Sendika uzmanı Onur Bakır emekli, engelli ve eski mahkum taşeron işçilerin durumu inceledi
Sendika uzmanı Onur Bakır, taşeron işçilere kadro konusunda eski mahkum, engelli ve emekli taşeron işçilerin durumunu inceledi. Kendi sayfasında paylaştığı yazıyı, engelli, eski mahkum olan taşeron işçilerini çok yakından ilgilendirmesi nedeniyle yayınlıyoruz.
ESKİ MAHKÛM, ENGELLİ ve EMEKLİ TAŞERON İŞÇİLERİN DURUMU
a) ESKİ MAHKUMLAR
696 sayılı KHK gereği, kadroya (yerel yönetimlerde şirketlere) geçiş için Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesindeki “devlet memurluğuna atanma için gereken koşullar” (yaş ve eğitim hariç) aranıyor.
Bu koşullardan biri de şu:
Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…)(1) zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak.
Taşeron işçilerden yukarıda belirtilen kapsama girenler, başvuru yapmış olsalar bile, kamuya geçirilmeyecekler. Bu konuda kurumların bir tasarruf yetkisi yok. Çünkü KHK bu konuda mutlak bir düzenleme getirdi.
İki farklı suç, kadronun önünü kesebilir.
a) Taşeron işçinin kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm olmamış olması gerekiyor. İşçi böyle bir hapis cezaya mahkum olmuş ancak cezanın infazı ertelenmiş olsa bile, bu durumu değiştirmiyor!!! Ancak işçiye verilen hapis cezası para cezasına çevrilmişse sorun yok!!!
** Taşeron işçinin kasten işlenen bir suçu olsa dahi eğer verilen hapis cezası 1 yılın altındaysa sorun yok. (aşağıda ayrıca belirtilen suçlar hariç)
** Taşeron işçi kasten işlenen bir suç olmayan bir suçtan dolayı bir yılın üzerinde bir hapis cezasına mahkûm olmuşsa da sorun yok. (aşağıda ayrıca belirtilen suçlar hariç)
b) Bazı suçlardan mahkûm olan işçi, hapis cezasının süresine bakılmaksızın kadro hakkından yoksun kalır. Bu suçlar şunlar:
- devletin güvenliğine karşı suçlar,
- Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar,
- zimmet,
- irtikâp,
- rüşvet,
- hırsızlık,
- dolandırıcılık,
- sahtecilik,
- güveni kötüye kullanma,
- hileli iflas,
- ihaleye fesat karıştırma,
- edimin ifasına fesat karıştırma,
- suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama
- kaçakçılık.
*** Peki, bu suçlardan birini işlemiş işçinin durumu ne olacak?
Altını çizerek belirteyim. İşçi eğer 696 sayılı KHK kapsamındaki bir idare ve ihalede çalışıyorsa, bu işçi için sorun var.
Kapsamdaki bir idare ve ihalede çalışmayan işçi, taşeronda çalışmaya devam edecek. Örneğin KİT’ler kapsama alınmadığı için bir KİT’teki taşeronda çalışan işçi kasten işlenmiş bir suçtan daha önce 2 sene hapis cezasına mahkûm olmuş olsa bile taşeronda çalışmaya devam edecek. Aynı durum kapsam dışı kalan ihalelerde (ör. danışmanlık ihalesi, yapım işi ihalesi, yüzde 70 koşuluna takılanlar) çalışanlar için de geçerli!!!
Ancak eğer işçi 696 sayılı KHK kapsamındaki bir idare ve ihalede çalışıyorsa, bu işçi kadroya/şirketlere geçirilmeyecek. Diğer işçilerin kadroya/şirketlere geçiş tarihi itibariyle taşeronun ihalesi (hizmet alım sözleşmesi) sona erdirilecek. Bu nedenle bu işçinin iş sözleşmesinin sona erdirilmesi kuvvetle muhtemel. Bu durumda işçiye kıdem tazminatı ve diğer yasal haklarının ödenmesi gerekiyor. Ancak KHK bu durumu açık ve net düzenlemedi. Uygulamada sorunlar yaşanabilir!!! Bu durumda işçi yasal haklarını dava yolu ile de talep edebilir.
B) ENGELLİ İŞÇİLER
Dikkat! Engelli olmak, engelli raporu olmak kadroya/şirketlere geçiş için engel değil. Önemli olan işçinin engellilik oranı ve işçinin engelliler için sağlanan kolaylaştırılmış emeklilik kapsamına girip girmediği! Ayrıca işçinin malullük aylığı almaya hak kazanıp kazanmadığı da önem taşıyor.
KHK ile kadroya/şirketlere geçiş için getirilen koşullardan biri de şu:
Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak.
Bu durum engelli taşeron işçileri, hem yaşlılık (emeklilik) hem de malullük aylığı bakımından etkiliyor. İkisini ayrı ayrı inceleyelim:
a) Emeklilik
Emekliliği de ikiye ayırarak incelememiz gerekiyor:
a-1) Sigortalı olarak il defa çalışmaya başladığı tarihten önce en az yüzde 60 maluliyeti olanlar:
Bu durumda olanlara en az 15 yıldan beri sigortalı olmaları ve en az 3960 gün primleri olmaları kaydıyla yaşlılık (biz uygulamada emeklilik diyoruz) aylığı bağlanıyor.
Sigortalılığından önce yüzde 60 maluliyeti olan, en az 15 yıl sigortası ve 3960 gün primi olan işçiler, emeklilik aylığına hak kazanabildiklerinden kadroya/şirketlere geçirilmeyecekler!!!
a-2) Diğer engelli işçiler:
En az yüzde 40 oranında engelliliği bulunan işçiler için, emeklilik için aranan koşullar daha düşüktür. Dolayısıyla en az yüzde 40 oranında engelliliği olan taşeron işçilerden, emeklilik koşullarının tamamını yerine getirenler, yaşlılık (emeklilik) aylığı almaya hak kazanabileceklerinden dolayı kadroya/şirketlere geçirilmeyecekler!!!
Dikkat!! İşçinin engellilik oranı yüzde 40’ın altındaysa hiçbir sorun yok!!
Dikkat!! İşçinin engellilik oranı yüzde 40 veya üzerindeyse emeklilik için gereken tüm koşulları sağlayıp sağlamadığını kontrol etmesi gerekir. Eğer işçi koşulları sağlıyorsa, kadroya/şirketlere geçirilmeyecek. İşçinin başvuru yapmış olması önem taşımıyor.
*** Tablodan emekliliğe hak kazanıp kazanmadığınızı kontrol edebilirsiniz.
*** Koşulların tümünün karşılanıp karşılanmadığına bakılır. Örneğin priminiz tamam ancak sigortalılık süreniz dolmadıysa sorun yok!!!
b) Maluliyet
Maluliyet aylığı almaya hak kazanmış olan işçiler, kadroya/şirketlere geçirilmeyecek.
*** Peki bu nedenlerle kadroya/şirketlere geçişi yapılmayan işçilerin durumu ne olacak?
Kapsamdaki bir idare ve ihalede çalışmayan işçi, taşeronda çalışmaya devam edecek. Örneğin KİT’ler kapsama alınmadığı için bir KİT’teki taşeronda çalışan engelli taşeron işçi, emekliliğe hak kazanmış olsa dahi taşeronda çalışmaya devam edecek. Aynı durum kapsam dışı kalan ihalelerde (ör. danışmanlık ihalesi, yapım işi ihalesi, yüzde 70 koşuluna takılanlar) çalışanlar için de geçerli!!!
Ancak eğer işçi 696 sayılı KHK kapsamındaki bir idare ve ihalede çalışıyorsa, bu işçi kadroya/şirketlere geçirilmeyecek. Diğer işçilerin kadroya/şirketlere geçiş tarihi itibariyle taşeronun ihalesi (hizmet alım sözleşmesi) sona erdirilecek. Bu nedenle bu işçinin iş sözleşmesinin sona erdirilmesi kuvvetle muhtemel. Bu durumda işçiye kıdem tazminatı ve diğer yasal haklarının ödenmesi gerekiyor. Ancak KHK bu durumu açık ve net düzenlemedi. Uygulamada sorunlar yaşanabilir!!! Bu durumda işçi yasal haklarını dava yolu ile de talep edebilir.
C) EMEKLİ VE EMEKLİLİĞE HAK KAZANMIŞ İŞÇİLER
KHK ile kadroya/şirketlere geçiş için getirilen koşullardan biri de şu:
“Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak”.
Dolayısıyla yaşlılık (emeklilik) aylığı bağlanmış olup taşeronda çalışan işçiler kadroya/şirketlere geçirilmeyecek.
Bununla birlikte henüz emeklilik aylığı bağlanmamış olup, emeklilik için gereken koşulları sağlayanlar da kadroya/şirketlere geçirilmeyecek. Yani emeklilik için gereken prim, yaş ve sigortalılık süresini doldurduğu halde, henüz emekli aylığı bağlatmamış olan işçiler de kadroya geçirilmeyecek!!!
*** Peki bu nedenlerle kadroya/şirketlere geçişi yapılmayan işçilerin durumu ne olacak?
Kapsamdaki bir idare ve ihalede çalışmayan işçi, taşeronda çalışmaya devam edecek. Örneğin KİT’ler kapsama alınmadığı için bir KİT’teki taşeronda çalışan taşeron işçi, emekliliğe hak kazanmış olsa dahi taşeronda çalışmaya devam edecek. Aynı durum kapsam dışı kalan ihalelerde (ör. danışmanlık ihalesi, yapım işi ihalesi, yüzde 70 koşuluna takılanlar) çalışanlar için de geçerli!!!
Ancak eğer işçi 696 sayılı KHK kapsamındaki bir idare ve ihalede çalışıyorsa, bu işçi kadroya/şirketlere geçirilmeyecek. Diğer işçilerin kadroya/şirketlere geçiş tarihi itibariyle taşeronun ihalesi (hizmet alım sözleşmesi) sona erdirilecek. Bu nedenle bu işçinin iş sözleşmesinin sona erdirilmesi kuvvetle muhtemel. Bu durumda işçiye kıdem tazminatı ve diğer yasal haklarının ödenmesi gerekiyor. Ancak KHK bu durumu açık ve net düzenlemedi. Uygulamada sorunlar yaşanabilir!!! Bu durumda işçi yasal haklarını dava yolu ile de talep edebilir.