Çürümenin paşaları

Erdil içerde; Erdiller emir komutada... Ordunun dereleri ranta akıyor!

GÜNCEL
Salı, 17 Temmuz 2007 (19 yıl 3 ay önce)

Eski Deniz Kuvvetleri Komutanı İlhami Erdil‘in başına gelenler niyetten bağımsız hınzırca bir soruyu da tetikliyor. Rütbeleri sökülen bir asker boy aynasında kendini nasıl görür acaba? Ve gözünüzün önünde aslanın miyav demesine benzer bir görüntü canlanıyorsa eğer eski bir şarkıyı da hatırlayıp gülersiniz.

“Bir aslan miyav dedi, minik fare kükredi, fareden korktu kedi, kedi pır uçuverdi...
Bir zamanlar minik çocukları eğlendirmek için söylenen bu şarkı, tersine dönen egemenlik ilişkilerinin çocuklar için inanılmaz ve bir o kadar da tuhaf ve şaşırtıcı olan hikayesini anlatır. Şaşma sırası birdenbire tepetaklak olan bir zamanların kuvvet sahibi oramirali, İlhami Erdil‘de. Oysa şaşacak bir şey yoktur. Sömürü ve egemenlik üzerine kurulu olan güç ve iktidar ilişkileri, ezerek ve tükürerek işlemektedir. Medyanın yaldızlı kalemleri eski Deniz Kuvvetleri Komutanı İlhami Erdil’in önündeki yaldızları söküp atmışken o hala “Benden öncekilerden farklı bir şey yapmadım” diyerek neden cezaevine atıldığını anlayamamakta, Oramiral imzasıyla mektuplar yazıp kırılan gururu için AİHM‘e başvuracağını söylemektedir. Osmanlı ordusunu saymazsak neredeyse 85 yıldır kendinden önceki halefleri ve selefleri iktidar olmanın nimetlerinden nasıl yararlandılarsa, o da aynını yapmış ve ama nedense cezalandırılmıştır.

Komutanın kapitalist yolu


Önce kuvvet komutanlarının ellerinin altındaki servet yapma olanaklarını da gösteren bu olaya daha yakından bakalım. '99-2000 yılları arası suç ortaklarıyla birlikte kurdukları ilişki ağları ve gizli şirket ortaklıklarıyla Deniz Kuvvetleri’ni haraca kesen Erdil ailesinin, kılıfına uydurarak yaptıkları için suç kapsamına girmeyen soygun faaliyetlerine de bir göz atalım.

Zamanın Genelkurmay Başkanı Hilmi Özkök’ün izniyle 2003′te başlayan yargılama 4 yıl boyunca sürdü. “Sayın komutanım” hitaplarıyla 18 yıl hapisle yargılanan İlhami Erdil geçtiğimiz günlerde alt sınır olan 2 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırılarak 1 yıllığına Saray Cezaevi’ne konuk edildi.

Hakkında yapılan beş ayrı görevi kötüye kullanma ve bir de görevi suistimal suçlamaları ya paraya çevrilip ertelendi ya da suçsuz bulunarak temizlendi. Geriye “Zengin akrabalarım yardımcı oldu, kızımın düğününde gelen altınlarla aldım“ dese de mal bildirimi yapmadığı kızı ve eşi üzerine kayıtlı Etiler‘deki trilyonluk dubleks 2 dairenin haksız edinildiği suçlaması kaldı. Ve böylece emeklilik sonrası birbiri peşi sıra haklarında yapılan ihbarların aradan birkaç yıl geçtikten sonra birden bire ciddiye alınır olmasıyla başlatılan soruşturma sonucunda kendilerini ailecek mahkeme karşısında bulan Erdiller yargılama sonuçlandığında göstermelik bir cezayla aklanmış oldular.

Bu soruşturmaların açığa çıkardığı bir şey var ki o da, TSK‘da komutan olmak hele de 3 kuvvet komutanından biri olmak demek haddi hesabı olmayan yolsuzluk ödeneklerinden (vergi soygunundan elde edilen aslan payı) avanta elde etme ayrıcalığı demekmiş.

Her şey komutanlık konutu için!


Milyarlarca dolarlık ihaleyi tek bir imza ile yönetme ayrıcalığı Erdil ailesini de ihtişama gark etmiş. Mutfak hesabı deyip geçmeyin, yolsuzlukları teftiş komisyonu başkanının soruşturma sonuçlarına bakın:
12,5 bin YTL’lik kuruyemiş, 1,5 ton çikolata, 25 bin kutu kola alınmış. İnsanların tüketemeyeceği kadar çok.
Say say bitmez 60 bin paket sigara, 3 bin adet bardak... Hesaplanınca ortaya Deniz Kuvvetleri Komutanlığı konutunda yapılan mutfak harcamalarıyla Hazine’nin 160 milyar lira zarara uğratıldığı çıkıyor.

Mahkeme sonucunda hem Paşa hem de “Çok az yemek yer, özenli ve titizdir” diyerek savunduğu eşi yaptıkları tüm bu fahiş harcamalardan elbette beraat etti. Yine yemek bedeli adı altında yapılan harcamalarla alınan, tanesi 800 milyon liradan ladin çam ve 3.5 milyar liralık güvercin gübresi alımları ise Lale Devri saltanat köşküne dönüştürülen komutanlık konutunun bahçe düzenlemesine gitmiş olmalı. Her şey komutanlık konutu için! Konut içi yapılan şatafat düzenlemesi ise (lüks halılar, kristal vazolar, eşsiz yemek takımları) Deniz Kuvvetleriyle iş yapan şirketlere ısmarlanmış. Sonuç tabii yine beraat.

Babasının kızı, komutanın ihale postası, "o kadın"


Paşa kızı Deniz, arkadaşı Şirin’i (Şirin Melek Hekim Özden) kendine paravan ederek kurduğu gizli şirket ve babasının bir telefonuyla açılan ihale kapılarıyla Deniz Kuvvetleri ihale pastasına ortak olmuş. Deniz Erdil babasına baskı yaparak ihalenin Henkel‘e verilmesini sağlamakla suçlanarak 6 ay hapse çarptırıldı. Ceza önce indirildi, ardından 300 YTL para cezasına çevrilerek ertelendi.

Tabii tüm bu ihaleleri güvenceye alacak, onlar için koşturacak bir de emir subayına ihtiyaç var. Erdil kendi komutanlık makamına tahsis edilen cep telefonunu emir subayı Yüzbaşı Yalçın Kayatunç‘a tahsis ederek onu İstanbul’da ihale takibine göndermiş. Onun da cezası 300 YTL paraya çevrilerek ertelendi.

3 deniz hakimi, 3 bin bardak sahibi


Bu manzarayı iki komutan konuşurken birisi şöyle bitiriyor sözünü: Üç denize hakim oldu ama karısına hakim olamadı. Bence meselenin yolsuzluk boyutundan çok daha önemli bir boyut bu. Her erkeğin arkasındaki aynaya gizlenmiş... Gölgede gizli; ışığı görünce Matahari’den Hürrem Sultan’a uzanan bir boyut.

Fatih Çekirge

Üstüne üstlük Erdil Paşa’nın aslında bu işleri yapmayacağı, muhteris karısının bu işlerin esas sorumlusu olduğu medyada pompalandı. “Bir orduya hükmeden” Paşa’nın “karısına hükmedemediği”, münferit nitelik taşıyan bu olayda ordunun paşasının değil, esas “bu kadının” suçlu olduğu işlendi.

Aman ordumuza toz kondurmayalım, nedeni dışsallaştıralım, bir “cadı kadına” suçu atalım. Bunun için de bir kadının işin içerisinde bulunduğu her sorunda olduğu gibi, doğrudan doğruya onun cinsiyetini -”o kadın, bu kadın, bir kadın…”- öne sürelim. Toplumda kadına ilişkin değer yargılarına seslenerek meşruiyetimizi artıralım: “Bir kadına sözünü geçiremedi…” gibi…

Her finansal işletmede olur bunlar!


“Orduda olmaz”, “Paşa yapmaz” vb. kurtarmıyor artık; son güvenilen kuruma da kar yağıyor... Ve elbette burada sorun “kurumsal” algılanmasın diye, bir kuvvet komutanının dahi adı çizilmesi gerekiyorsa, o da yapılıyor. İş buraya dayandı artık!

Türk ordusunun sahip olduğu ekonomik güç, kuruluşundan bu yana hükmettiği o dev sanayi, silah taşıma tekelinin o muazzam para çeken ayrıcalığı kendi sonuçlarını faş etmeye başladı. Erdil Paşa’nın rencide edilmeden, nazikçe, 1 yıllık bir istirahatgah için “memurlar koğuşuna” misafir edilmesi (ve elbette tüm diğer ayyuka çıkan, “hamuduyla götürme” tabirinin az kaldığı ve kuvvet komutanlarının hakim olduğu ve yönettiği tekelci-mafyatik-ekonomik güç olanaklarının doğurduğu pervasız suçların hasıraltı edilmesi) karar altına alındı. Erdil’in adı çizilerek simgesel biçimde 2004′ten bu yana “ordu yolsuzluklarla mücadele ediyor” mesajı verilmiş oldu. Peki, ordu bu hale nasıl geldi?

Aslında Cumhuriyet’in kuruluşundan bu yana mekanizmanın işletilmesinde belli bir özen sözkonusuydu. Osmanlı’nın askeri bürokrasisinden yetişme Mustafa Kemal ve İnönü askerlikten siyasete geçerken, Cumhuriyet’in kuruluşunda, çürümüş Osmanlı bürokratik askersel İttihat Terakki geleneğini genç Cumhuriyet’e taşırken kitabına uygun davranmaktaydılar. Para işleri orduya mümkün olduğunca bulaştırılmamaya, bunu siyasete geçtikten sonra ya da emekli olduktan sonra yapmaya dikkat edilegeldi. Bu orduya yüklenen imajla da uyumluydu.

‘80′lerle birlikte işin çivisi çıktı. Faşist cuntanın doğrudan yönettiği ilk üç yıl ve sonrasında ordu da "neoliberal zamanların" ruhuna uygun tarzda pervasızlaşmaya başladı, örneğin cuntacı generallerden Orgeneral Tahsin Şahinkaya’nın emdiği birikimin çapı ve boyutları tarihsel bir simge niteliği taşımaktadır.

Safamiral...


Erdil’i çok yakından tanıyan ve dosya üzerinde çalışan hukukçu asker arkadaşları şöyle diyordu: "Aslında iyi niyetli ve biraz da safça biridir. Kendisini hemen her alanda eşi yönetirdi. Komutanlık döneminde bile böyleydi. Eşinin ve kızının sözünden ve yönetiminden çıkamazdı. O yüzden bu duruma düştü. Bu dosyalar incelendiğinde, esas suçun karısında ve kızında olduğu belli oluyor. Ancak hesabı doğal olarak onlarla birlikte Erdil verecek."

Emin Çölaşan

Esasta mesele “tamamen duygusal” bir nitelik taşımakta, ekonomik bir temelden istimini alarak ilerlemekteydi. Türkiye kapitalizminin gelişimiyle paralel olarak para ve meta ilişkilerinin yasası gereği, ordunun ülkedeki sınıf mücadelesi ve sınıfların tarihsel gelişimiyle bağlantısı içerisinde taşıdığı özel önem ve rol bu durumu derinleştirdi.

Kirli savaş uygulamaları ve uyuşturucu-silah vd. rant kaynaklarının ordu tarafından organizasyonu gereği özel bir faktör oldu. “Dayanışma-yardımlaşma fonu” adı altında milyonlarca erden kesilen meblağ ciddi bir yekün tutmaya başladı, eldeki ekonomik güç giderek holdingleşmeye (OYAK) evrilen bir sermaye birikimine yol açtı.

Emperyalist kapitalizmle ve onun savaş-siyaset kurumları ile geliştirilmiş ilişkiler (NATO vd.) aynı dönemde yoğunluk kazandı, ihaleler uluslararasılaştı, meblağlar astronomikleşti, güç ve iktidar merkezileşmesinin temel bir aracı ve göstergesi olarak silah tekeline sahip ordu, ekonomik yönden de tekelci kapitalizmin daha etkin bir parçası haline geldi.

Son 30 yılda orduda hız kazanarak yaşanan dönüşüm, uluslararası planda bu dönemde sermaye birikiminin yeni politikalarına uygun ve bu politikalar gereğince hayata geçti. Yırtıcı ve pervasızca, sonradan görmeliğin utanmazlığı ve iç itişmeleri ile yaşandı.

Şimdi bunun görece profesyonelleşmesi, devletin (ve ordunun) küçültülmesi, daha etkin bir güç olarak yeniden organize edilmesi, ilişkilerin (yeni) bir sisteme oturması gerekiyor. Kuralsızlaştırmak ve kurala bağlamak, bu ikisinin çelişkili birliğinden yeni dönemin güçlü ve etkin sermaye yönetimine geçiş yapılmak hedefleniyor.

Eh, bu da sürtünme yaratıyor tabii. Süreç, sistemin dışına taşacak birikimleri de yaratarak ilerliyor. OYAKBANK’ın satışı ve işçi sınıfı ve emekçilerin en üst kademeden bir paşanın yaşam koşullarına daha içeriden bir bakışla patron-general bağlantısını kuracağı Erdil vakası benzeri örnekler ordunun tarihi boyunca o çok uğraşılarak yaratılmış imajını bir kalemde çizebiliyor.

Yine de süreç, siyasetteki “yolsuzluklarla mücadele” harekatına uyumlu olarak çok çok zayıf ve kırpılarak da olsa son 4 yılda orduda da bir “yolsuzlukla mücadele” hattının paralel oluşuyla ilerliyor. Burada “yolsuzluk” derken emperyalist kapitalizm ve tekelci burjuvazi aslında “esas yol” olarak Koçlar ve Sabancıların, en büyüklerin dışındakilerin “yollarını bulmada” bir kural ve işleyiş içerisinde davranmasını istiyor, bekliyor ve dayatıyor.

Devlet disiplini ve burjuvaziye hizmet, sermaye birikimine katkı gibi esaslı devletsel görev misyonuyla gerekirse kendini de feda etmeyi göze alacak Özkök tarzı, Ecevit tarzı bir görev bilinciyle başlayan ordudaki “yolsuzlukla mücadele” misyonu, işte Erdil Paşa örneğinde olduğu gibi yumuşatılarak, kısmen ve görüntüde, “Türk tarzı” da olsa ilerliyor.

Erdil Paşa bir yıl cezaevine dışardan döner ısmarlayarak kalacak içeride. Bir oramirali, en üst rütbede bir generali çıplak görmek, itiraf edelim, canımızı hiç mi hiç sıkmasa da -bilakis-, bu çarkın halen dönüyor olduğunu ve sistemleşerek döndüğünü bilmek öfkemizi kabartıyor, hırsımızı biliyor, mücadele azmimizi çoğaltıyor.