmemesi yönünde uygulamalar yapıldı. 13 Aralık 2016 tarihi itibarıyla bu kişilerden sadece 614’üne tekrar çalışma izni verildi.
Bu raporun ardından çıkan KHK'larla 30 Mart'ta 416 kişi göreve iade edilirken 360 kişi kamu görevinden ihraç edildi. 29 Nisan 2017'de, 3 bin 993 kişi kamudan ihraç edildi. 236 kişi görevine iade edildi.
SEÇİLMİŞ BELEDİYELERİN YERİNE KAYYUM
674 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Belediye Kanunu’nda değişikliğe gidildi. Bu KHK ile seçim yoluyla görev alan belediyelerin kayyum atanması yoluyla merkezi hükümete devredilmesinin sağlandı.
15 Temmuz darbe girişiminden altı ay sonra kayyum atanan belediye sayısı 53’e ulaştı. Kayyum atanan belediyelerin dördü Adalet ve Kalkınma Partisi, 49’u Demokratik Bölgeler Partisi tarafından yönetiliyordu.
DÜŞÜNCE, İLETİŞİM VE İFADE HAKLARI DA OHAL'DEN AĞIR YARA ALDI
Bir yıllık OHAL kapsamında çok sayıda dernek, yayınevi, televizyon kanalı, radyo ve internet sitesi de kapatıldı.
Yayıncılar Birliği’nin 2016-2017 Yayınlama Özgürlüğü Raporu’na göre, bu süreçte 30 yayınevi kapatıldı, hapishanelerde Kürtçe kitaplar yasaklandı. Raporda ayrıca 1656 kişinin sosyal medya paylaşımlarından dolayı tutuklu olduğu belirtiliyor. Rapora göre, 15 Temmuz öncesinde 39 olan tutuklu gazeteci sayısı 8 Mayıs 2017 itibariyle 162’yi buldu. Kurumlara ve gazetecilere çok sayıda soruşturma ve davalar açıldı, tazminat cezaları verildi.
OHAL kapsamında çıkarılan KHK'larla sadece 2016 yılında 178 medya kuruluşu kapatıldı.
DİSK Basın İş'in araştırmasına göre, Basın Yayın ve Gazetecilik işkolunda gözüken şirketlerde sigortalı 2 bin 308 işçi işsiz kaldı. Bu kişiler işsizlik maaşı alamayacağı gibi dava açsa bile alacağını tahsil edemeyecek.
bianet'in 2016 Medya Gözlem Raporuna göre 2016’da 778 basın kartı iptal edilirken, 54 gazetecinin mal varlığına el konuldu; 46 gazetecinin pasaportu iptal edildi. İşine son verilen muhabir, yazar ve medya çalışanlarının sayısı 348 (2015), 339 (2014) ve 143 (2013) olarak seyrederken bu sayı 2016'da 2 bin 708’e çıktı.