Cumartesi, 13 Ekim 2007 (19 yıl 4 hafta önce)
Modern Kürt edebiyatının büyük kalemi, Kürt dilinin, Kürt halkının binlerce yıllık trajedisinden yükselen edebi çığlığı Mehmet Uzun, on binlerin sloganlarıyla, Diyarbakır'da toprağa verildi.
Kürt edebiyatçı Mehmet Uzun'un cenazesi, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Morgu'ndan onlarca araçlık konvoyla önce Dağkapı Meydanı'na, ardından Suriçi Semti'ndeki Ulu Cami'ye getirildi. Uzun'un cenazesi saat 13:00'de kılınan cenaze namazının ardından on binlerce Amedlinin katıldığı bir yürüyüşle Mardinkapı Mezarlığı'na getirilerek toprağa verildi...
Cenaze aracına çok sayıda DTP'li milletvekili ve belediye başkanlarıyla yazar, sanatçı ve çeşitli kurum temsilcileri eşlik etti.
Em Ji Bir Nakin -Unutmayacağız!
Dağkapı Meydanı'nda cenaze aracına eşlik etmek için yürüyüş korteji oluşturuldu. Kortejin önünde
"Em Ji Bir Nakin" (Unutmayacağız!) yazılı büyük pankart taşındı. Uzun'un 11 yaşındaki oğlu Alan Uzun da cenaze aracına bindi. Cenaze yüzlerce kişinin katıldığı yürüyüşle Suriçi Semti'ndeki Ulu Cami'ye getirildi.
Kortej cami önünde zılgıt, Kürtçe ağıtlar ve
"Şehit Namirin" sloganları ile karşılandı. Burada Uzun'un eşi ve çocukları tabuta sarılarak öptü. Bu sahneyle aynı anda yükselen Kürtçe ağıtlar karşısında Yaşar Kemal gözyaşlarına hakim olamadı.
Cenaze, gözyaşları arasında cami avlusuna girerken Amedliler tarafından tek tek selamlandı. Çok sayıda yerli ve yabancı kurum ile kişinin gönderdiği çelenkler avluya yerleştirildi. Cami duvarları ile çevrede bulunan binalara üzerinde Uzun'un fotoğrafının bulunduğu
"Em Ji Bir Nakin" yazılı pankartlar asıldı. Uzun'un eşi ve çocukları gibi cenazeye gelenlerin önemli bir kısmı da siyah giyinmiş ve yakalarına Uzun'un fotoğrafının bulunduğu
“Em Ji Bir Nakin” yazılı kokartlar taktıkları görüldü.
Kürtçe'nin mutluluğudur
Mehmet Uzun'un vasiyeti üzerine cenaze töreninde konuşan Yaşar Kemal, Uzun'un Ahmedê Xani, Feqiye Teyran, Evdalê Zeynike'nin soyundan geldiğini belirterek,
"Mehmed Mezopotamya'nın en eski dili olan Kürtçe için mutluluktur. Mehmet ilk temel taşını koydu bu onur onundur." Yaşar Kemal'den sonra Ahmet Türk, Şerafettin Elçi ve Osman Baydemir de birer konuşma yaptı.
Halkının sesidir
Ahmet Türk, Kürtlere birlik olmaları mesajını veren konuşmasında
"Bir insan ürettikleriyle, yarattığı eserlerle ölümsüzdür. Genç yaşta kaybettik. O halkının sesi ve vicdanı oldu" dedi.
Yürüdüğü yolun yolcusu ve yapıcısı
Osman Baydemir ise Kürtçe yaptığı konuşmada
"Senin emeğin büyüktür. Ehmedê Xani'nin, Melayê Cıziri'nin, Feqiye Teyran'ın yolunda yürüdün. Zindan, sürgün yokluk, yalnızlık senin payına düştü. Ancak sen hiç bir zaman aşkını, halkının dostluğunu bırakmadın" dedi.
30 bini aşkın kişi katıldı
Konuşmaların ardından Uzun'un cenazesi alkış ve zılgıtlarla cenaze aracına konuldu. Cenaze araca konulduğu sırada
"Şehit Namirin" sloganı atıldı. 30 bini aşkın kişinin katıldığı iki kortej halinde Ulucami'den Mardinkapı'ya doğru yapılan yürüyüş sırasında sık sık
"Şehit Namirin", "Kürt Halkı Seninle Gurur Duyuyor" sloganları atıldı. Yürüyüş kortejinin en önünde, Uzun'un fotoğrafının bulunduğu bir pankart taşındı.
Mezarına bin açacak nar dikildi
Cenaze yarım saatlik yürüşten sonra Mardinkapı Mezarlığı'na getirildi. Uzun'un cenazesi Ben u Sen Burcu ile Yedikardeş Burcu'nun tam karşısındaki alanda hazırlanan mezara gömüldü. Törene katılanlar alkışlar eşliğinde mezara karanfil attı. Uzun'un yakın arkadaşı şair Selim Temo, Melaye Bateyi'den Kürtçe bir şiir okudu. Ardından Ferhat Tunç, Mehmet Uzun'un çok sevdiği
"Daye Daye" isimli şarkıyı seslendirdi. Uzun'un köyünden getirilen nar fidanı, Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Osman Baydemir ve yazar Şeyhmus Diken tarafından başucuna ekildi. Tören alkış ve gözyaşlarıyla son buldu.
Kürt halkının edebi çığlığı
Ana dilinde ağlayamayan Kürt çocukların gözyaşlarını kendi dillerinde anlatan, yitik bir aşkın gölgesinde 54 yıl yaşayan Mehmet Uzun, yakarışını dünyaya edebiyatıyla duyurduğu kadim nehir Dicle’ye, 1500 yıllık On Gözlü Köprüye, Kırklar Dağına, Ben u Sen Vadisine ve Hevsel Bahçelerine bakan yeni mekânında uyuyor şimdi...
Zorluklarla yazmak
Benim en yakınım öldü. Ölüm acıdır ama bu kadar kişinin toplanması çok önemlidir. İlk defa bir romancının cenazesine bu kadar kişi geldi. Mehmet benim her şeyimdir. Mehmet bir halkın gözbebeğidir. Zorluklarla yazmak Mehmet gibi insanların işidir. Mehmet'ten sonra da bu dil gelişecektir. Roman kültür demektir. Kürtçe'nin romanını Mehmet yarattı. Ben Kürt kökenliyim ancak Kürt yazar değilim. Mehmet Kürt yazarıdır. Kürt diline romanının dikenli yolunu açtı Mehmet.
Dengbêjlerin dilinden düşmeyen destanları Kürtlerin güzelliklerini Mehmet romanlarıyla yarattı. Mehmed'in romanları aynı zamanda dünya diline çevrilmiştir. Mehmet'in roman macerası uzundur. Ustaların geçtiği büyük kapıdan geçti. O kapıdan çok az insan geçer. Mehmet Kürtçe'nin konuşulduğu bölgede doğdu, Melayê Cıziri'yi yetiştiren zengin bir dildir Kürtçe. Artık sözlü ve yazılı edebiyatın yetiştiği bu topraklarda doğdu Mehmet. Ana dili kadar Türkçe'yi de öğrendi. Türk halk destanlarını da biliyordu. İki halk dilini kaynak yaptı. İsveç başta olmak üzere dünya kültürlerini özümsedi. Nazım Hikmet Türkçe'nin en büyük şairidir. Halkının dilini kullandığı için. Mehmet, Ahmedê Xani, Feqiye Teyran, Evdalê Zeynike'nin soyundan gelmiştir. Dünya edebiyatını da iyi biliyordu. Mehmet bugün dünya edebiyatı için tarih oluyor. Yalın dille yazabilmek ustaların işidir. Yalın diliyle insanları büyülerdi Mehmet. Mehmet Mezopotamya'nın en eski dili olan Kürtçe için mutluluktur. Mehmet ilk temel taşını koydu bu onur onundur. Bu çağda ilk taşı koymak kolay değil. Bu başlangıçtan sonra büyük edebiyatçılar çıkacak. Hiç bir kültür diğer bir kültüre zarar vermez.
Kültürler birbirlerini öldürmezler. Ama bu anlaşılmıyor. Bunu bilmeyenler hem kendi kültürlerini, hem de yasakladıklara kültürü öldürüyorlar. Kültür çeşitliliği ülkenin zenginliğidir. Mehmet her zaman politikada dimdik durmuş. Orada da hatalar işlememiş, her zaman şiddeti kınamıştır. Konuşmalarıyla eserleriyle, savaşı kınamıştır. Yakında bu savaş bitecek. Ne olursa olsun, kimler karşı koyarsa koysun, Türkiye barışa kavuşacaktır. Belayı savaş isteyenler bulacaktır, halklar değil. Bu savaşın sürüp gitmesi için hiçbir sebep yok. Yakında bu savaş barışla bitecek ve Mehmet mezarında rahat edecek.
Yaşar Kemal
Bayramımız karadır
Halkının dostu, sözünün sahibi bugün bayramdır. Kimse siyah elbiselerimize bakmasın. Üzüntümüze bakmasın. Yüzyılldır bizim topraklarımızda bayramlar üzüntülü geçiyor. Buruk bir şekilde geçiyor. Bugün de bayramımız karadır. Ancak halkımız bu zahmetlerimizi gökteki kar ve buzu eritecek. Umutlarımız, sizin umutlarınızdan geliyor. Değerli halkım; Gün gelecek bu karabulutlar ve karanlık dağılacak.
Bütün yazarlar, ne sürgünde ne cezaevinde, ne de çıranın ışığıdır. Çünkü onlar, yıldızların ışığıdır. Ayın ve güneşin ışığındadırlar. Onlar, özgür duygularımızı yazdılar. Bugünlerin yaklaşması için senin güneşin bizi bir araya getirdi. Senin emeğin büyüktür. Ehmedê Xani'nin, Melayê Cıziri'nin, Feqiye Teyran'ın yolunda yürüdün. Zindan, sürgün yokluk, yalnızlık senin payına düştü. Ancak sen hiç bir zaman aşkını, halkının dostluğunu bırakmadın. Dilin gücünü, barışseverliğini bırakmadın. Bazıları dedi
'Senin dilin yoktur. Kimliğin yoktur.' Sen ancak Cigerxwin gibi dedin ki,
'Hayır vardır. Şam şekerinden daha tatlıdır.'
Yalnızca söylemedin. Büyük romanlarınla yarattın bütün dünyaya gösterdin. Sen yalnızlığında bir nehir ve kaynak. Kuşlarla ülkenin dağlarıyla konuştun. Sen yalnızlığında Dicle'nin yakarışını dinledin. Denbêjlerin sesiyle coştun. Kekê Mehemet çok çalıştı. Çok zahmet çekti. Ve çok yarattı. Ancak sürgün, yalnızlık ve hasret onu yordu. Sürgün gecelerinin soğukluğunda bir mum gibi eridi. Şifa bulmak için ülkesine ve halkına döndü. Ve Amed'in konuğu oldu.
Bugün Mehmet Uzun sizin misafirinizdir. Şehid bir misafirinizdir. Onu omuzlarınıza alın. Onun kalemine sahip çıkın. Deyin ki,
'Biz yüzbinlerce Mehmet Uzun buradayız.' Dicle gibi Diyarbakır sokaklarına akın. Mehmet Uzun'un bayrağı Elî Heriri, Ehmedê Xani, Cigerxwin, Hejar, Hemin, Celadet, Osman Sabri, Erebê Şemo ve Yaşar Kemal'den aldığı bayrak, şimdi sizin elinizdedir. Mesuliyetiniz ve yükünüz çok ağırdır. Değerli halkım; kalkın, misafirimizin üzüntüsünü rengarenk güllerle sarın. Biz onun yaşamını başka bir yaşama gönderelim. Kollarınızı açın ve rüzgara karşı kaldırın. Uçun. Beyaz bir güvercin size katılıyor. Kalkın onu yolcu edelim. Uğurlu olsun. Onu Musa Anter'in, Vedat Aydın'ın, Orhan Doğan'ın yanına gönderiyoruz. Hepimiz diyoruz ki; Yolun hayırlı olsun.
Osman Baydemir