Kapitalist dişlilerde öğütülen çocuklar

Pazarlama stratejileri çocuk esaslı oluyor, tüketim çılgınlığı gelecek harcıyor

GÜNCEL
Çarşamba, 29 Ağustos 2007 (19 yıl 2 ay önce)


Alışveriş merkezlerinin en teşhir olmuş yüzü: Cevahir
Başta İstanbul, İzmir, Adana ve Ankara, yani kapitalist ilişkilerin en çok geliştiği, nüfusun ve "piyasanın" da en büyük olduğu şehirler olmak üzere hemen her ilin tüketim potansiyelleriyle orantılı büyüklüklerde "alış-veriş merkezleri"nin yerden biter gibi açılmaları 90'lı yıllarda hızlanmıştı.

Tekelci kapitalistlerin hemen tümüyle ara halkaları ele geçirip üretim öncesi tedarik aşamasından satış birimlerine kadar kompleks organizmalara sıçramalarıyla iç içe devasa alışveriş merkezleri de yerden biter gibi dikiliverdiler.

Yüzlerce milyon dolarla ölçülen "yatırımlar" olan alışveriş merkezleri akla gelebilen tüm sektörlerden metaları pazarlayan mağzaların yanı sıra, fast-food restoranları, kafe ve barları, otantik dinlenme ve eğlence mekanları, parklarıyla yetinmemişlerdi. Özellikle çocukları hedefleyen oyun alanlarını alışveriş merkezlerinin en merkezi ve en görünür yerlerine açtırıp, ışıltılı albenileriyle onları avlamaya başlamışlardır. Çünkü kapitalist düşman düşünmektedir. Sayısız araç, yol ve yöntemle araştırmalar yaparak insanlara en hızlı ve en çok nasıl tükettirebileceğini bulmaya çalışmaktadır. Sonuçta görülmüştür ki, ailelerin tüketim eğilim ve tercihlerini en fazla belirleyen etken çocuklardır.

Tüketim eğilimi unsuru olarak çocuk


Henüz doğru nedir yanlış nedir, iyi ya da kötü neye göre belirlenir, ihtiyaç nedir, israf niyedir vb. kararlar verme yetisine sahip olmayan çocuklar daha bebekliklerinden başlayarak giyim, kuşamlarına yapışan çizgi film figürleri televizyon aracılığıyla beyinlerine kazınarak arsız ve bir o kadar ısrarlı tüketim dinamikleri olarak işlenmektedir. Artık öyle bir noktaya gelinmiştir ki, aileler buzdolabını, çamaşır makinasını dahi çocuklarının istedikleri markalardan almak zorunda kalabilmekteler.

Reklamlarda çocukların kullanılması sadece aile görüntüsüne gerçeklik katmak için değil. Çok daha fazla ve ahlaksızca bir şekilde çocuk saflığını kirleterek onların, kendi satış ve pazarlama arsızları olarak yeniden yaratılması için.

Dikkatli bakın buzdolabı reklamında "aç pisiler" gibi dolanan dünya tatlısı çocuğun çirkefleşen tavırları, otomobil reklamlarında camdan sarkan veletin cool hüznü, çamaşır makinası içine gizlenen kız çocuğunun arsız tebessümü ardında mallar tüm hesapsızlıklarıyla yakalara yapışır. Çocuğa; "aldır beni böyle mutlu, sempatik, cool bir özellik yaşa". Anne, babaya ise; "al beni çocuğunu mutlu et. Ne biçim ebeveynsin, şu dünya güzelini şimdi mutlu etmeyeceksen canın cehenneme."

Özendirme, örseleme, parçalama


Reklamlar, çizgi filmler ve filmlerdeki çocuk tiplemelerinin davranışlarını kopyalayan işçi çocukları, kendilerinin yaşamları ve umutları de kapitalist sistem içi olan ebeveynlerce, iyisi olmasa bile benzeri/taklidi olsun ama istediği olsun, aklında kalmasın alışveriş merkezini o da görsün, oyun salonlarında o da oynasın, o da hamburger yesin, cola içsin "bir yeri şişmesin" vb. gibi sayısız bahane bulup olmadı yaratıp, bebeklikten başlayarak farklı bir kültür ve düşünce sistematiği geliştirmek gibi zahmetli ve emek isteyen bir çabaya girmek yerine kendi elleriyle onları kapitalist vampirlere teslim etmektedirler.

En az yaşamlarımızı emip tüketen kapitalizme olduğu kadar kendimize açık olalım. Ezici çoğunluğunu alamayacağımız, aldıklarımızın ise büyük bölümünün hiç bir ihtiyacımıza cevap vermeyen ama toplumsal statü yanılsamasında şu kadar yüzdelik bir "seçkin" azınlığa mensup olunduğuna inandırılan mallar için taksitler, kredi kartı borçları, senetler vs. yoluyla geleceklere ipotek konulmuyor mu? İşte çocuklar bu sürüklenmeyi maskelemenin hatta, meşrulaştırmanın araçları.


Amerikan Çocuk Hekimleri Akademisi: "Çocuklara yönelik tüm reklamlar özü itibariyle aldatıcıdır ve sekiz yaşın altındaki çocuklar bu reklamlar yoluyla sömürülmektedir."
Bu bahaneler ardına saklanarak gelecekteki kazançlarını, yaşamlarını alışveriş merkezlerinde piyasaya sürenlerin bir başkası, sınıf kardeşleri için bile değil kendisinin insanca yaşama ve çalışma koşulları için harekete geçme zorunluluğuyla karşı karşıya kaldığında ardına saklanacağı bahanesi hep çocukları olması şaşırtıcı değildir.

Çocuğu ya da çocukları özenmiş istemişlerdir; "88" kapılı ve no frost, pınarlı, çeşmeli buzdolabını.

Çocuğu ya da çocukları özenmiş istemişlerdir; dakikada bilmemkaçbin devir yapan, susuz ve deterjansı yıkayan ve neredeyse ütüleyip, gardroba servis yapan çamaşır makinesini.

Çocuğu ya da çocukları özenmiş istemişlerdir; modüler mutfak dolaplarına entegre bulaşık makinesi kombinasyonunu. vs. vs.

Korumak, sağlıklı, kişilikli bir birey olarak yetiştirmek... Nasıl?


Peki çocuk bütün bunlardan ve daha sayamadıklarımızdan ne anlar? Hangisinin, neden ve nasıl bir zorunlu ihtiyaca karşılık olmazsa olmaz olduğunun farkında ya da bilincindedir. Aileler kaç defa onları karşılarına alıp ama anlayabilecekleri şekilde açık seçik konuşup, anlatmışlardır. Çoğu kendi güdümlenmiş isteklerini, çocuklarını da aynı dizileri, filmleri, şarkı-türkü kliplerini izlettirerek, daha en başından farklı ve karşıt bir kültürle yetiştirmeyerek onları kapitalist sömürüye teslim ederler.

Çünkü başka türlüsünde kendileri de yoktur. Reddetmek, mücadele etmektir ve mücadele etmek de, bedel ödemeyi göze almak, gerektiği anda da ödemektir o bedeli.

İyi-kötü bilinir bu formül ve yan çizilir hemen. Çünkü, çocukları vardır!

Aynı çocuğun geleceğinden çalıp kredi mekanizmasında tüketmek hem de hiçbir zarureti olmayan mallarla değiştirip, harcarken sorun yoktur. Ama bahane vardır; çocuk istemiştir, hatta ısrar etmiş, ağlamış, "edepsizlik" yapmıştır. Eh onlar da, mecbur kalmışlardır.

Yapmayalım; ne kendimizi kandıralım ne de çocuklarımızın geleceklerini piyasanın o kokuşmuş dişlilerinin arasında ezip, tüketelim.

Her büyük ya da küçük alışveriş merkezinde açılan oyuncakçılara, oyun dünyalarına götürüp bırakarak beyinleri kirletilirken, şu ya da bu mağzada geleceklerini harcamak yerine onurlu olanı, kendi emek gücümüze ve yaratımımıza, öncellerimize ve geleceğimize yakışanı yapalım.

Mücadele edelim. Bunun için ve bununla birlikte örgütlenelim. Geride duran sınıf kardeşlerimize sürmekte olsunlar ya da o an için yalnızca özentiyle, kıskançlıkla izlesinler karşılarındakinin nasıl iğrenç, nasıl çürük bir dünya olduğunu anlatalım.

Mücadele edelim. Bambaşka bir dünyanın mümkün olduğunu ve o dünyayı, tıpkı şimdi, şu anda yaşanılan dünyayı hergün yenibaştan yaratışımız gibi yine bizim yaratabileceğimizi; çünkü, yeryüzünün ve tarihin tanık olduğu en devrimci ve de son devrimci sınıf olan proletaryayı oluşturduğumuzu anlatalım.

Yeniden ve yeniden.

Yılmadan, yüz çevirmelere teslim olmadan anlatalım; biz proletaryayız. Yeryüzünü göğe uzatan ve gökyüzünü ayaklar altına indiren sınıfız.

Gerçekten istersek ve yılmadan çalışırsak kendimiz için, çocuklarımız hiçbir şeyin yoksunluğuyla aşağılanmadan, ruhları ve kişilikleri iğdiş edilmeden özgürce koşup, oynayarak, gerçekten öğrenerek mutlu olarak büyüyecekler.

Bugün yapmaktan imtina ettiğimiz proleter sınıf temelli örgütlenme ve kapitalizme karşı devrimci sosyalizm perspektifiyle mücadele, işte; bunun içindir.